Đưa văn hóa giữ nước và hình tượng Bộ đội Cụ Hồ tỏa sáng trong kỷ nguyên số

Thông tin quốc phòng không chỉ xoay quanh huấn luyện, diễn tập hay sẵn sàng chiến đấu

Trong hoạt động của Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội, thông tin quốc phòng không chỉ xoay quanh huấn luyện, diễn tập hay sẵn sàng chiến đấu. Phía sau mỗi nhiệm vụ là những câu chuyện về truyền thống, con người và mối quan hệ quân - dân.

“Chúng tôi không chỉ đưa tin về các cuộc diễn tập, mà tập trung khai thác chiều sâu văn hóa phía sau súng đạn”, Đại tá Ngô Xuân Giang, Phó Giám đốc Trung tâm Phát thanh - Truyền hình Quân đội cho biết.

“Chiều sâu” đó được nhìn từ truyền thống “vừa đánh giặc vừa lo sản xuất”, tình quân dân cá nước và những giá trị được hình thành, bồi đắp trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Từ cách tiếp cận này, “văn hóa giữ nước” trở thành một chất liệu quan trọng trong các sản phẩm của Trung tâm. Những giá trị lịch sử không chỉ được trình bày qua các mốc thời gian, sự kiện, mà được kể bằng phóng sự, phim tài liệu, chương trình giao lưu chính luận - nghệ thuật trên Kênh Truyền hình Quốc phòng Việt Nam.

Các chương trình “Mạch nguồn văn hóa dân gian”, “Nhà hát truyền hình Quốc phòng”, “Về miền di sản”, “Bên dòng Cửu Long” mở rộng không gian khai thác sang những vùng đất, cộng đồng, di sản và những con người đang trực tiếp gìn giữ, sáng tạo, trao truyền các giá trị văn hóa.

“Mục tiêu là giúp thế hệ trẻ “chạm” vào lịch sử một cách tự nhiên nhất”, Đại tá Ngô Xuân Giang chia sẻ.

Trong cách kể ấy, con người trở thành điểm nối giữa lịch sử và hiện tại. Di sản không chỉ được giới thiệu như một giá trị đã được lưu giữ, mà gắn với những người đang sống cùng di sản; truyền thống không chỉ được nhắc lại, mà được tìm thấy trong những việc làm cụ thể của người lính hôm nay.

Hình tượng Bộ đội Cụ Hồ được đặt ở trung tâm trong dòng chảy đó. Theo Đại tá Ngô Xuân Giang, đây là “sự kết tinh của lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và sự hy sinh quên mình vì nhân dân”.

Những phẩm chất ấy được thể hiện qua hình ảnh người chiến sĩ cứu dân trong thiên tai, bão lũ; những y bác sĩ quân y ở tuyến đầu chống dịch; những người lính Việt Nam thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình quốc tế; hay những chiến sĩ biên phòng dạy học cho trẻ em vùng cao.

Từ một nhiệm vụ cụ thể của người lính, câu chuyện có thể mở rộng thành hình ảnh về đất nước. “Những hình ảnh ấy góp phần tạo nên “một diện mạo văn hóa Việt Nam yêu chuộng hòa bình, trách nhiệm và giàu lòng nhân ái trong mắt bạn bè quốc tế”, Đại tá Ngô Xuân Giang nhấn mạnh.

Số hóa lòng tự hào dân tộc

Nhưng có chất liệu văn hóa mới chỉ là một phần của câu chuyện. Cách đưa chất liệu ấy đến với công chúng đang thay đổi rất nhanh.

Với Trung tâm PT-TH Quân đội, số hóa không đơn thuần là đưa những nội dung đã có lên nền tảng mới. Cách tiếp cận và bảo tồn các giá trị văn hóa cũng phải thay đổi theo môi trường tiếp nhận thông tin.

“Số hóa không chỉ là chuyển đổi công nghệ, mà là chuyển đổi cách thức tiếp cận và bảo tồn hồn cốt dân tộc”, Đại tá Ngô Xuân Giang nhấn mạnh.

