Malaysia dùng dầu cọ làm lá chắn trước cú sốc năng lượng

Mỗi tháng phải chi hơn 1,8 tỷ USD để trợ giá nhiên liệu đang trở thành gánh nặng ngày càng lớn đối với ngân sách Malaysia. Trong bối cảnh giá năng lượng leo thang và nguồn cung dầu thế giới biến động vì căng thẳng Trung Đông, Kuala Lumpur đang tăng tốc một lựa chọn mà nước này có sẵn lợi thế, đó là dùng dầu cọ để thay thế một phần dầu diesel nhập khẩu.

Chính phủ Malaysia những tuần gần đây liên tục thúc ép doanh nghiệp nhiên liệu sinh học mở rộng sản xuất, nâng cấp kho pha trộn và chuẩn bị cho lộ trình nâng tỷ lệ biodiesel trong dầu diesel thương mại từ mức B10 hiện nay lên B15, xa hơn là B20 hoặc B30.

Đằng sau kế hoạch tưởng như chỉ mang tính kỹ thuật đó là một bài toán lớn hơn nhiều, đó là giảm hóa đơn nhập khẩu năng lượng và cắt bớt khoản trợ giá nhiên liệu đang phình to từng tháng.

Biodiesel là loại nhiên liệu được sản xuất từ sinh khối như dầu cọ, ngô, mía hoặc đậu nành và có thể pha trộn trực tiếp với dầu diesel truyền thống.

Với Malaysia, quốc gia sản xuất dầu cọ lớn thứ hai thế giới, đây là nguồn nguyên liệu nội địa hiếm hoi đủ quy mô để tạo ra một lớp đệm năng lượng trong thời điểm thị trường dầu mỏ toàn cầu nhiều bất ổn.

Lợi thế kinh tế là rất rõ. Theo ông Unnikrishnan Ramachandran Unnithan, Giám đốc điều hành SumWin Group, giá dầu diesel hiện vào khoảng 6,2 ringgit/lít (1,56 USD), trong khi biodiesel chỉ khoảng 4,5 ringgit/lít (1,13 USD).

“Có động lực kinh tế, không có lý do gì mà các ngành công nghiệp không hướng tới kinh doanh sạch hơn”, ông Unnikrishnan nhận định.

Chênh lệch giá này khiến biodiesel không còn chỉ là một lựa chọn môi trường mà bắt đầu trở thành công cụ tài chính hấp dẫn đối với chính phủ trong nỗ lực kiềm chế chi phí năng lượng.

Hiện Malaysia mới áp dụng B10 cho xe chạy dầu diesel, tức 10% biodiesel và 90% dầu diesel từ dầu mỏ. Tuy nhiên, giới hoạch định chính sách cho rằng tỷ lệ này không còn đủ để tạo ra khác biệt đáng kể nếu giá dầu thế giới tiếp tục neo cao.

Ông Sang Yew Ngin, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Hàng hóa Malaysia phụ trách sinh khối và nhiên liệu sinh học, cho biết bước đi tiếp theo bắt buộc là nâng cấp toàn bộ hạ tầng pha trộn vốn chủ yếu vẫn thiết kế cho chuẩn B10.

“Điều đầu tiên chúng ta cần làm là nâng cấp tất cả cơ sở hạ tầng đó, nhưng việc nâng cấp không thể hoàn thành trong một ngày. Quá trình này có thể mất một hoặc hai năm và cũng đòi hỏi chi phí đầu tư vốn lớn”, ông Sang nói.

Theo ước tính, Malaysia sẽ phải chi khoảng 600 triệu ringgit (151 triệu USD) để nâng cấp các trạm pha trộn và hệ thống hậu cần nếu muốn tiến tới B30. Đây là khoản đầu tư không nhỏ, nhưng vẫn được đánh giá thấp hơn nhiều so với chi phí trợ giá nhiên liệu mà chính phủ đang phải gánh mỗi tháng.

Về nguồn cung, ngành biodiesel trong nước cho biết Malaysia hoàn toàn không thiếu năng lực sản xuất. Hiệp hội Biodiesel Malaysia ước tính các nhà máy hiện có thể cung cấp thêm khoảng 400.000 tấn biodiesel để phục vụ chương trình B15.

“Chúng tôi có tổng công suất 2,4 triệu tấn mỗi năm. Năm ngoái, chúng tôi sản xuất khoảng 1,3 triệu tấn nhiên liệu sinh học, trong đó 1 triệu tấn được dùng cho chương trình pha trộn quốc gia”, ông Tee Lip Teng, Chủ tịch Hiệp hội Biodiesel Malaysia, cho biết.

Điều đáng chú ý là trong khoảng 20 triệu tấn dầu cọ Malaysia sản xuất mỗi năm, mới chỉ khoảng 1,3 triệu tấn, tương đương 6,5%, được đưa vào sản xuất nhiên liệu sinh học.

Nói cách khác, Malaysia vẫn đang ngồi trên một nguồn nguyên liệu nội địa rất lớn nhưng khai thác còn tương đối dè dặt trong khi phải bỏ ra hàng tỷ USD để giữ giá nhiên liệu hóa thạch.

“Chúng ta có rất nhiều tiềm năng để tăng cường sử dụng dầu cọ vì lợi ích của cả nước”, ông Tee nói. Theo ông, Malaysia cần sớm đạt mức B15 và không nên quay lại mức pha trộn thấp hơn ngay cả khi áp lực bên ngoài dịu xuống.

Sức ép này càng rõ khi nhìn sang Indonesia, nước láng giềng cũng là cường quốc dầu cọ nhưng đã đẩy chương trình pha trộn lên B50 tại nhiều trạm xăng. Trong khi đó, theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, Indonesia phải nhập khẩu 35,2% lượng dầu thô tiêu thụ trong năm 2023, gần gấp đôi mức 15,6% của Malaysia.

Malaysia chưa chịu áp lực nhập khẩu nặng như Indonesia, nhưng chính điều đó lại khiến quá trình chuyển đổi của nước này diễn ra chậm hơn khả năng thực tế.

Thách thức hiện nay không chỉ nằm ở hạ tầng mà còn ở tâm lý thị trường. Một bộ phận người sử dụng xe diesel vẫn lo ngại nhiên liệu có tỷ lệ pha trộn cao hơn có thể ảnh hưởng tới động cơ nếu phương tiện không được điều chỉnh phù hợp. Điều này có nghĩa chương trình biodiesel sẽ không chỉ là bài toán sản xuất mà còn là bài toán thuyết phục người tiêu dùng.

Dù vậy, giới chức Malaysia đang xem biodiesel là một trong những trụ cột quan trọng cho chiến lược kép: vừa giảm phát thải để tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, vừa tạo lớp đệm chống sốc khi thị trường dầu mỏ toàn cầu biến động.

Theo CNA