Là con gái, ai cũng ước có cơn mưa mùa hạ
Tìm hiểu bài thơ “Mưa mùa hạ” trong tập thơ 1-2-3 “Tìm về miền ký ức” của tác giả Đỗ Nguyên Thương.
MƯA MÙA HẠ
Gõ vào mái tôn hàng xóm
Gõ vào khung cửa sắt nhà mình
Âm thanh mạnh mẽ, hào sảng và khô đanh
Làm dịu mát những ngày hè nóng bức
Và anh làm dịu khát trong em là có thực, bốn mùa...
|
| Nhà giáo Nguyễn Đình Xán (thứ ba, từ phải sang). |
Mỗi bài thơ chỉ có 6 câu, chia làm 3 đoạn.
Đoạn 1 có 1 câu, cũng là tên của bài thơ, tối đa 11 chữ.
Đoạn 2 có 2 câu, mỗi câu tối đa 12 chữ.
Đoạn 3 chỉ có 3 câu, mỗi câu tối đa 13 chữ.
Câu 1 và câu 6 có tính đối ứng, chữ phải tinh lọc, đa nghĩa, câu thơ có tính độc lập với toàn bài.
Nhà giáo Đỗ Nguyên Thương dạy môn Ngữ văn trung học phổ thông và viết phê bình văn học.
Chị đã xuất bản 4 tập lý luận phê bình văn học: Tập 1 (xuất bản năm 2005), tập 2 (xuất bản năm 2022), tập 3 (xuất bản năm 2024) đều có tên gọi “Đi tìm vẻ đẹp văn chương”; tập 4 (xuất bản năm 2025) với tên gọi “Vẻ đẹp văn chương, chuyện của muôn đời”.
2 tập thơ: Tập 1 “Cảm ơn cuộc đời” (xuất bản năm 2020), tập 2 với tên gọi “Tìm về miền ký ức” (xuất bản năm 2025).
Đây là thể loại thơ mới, thơ 1-2-3. Tập thơ gồm 63 bài, mỗi bài thơ là một lát cắt của cuộc sống và con người trong quá khứ, hiện tại và tương lai. Đó là những ký ức đẹp về quê hương, tuổi học trò, tình bạn, tình yêu, những ước mơ, hy vọng...
Về bài thơ “Mưa mùa hạ”, bài thơ được xếp số 1 trên 63 bài. Trong nhiều loại mưa, tác giả lại đặt tên “Mưa mùa hạ”. Đành rằng ở mùa hạ mưa to, dữ dội, ào ạt… cả về tốc độ và lượng nước.
Khổ thơ thứ hai là hai câu tả thực:
Gõ vào mái tôn nhà hàng xóm
Gõ vào khung cửa sắt nhà mình
Đây không phải là mưa “rơi”, động từ “gõ” chỉ âm thanh mạnh, vang xa Những hai nhà bị “gõ” kia đấy: Nhà “hàng xóm” và “nhà mình”. Tác giả diễn tả “mưa mùa hạ” là niềm vui của nhiều nhà, nhiều nơi, nhiều vùng đất!... Nói rộng ra là cả hạ giới.
Tư tưởng của bài thơ nằm ở khổ thơ thứ 3:
Âm thanh mạnh mẽ, hào sảng và khô đanh
Làm dịu mát những ngày hè nóng bức
Và anh làm dịu khát trong em là có thực, bốn mùa...
Người đọc bị cuốn hút bởi từ “dịu” ở câu 5 và từ “dịu” ở câu 6, chỉ mưa của thiên nhiên và mưa của tình yêu đôi lứa, câu 6 góp phần “hô ứng” với câu 1.
Câu 6 là câu thơ tài hoa, đạt được 3 “tiêu chí”: Phát hiện, bất ngờ, phổ quát.
Phát hiện ở chỗ so sánh cơn “Mưa mùa hạ” với tình yêu đôi lứa; bất ngờ ở chỗ không ai nghĩ bài thơ lại kết thúc như thế; phổ quát ở chỗ là con gái, dù ở Việt Nam hay thế giới, ai chả ước có cơn mưa mùa hạ của riêng mình!...
Tình yêu của người con gái mãnh liệt hơn nhiều, dữ dội hơn nhiều. Tình yêu của người con trai chỉ đạt tới độ “dịu khát” mà thôi, đâu đã đạt đến độ “thỏa”, đến độ “đã”. Kết cấu câu thơ cuối cùng thật sáng tạo.
“Và anh làm dịu khát trong em là có thực, bốn mùa”. Trước số từ “bốn mùa” là dấu phẩy. Một năm thường có bốn mùa: Xuân, hạ, thu, đông. Cứ thế, năm tháng trôi đi, vĩnh hằng như tình yêu đôi lứa.
Viết đến đây, tôi lại nhớ bài hát “Đôi bờ” - Một bản tình ca xuyên thời gian, xuyên không gian của nước Nga. Ai biết tình yêu của người con gái Nga mãnh liệt hơn tình yêu của người con gái Việt, hay ngược lại. Nhà thơ Hữu Thỉnh khẳng định: Tình phát hiện, tình bất ngờ, tình phổ quát là tín hiệu của khả năng đi xa...
Tôi tin ở năng lực phê bình văn học và năng lực sáng tác thơ 1-2-3 của tác giả Đỗ Nguyên Thương. Thơ 1-2-3 như ruộng trước kia (ruộng chia riêng cho xã viên): Diện tích cực nhỏ, năng suất cực lớn!
Thật khó lắm thay, nhưng chúng ta phải vượt qua chính mình, chắc chắn chúng ta sẽ thành công!...
