Châu Âu cảnh báo nguy cơ khủng hoảng tài chính dưới thời ông Trump

Trong báo cáo đánh giá ổn định tài chính công bố định kỳ hai lần mỗi năm, ECB cho biết nguy cơ xảy ra một cú sốc địa chính trị đủ sức gây bất ổn hệ thống tài chính đang gia tăng, khi giá tài sản bị đẩy lên mức “căng thẳng”, còn gánh nặng nợ công ngày càng khó duy trì.

Theo ECB, cuộc xung đột tại Trung Đông – bùng phát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm 28/2 – đang trở thành phép thử lớn đối với sức chống chịu của hệ thống tài chính toàn cầu. Phó Chủ tịch ECB Luis de Guindos nhận định hậu quả kinh tế và tài chính từ cuộc chiến ngày càng nghiêm trọng khi căng thẳng kéo dài.

“Mặc dù còn quá sớm để đánh giá đầy đủ tác động của cuộc chiến, nhưng những hệ lụy đối với kinh tế toàn cầu và ổn định tài chính đang ngày càng lớn hơn”, ông nói.

ECB cũng cho rằng rủi ro không chỉ đến từ chiến sự tại Iran, vốn có thể làm giá năng lượng và lạm phát tăng cao, mà còn xuất phát từ sự bất ổn trong chính sách thương mại của Mỹ và dấu hiệu rằng Washington thu hẹp vai trò lãnh đạo toàn cầu truyền thống dưới thời ông Trump.

“Sự không chắc chắn xung quanh cam kết của chính quyền Mỹ đối với hợp tác đa phương đang làm gia tăng nguy cơ các cú sốc chính sách phá vỡ trật tự quốc tế, thúc đẩy phân mảnh địa kinh tế và quy định trên toàn cầu”, ECB nhấn mạnh.

Ngân hàng trung ương khu vực đồng euro cũng cảnh báo việc Mỹ liên tục thay đổi chính sách thuế quan đang khiến môi trường kinh tế toàn cầu trở nên khó lường hơn. “Các thông báo, trì hoãn rồi đảo ngược thuế quan đã trở thành đặc điểm mang tính cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu”, báo cáo nêu rõ.

Bên cạnh đó, ECB ngày càng lo ngại về nguy cơ tấn công mạng và chiến tranh lai nhằm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh chóng.

Ông de Guindos cho biết một ngân hàng lớn của Mỹ có quyền truy cập mô hình Mythos đã trình bày công nghệ này trước các ngân hàng châu Âu tại cuộc họp hôm thứ Ba. “Các ngân hàng cần đầu tư mạnh hơn vào an ninh mạng. Không chỉ các ngân hàng lớn, mà cả những ngân hàng nhỏ cũng có thể trở thành mắt xích rủi ro hệ thống”, ông nói.

ECB cũng bày tỏ quan ngại về xu hướng dòng vốn tín dụng dịch chuyển khỏi hệ thống ngân hàng sang các lĩnh vực tài chính ít được giám sát hơn như tín dụng tư nhân. Trong bối cảnh chi phí vay vốn tiếp tục neo cao do căng thẳng địa chính trị, nhiều doanh nghiệp và chính phủ có nguy cơ gặp khó khăn trong việc trả nợ.

“Sự gián đoạn kéo dài đối với nguồn cung năng lượng cùng với tăng trưởng suy yếu có thể kích hoạt làn sóng đánh giá lại rủi ro nợ công”, ECB cảnh báo. Theo cơ quan này, sự tham gia ngày càng lớn của các quỹ đầu cơ trên thị trường trái phiếu chính phủ khu vực đồng euro có thể làm khuếch đại những biến động giá mạnh nếu tâm lý thị trường đảo chiều.

Dù vậy, ECB cho rằng giới đầu tư hiện vẫn tỏ ra quá lạc quan trước những rủi ro đang tích tụ. Ngân hàng này chỉ ra định giá cổ phiếu toàn cầu đang cao hơn mức trung bình lịch sử, trong khi phần bù rủi ro trái phiếu bị thu hẹp đáng kể.

“Có nguy cơ khá lớn rằng tâm lý thị trường có thể xấu đi nhanh chóng, bởi các rủi ro liên quan đến địa chính trị, tài chính và kinh tế vĩ mô dường như đang bị đánh giá thấp”, ECB nhận định.

Ông de Guindos cho biết thị trường hiện đang đặt cược vào một kịch bản “rất thuận lợi” cho cuộc xung đột Trung Đông, trong đó lạm phát không tăng kéo dài và thị trường tín dụng không gặp cú sốc lớn. Tuy nhiên, ông cảnh báo sự tự mãn của nhà đầu tư có thể khiến thị trường đối mặt với một đợt điều chỉnh mạnh bất cứ lúc nào.

Cuộc chiến ở Trung Đông giờ không chỉ còn là vấn đề địa chính trị, mà đang trở thành phép thử với toàn bộ hệ thống tài chính toàn cầu. Điều khiến ECB lo ngại không chỉ là giá dầu hay lạm phát, mà là cảm giác thị trường đang quá tự tin giữa lúc rủi ro chồng chất: chiến tranh, nợ công cao, thương mại phân mảnh và các cú sốc công nghệ mới từ AI.

Đáng chú ý, cảnh báo của châu Âu lần này nhắm trực tiếp vào sự khó lường trong chính sách của ông Trump. Khi các quyết định thuế quan, đối ngoại hay quân sự thay đổi liên tục, thị trường tài chính toàn cầu ngày càng khó định giá rủi ro. Trong bối cảnh định giá cổ phiếu đã ở mức cao, còn dòng tiền đầu cơ vẫn mạnh, chỉ một cú sốc bất ngờ cũng có thể kích hoạt làn sóng bán tháo diện rộng.

Nói cách khác, điều ECB sợ nhất lúc này có lẽ không phải một cuộc khủng hoảng đã bắt đầu, mà là việc thế giới đang quá bình thản trước nguy cơ của nó.