Nhiều dịch bệnh diễn biến phức tạp: Người dân không được chủ quan

Số ca mắc tăng

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội, tuần qua, toàn thành phố ghi nhận 378 ca mắc tay chân miệng tại 105 phường, xã; trong đó có Hà Đông, Từ Liêm, Xuân Đỉnh, Kiến Hưng, Định Công, Hoàng Liệt..., tăng 103 ca so với tuần trước. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, Hà Nội ghi nhận 1.967 ca mắc; số mắc tăng so với cùng kỳ năm 2025 m, bệnh nhân ghi nhận tại 126 phường, xã.

Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế Võ Hải Sơn cho biết, thời gian gần đây, bệnh tay chân miệng có xu hướng gia tăng tại một số địa phương, đặc biệt khu vực phía Nam. Đây là bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và thường gia tăng theo mùa, nhất là vào các tháng 3-5 và 9-10 hằng năm. Qua giám sát dịch tễ, phần lớn trường hợp mắc tập trung ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ, mẫu giáo. Thời gian tới, nếu không triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống, số mắc và số ca bệnh nặng có thể tiếp tục gia tăng.

Theo số liệu giám sát từ đầu năm 2026 đến nay, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 trường hợp mắc, 8 ca tử vong. Riêng trong tháng 3-2026, số mắc trung bình theo tuần tăng so với tháng trước. Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong diễn biến dịch năm nay là sự lưu hành của chủng Enterovirus 71 (EV71). Qua giám sát dịch tễ và xét nghiệm mẫu bệnh phẩm, ngành y tế ghi nhận chủng virus này đang chiếm tỷ lệ đáng kể. “Chủng EV71 thường liên quan đến các biến chứng nặng về thần kinh, tim mạch và hô hấp. Đây là lý do vì sao số ca chuyển nặng và tử vong có xu hướng tăng nếu công tác điều trị không được thực hiện kịp thời”, ông Võ Hải Sơn nhấn mạnh.

Mặt khác, bệnh chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 5 tuổi, là nhóm tuổi chưa có ý thức vệ sinh cá nhân đầy đủ và thường sinh hoạt tập trung tại nhà trẻ, mẫu giáo nên nguy cơ lây lan cao hơn. Nếu trẻ không được phát hiện sớm và cho nghỉ học kịp thời, bệnh có thể lan rộng trong lớp học và cộng đồng.

Để kiểm soát tình hình, Bộ Y tế đang phối hợp chặt chẽ với ngành giáo dục để thiết lập hàng rào phòng thủ từ xa. Trường học tập trung vệ sinh khử khuẩn bề mặt, đồ chơi và đảm bảo không gian lớp học thông thoáng. Phụ huynh cần là "người gác cổng" đầu tiên, theo dõi sát các triệu chứng như sốt, loét miệng, nổi ban ở lòng bàn tay, bàn chân. Tại cơ sở y tế, hệ thống giám sát đang được vận hành ở mức cao nhất để phát hiện sớm các tín hiệu dịch tễ từ cộng đồng, từ đó điều phối hỗ trợ chuyên môn kịp thời cho tuyến dưới.

Căng mình ứng phó

Song song với tay chân miệng, dịch sốt xuất huyết cũng đang tạo ra áp lực không nhỏ lên hệ thống y tế dự phòng. Với 31.927 ca mắc và 4 ca tử vong tính từ đầu năm, dịch bệnh này không còn chỉ xuất hiện vào mùa mưa mà đã có xu hướng gia tăng ngay từ những tháng đầu năm 2026.

Ông Võ Hải Sơn nhận định, dù sốt xuất huyết vẫn vận hành theo chu kỳ hằng năm, nhưng hiện nay đã xuất hiện những yếu tố bất thường. Quá trình đô thị hóa nhanh, mật độ dân cư cao kết hợp với tình trạng biến đổi khí hậu đã khiến muỗi truyền bệnh phát triển mạnh hơn và khó kiểm soát. Hiện nay, vẫn còn một bộ phận người dân hiểu chưa đầy đủ về phòng, chống sốt xuất huyết. Nhiều người cho rằng, muỗi truyền bệnh chỉ sinh sản ở nơi nước bẩn, trong khi trên thực tế muỗi vằn thường đẻ trứng ở các dụng cụ chứa nước sạch hoặc nước tương đối sạch ở các khu vực trong và quanh nhà như chum, vại, lọ hoa, xô chậu, khay nước, lốp xe cũ.

Nhiều người còn trông chờ chủ yếu vào phun hóa chất, trong khi biện pháp quan trọng và bền vững nhất vẫn là loại bỏ nơi muỗi đẻ trứng và diệt bọ gậy hằng tuần. Muỗi vằn thường đốt người vào ban ngày nên cần chủ động phòng muỗi đốt cả ban ngày, không chỉ ban đêm. Khi có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh, người dân không nên tự ý điều trị tại nhà mà cần đến cơ sở y tế để được khám, theo dõi và hướng dẫn xử trí kịp thời.

Ngành y tế kêu gọi mỗi hộ gia đình hãy dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để tự kiểm tra nơi ở. Việc đậy kín các dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa và loại bỏ phế thải quanh nhà là những hành động đơn giản nhưng mang lại hiệu quả bền vững nhất.

Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh Võ Hải Sơn khẳng định, ngành y tế không chỉ dừng lại ở việc điều trị tại bệnh viện mà đang đẩy mạnh y tế chủ động tại cộng đồng. Hiện nay, dữ liệu từ các cơ sở khám chữa bệnh được cập nhật liên tục về hệ thống giám sát dịch tễ quốc gia. Điều này cho phép ngành y tế dự báo chính xác các điểm nóng để triển khai dập dịch ngay từ khi mới phát hiện ca bệnh đầu tiên. Đối với các ca nặng, phác đồ điều trị được thống nhất từ tuyến trung ương đến địa phương nhằm giảm thiểu tối đa tỷ lệ tử vong.

Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến khó lường, sự chủ động của người dân chính là lá chắn vững chắc nhất.