Thỏa thuận ngừng bắn tại Lebanon thúc đẩy đàm phán Mỹ - Iran

Sau nhiều tháng căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran, những diễn biến mới tại Lebanon đang tạo ra một tín hiệu tích cực hiếm hoi cho tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran. Thỏa thuận phần nào giúp xoa dịu bầu không khí căng thẳng ở một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất Trung Đông, nhất là khi nguy cơ xung đột quân sự tái bùng phát giữa Mỹ và Iran, đồng thời tạo thêm không gian để các bên tập trung vào những vấn đề cốt lõi trên bàn đàm phán.

Lebanon đang nổi lên như một mắt xích quan trọng trong toàn bộ hồ sơ đàm phán Mỹ-Iran. Trong nhiều năm qua, Hezbollah không chỉ là một lực lượng chính trị-quân sự có ảnh hưởng tại Lebanon mà còn được xem là một trong những trụ cột trong chiến lược khu vực của Tehran. Hezbollah được cho là lực lượng ủy nhiệm của Iran, đồng thời là biểu tượng rõ nét nhất cho thấy ảnh hưởng của Iran trong thế giới Arab. Khi các cuộc đàm phán với Washington đang diễn ra, Tehran sẽ khó chấp nhận để vị thế đó bị suy giảm đáng kể. Vì vậy, bất kỳ biến động nào tại Lebanon cũng tác động trực tiếp đến tính toán chiến lược của Iran cũng như triển vọng đàm phán với Washington.

Bởi vậy, việc Israel và Lebanon đạt được thỏa thuận ngừng bắn dưới sự bảo trợ của Mỹ mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một giải pháp an ninh địa phương. Thỏa thuận này tạo điều kiện giảm nguy cơ đối đầu trực tiếp giữa Israel và Hezbollah-một trong những nguyên nhân khiến Tehran trước đó tuyên bố đình chỉ các kênh trao đổi thông điệp với Washington. Nếu được duy trì hiệu quả, lệnh ngừng bắn có thể góp phần tháo gỡ một trong những nút thắt lớn nhất đang cản trở tiến trình thương lượng Mỹ-Iran.

Những tín hiệu từ cả hai phía cho thấy ngoại giao vẫn là lựa chọn được ưu tiên. Tổng thống Donald Trump liên tục khẳng định các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang được duy trì và bày tỏ hy vọng có thể đạt được thỏa thuận trong thời gian tới. Về phía Iran, dù công khai bác bỏ một số tuyên bố của Washington và tiếp tục đưa ra các điều kiện liên quan đến việc giải ngân tài sản bị phong tỏa, Tehran vẫn chưa đóng hoàn toàn cánh cửa đối thoại. Việc hai bên tiếp tục trao đổi các đề xuất sửa đổi văn bản đàm phán cho thấy kênh liên lạc ngoại giao vẫn đang hoạt động.

Đáng chú ý, việc Nhà Trắng được cho là đã can thiệp nhằm ngăn chặn một chiến dịch quân sự quy mô lớn của Israel vào Beirut cho thấy Washington nhận thức rõ tầm quan trọng của việc kiểm soát xung đột Lebanon đối với thành công của tiến trình đàm phán với Iran.

Tuy nhiên, triển vọng đạt được đột phá vẫn đối mặt với không ít trở ngại. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz ngày 4-6 tuyên bố quân đội nước này vẫn duy trì quyền tự do hành động quân sự tại Lebanon, bao gồm cả khả năng tấn công thủ đô Beirut nếu Hezbollah tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ hoặc các khu dân cư của Israel. Còn trong nội bộ Israel, một số chính trị gia theo đường lối cứng rắn còn công khai phản đối lệnh ngừng bắn. Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel Itamar Ben Gvir ngày 4-6 đã chỉ trích thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon, cho rằng đây là một “sai lầm nghiêm trọng”. Ông Ben Gvir còn bày tỏ không đồng tình với việc Israel chấp nhận sức ép từ Mỹ để đạt được thỏa thuận vì nếu không xử lý triệt để mối đe dọa từ Hezbollah ở thời điểm hiện nay, Israel có thể sẽ phải đối mặt với một lực lượng mạnh hơn và nguy hiểm hơn trong tương lai.

Điều này đồng nghĩa chỉ cần một vụ đụng độ quân sự mới ở miền Nam Lebanon hoặc dọc biên giới Israel-Lebanon, tiến trình ngoại giao vốn đã mong manh giữa Washington và Tehran có thể lập tức bị tác động tiêu cực.

Rõ ràng, tương lai của đàm phán Mỹ-Iran hiện không chỉ phụ thuộc vào các cuộc thương lượng về hạt nhân hay dỡ bỏ trừng phạt mà còn gắn chặt với khả năng duy trì ổn định tại Lebanon. Nếu thỏa thuận ngừng bắn được các bên tôn trọng và thực thi nghiêm túc, đây có thể trở thành bước đệm quan trọng giúp khôi phục lòng tin, tạo động lực mới cho tiến trình đối thoại giữa Washington và Tehran, qua đó góp phần giảm nhiệt một trong những cuộc khủng hoảng phức tạp nhất tại Trung Đông hiện nay.