Vì sao cửa chớp kính từng là biểu tượng xe cơ bắp nay lại biến mất?
Cửa chớp kính xe cơ bắp phổ biến 1960–1970, biến mất khi điều hòa, phim cách nhiệt và camera thay thế công năng.
Trong “bản đồ giao thoa” giữa công năng và thẩm mỹ của xe cơ bắp, các hốc hút gió trên nắp ca‑pô và cửa chớp kính từng là hai chi tiết dễ nhận diện nhất.
Cửa gió trên nắp capo giúp tản nhiệt và tăng lưu thông không khí cho khoang động cơ. Ảnh: Cjpony Parts
Hốc hút gió hoạt động thực sự khi đưa không khí vào động cơ, trong khi cửa chớp kính lại không mang đến bất kỳ lợi ích hiệu suất nào. Đây chỉ là các thanh chắn che phần kính, xuất hiện trên những mẫu xe cơ bắp nhằm giúp cabin mát hơn và đồng thời tạo vẻ ngoài thể thao.
Cửa chớp kính gắn liền với kiểu dáng fastback. Các mẫu xe fastback có đường mui liền mạch từ kính chắn gió kéo dài xuống tận đuôi xe, thường đi kèm kính hậu kích thước lớn.
Thiết kế khí động học này không mới và đã được những mẫu kinh điển như Plymouth Barracuda 1964 sử dụng. Một số xe ngày nay vẫn trung thành với phong cách này, chẳng hạn Porsche Panamera.
Từ những năm 1930 và 1940, Ford, Chrysler và General Motors đều có các phiên bản fastback, trong khi Tatra thậm chí tích hợp thẳng cửa chớp kính lên những mẫu như Tatra T87 ra mắt năm 1938.
Trên các dòng xe cơ bắp, cửa chớp kính được đưa lên một tầm cao mới, trở thành biểu tượng của phong cách hiệu suất. Mustang Fastback 1965 được trang bị cửa chớp chức năng tại các cửa sổ phía sau để tăng khả năng thông gió, còn Mustang Mach 1 đời 1969 sử dụng bộ cửa chớp che toàn bộ kính hậu.
Những tấm kính lớn kiểu này có thể gây chói và khiến nội thất nóng như "lò nướng". Cửa chớp kính giúp hạn chế tình trạng đó trong bối cảnh điều hòa không khí chưa phổ biến và công nghệ dán phim cách nhiệt còn ở giai đoạn đầu.
Ngày nay, chi tiết này chủ yếu chỉ còn xuất hiện trên thị trường đồ chơi và phụ tùng độ. Một số mẫu xe mới thậm chí còn bỏ hẳn kính hậu, như Polestar 4 đời 2026, khiến những người yêu thích cửa chớp kính cũng không còn chỗ để lắp.
Từ chi tiết chức năng trở thành biểu tượng hiệu suất
Nếu những mẫu Mustang đời đầu hay các tuyệt phẩm cùng thời như Lamborghini Miura ứng dụng cửa chớp kính vừa để làm đẹp vừa phục vụ công năng, chúng cũng đặt ra tiêu chuẩn thẩm mỹ cho các dòng xe hiệu suất sau này. Nhiều dòng xe không có phần đuôi dốc vẫn lắp cửa chớp kính nhưng chủ yếu để tăng chất thể thao.
Đến cuối thập niên 1970, diện mạo đặc trưng của cửa chớp kính lan rộng và bao phủ cả phân khúc xe cơ bắp, ngay cả khi sức mạnh không còn giữ được như trước.
Mustang II hay AMC Hornet AMX 1977 vẫn mang phong cách ấy. Các mẫu xe thể thao như Mazda RX‑7 và Datsun 280ZX tiếp tục sử dụng cửa chớp kính, và chi tiết này trở thành một phần quen thuộc của nhiều dòng xe. Không ít người thậm chí cho rằng Saab 900 hatchback giai đoạn 1987 - 1993 chỉ thực sự hoàn chỉnh khi đi cùng bộ cửa chớp kính đặc trưng.
Không phải mẫu xe nào cũng có cửa chớp kính nguyên bản. Tuy vậy, thị trường phụ tùng dành cho xe cổ hiện nay vẫn cung cấp đầy đủ các bộ cửa chớp kính phong cách hoài cổ cho nhiều dòng xe, từ AMX cho đến Z28.
Tuy nhiên, sự phát triển của công nghệ đã khiến hầu hết hãng xe hiện đại không còn tiếp tục sử dụng chi tiết này.
Sự lên ngôi của phim cách nhiệt, điều hòa và công nghệ
Đến giữa thập niên 1990, điều hòa không khí trở thành trang bị mà gần như mọi người đều lựa chọn.
Jeep Wrangler là mẫu xe cuối cùng mà điều hòa chỉ là trang bị tùy chọn vào năm 2022, nhưng từ đó trở đi, điều hòa đã mặc định có mặt trên hầu hết mẫu xe. Nội thất mát nhanh hơn khiến lợi thế chức năng của cửa chớp kính không còn nhiều ý nghĩa như trước.
Phim cách nhiệt phát triển mạnh từ thập niên 1970 khi công nghệ được cải thiện. Mặc dù nhiều tài xế lo ngại bị xử phạt khi dán phim tối màu, phim cách nhiệt vẫn có thể giúp giảm đáng kể lượng nhiệt hấp thụ từ kính.
Khác với cửa chớp kính, phim cách nhiệt không phá vỡ thiết kế tổng thể, không phải khoan lắp và có thể gần như vô hình nếu chọn loại phù hợp. Tại một số bang ở Mỹ, người dùng còn có thể dán phim siêu tối để tạo hiệu ứng như màn che ánh sáng.
Sự xuất hiện của camera quan sát phía sau trên những mẫu xe tiên tiến, chẳng hạn Polestar 4, có thể là dấu hiệu về tương lai không còn kính hậu.
Trước khi điều đó thành hiện thực, cửa chớp kính trên các xe độ vẫn giữ được một lượng người dùng riêng, từ xe cơ bắp hiện đại cho đến bán tải hay van.