Trung tâm vì vậy phát triển truyền thông đa nền tảng, bên cạnh các chương trình truyền hình truyền thống là talkshow, gameshow, chương trình trải nghiệm văn hóa, video ngắn, livestream và những sản phẩm được thiết kế riêng cho mạng xã hội.

Các nghi lễ quân đội, vẻ đẹp danh lam thắng cảnh gắn với biên giới, biển đảo hay những câu chuyện về người lính được chuyển hóa thành các sản phẩm ngắn, trực quan, phù hợp với cách tiếp nhận của công chúng trẻ.

Một ví dụ được Đại tá Ngô Xuân Giang đưa ra là video 30 giây về chiến sĩ biên phòng dạy học cho trẻ em vùng cao. Theo ông, một sản phẩm như vậy có thể tạo ra làn sóng cảm xúc tích cực hơn một bài viết dài trên báo in.

Công nghệ cũng được đưa vào quá trình tái hiện lịch sử. Trung tâm ứng dụng đồ họa 3D, thực tế ảo, thực tế tăng cường để tái hiện các trận đánh lịch sử, các di sản văn hóa phi vật thể của quân đội.

Những tư liệu vốn nằm trong kho lưu trữ vì thế có thể được chuyển thành hình ảnh, không gian và trải nghiệm trực quan. Đại tá Ngô Xuân Giang gọi đây là quá trình “số hóa lòng tự hào dân tộc”.

Chung sức xây dựng “hệ sinh thái truyền thông văn hóa số”

Không gian số mở rộng đáng kể khả năng đưa văn hóa đến với công chúng, nhưng đồng thời cũng tạo ra môi trường cạnh tranh gay gắt giữa các hệ giá trị.

Theo Đại tá Ngô Xuân Giang, trước những nội dung lệch chuẩn, việc bảo vệ các giá trị văn hóa không thể chỉ dừng ở ngăn chặn hay phản bác. Một cách làm khác là chủ động tạo ra những nội dung tích cực đủ hấp dẫn để hiện diện thường xuyên trên không gian mạng.

Đó là nguyên lý “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”.

“Khi những câu chuyện tử tế, những hình ảnh đẹp về văn hóa, con người Việt Nam tràn ngập mạng xã hội, các luồng văn hóa độc hại sẽ tự khắc bị đẩy lùi”, ông nói.

Để làm được điều đó, theo Đại tá Ngô Xuân Giang, báo chí cần thêm nguồn lực và sự phối hợp. Ông đề nghị tăng cường hợp tác giữa báo chí quân đội với các cơ quan báo chí, phát thanh - truyền hình địa phương; xây dựng những chiến dịch truyền thông lớn, đồng bộ về các sự kiện và giá trị văn hóa của đất nước.

“Cần tăng cường liên kết giữa các cơ quan báo chí chủ lực như VTV, VOV, QPVN và các đài phát thanh - truyền hình địa phương để hình thành một “hệ sinh thái truyền thông văn hóa số”, trong đó mỗi cơ quan phát huy thế mạnh riêng về nội dung, nền tảng và nhóm công chúng”, Đại tá Ngô Xuân Giang đề xuất.

Đại tá Ngô Xuân Giang cũng đặt vấn đề đào tạo đội ngũ “Chiến sĩ - Nhà báo - Nghệ sĩ”: có bản lĩnh của người lính, tư duy của nhà báo và tâm hồn của người làm văn hóa; đồng thời thành thạo kỹ năng đa phương tiện, am hiểu phong tục, tập quán và lịch sử dân tộc.

“Văn hóa là sức mạnh nội sinh, là tấm lá chắn bảo vệ sự trường tồn của dân tộc. Trung tâm PT-TH Quân đội nguyện tiếp tục là cầu nối vững chắc, đưa văn hóa giữ nước và hình tượng Bộ đội Cụ Hồ tỏa sáng trong kỷ nguyên số”, Đại tá Ngô Xuân Giang khẳng định.