Vì sao bugi 'bất lực' khi bị ướt hoàn toàn

Bugi có thể bị ướt theo nhiều cách khác nhau. Điều này không xảy ra thường xuyên, đặc biệt trên các động cơ đời mới, nhưng vẫn là tình huống không hiếm gặp. Khi bugi đã bị ướt, dù là nước, xăng, dầu hay nước làm mát, nó gần như không thể đánh lửa.

Riêng trường hợp bugi dính nước làm mát, đó thường là dấu hiệu cho thấy động cơ đang gặp sự cố nghiêm trọng hơn nhiều.

Nguyên nhân bugi không thể hoạt động khi bị ướt nằm ở nguyên lý truyền dẫn của dòng điện. Điện luôn có xu hướng đi theo con đường có điện trở thấp nhất.

Trong điều kiện bình thường, dòng điện đi vào đầu nối của bugi, chạy qua điện cực trung tâm, phóng tia lửa qua khe hở giữa điện cực trung tâm và điện cực mass. Chính tia lửa này sẽ đốt cháy hỗn hợp không khí và nhiên liệu trong buồng đốt.

Bugi được thiết kế để đảm bảo đây là con đường ngắn và hiệu quả nhất của dòng điện. Lớp sứ cách điện bên ngoài có nhiệm vụ tách biệt đầu nối với thân kim loại của bugi, ngăn không cho dòng điện rò rỉ ra ngoài.

Tuy nhiên, khi phần đầu bugi bị ướt, chất lỏng có thể tạo ra một đường dẫn mới giữa đầu nối và thân bugi. Khi đó, dòng điện sẽ chọn lối đi này thay vì đi xuyên qua bugi để tạo tia lửa ở đầu điện cực, khiến quá trình đánh lửa không thể diễn ra.

Ở phía đầu bugi trong buồng đốt, khe hở giữa điện cực trung tâm và điện cực mass vốn là khoảng cách ngắn nhất để tia lửa điện hình thành.

Nhưng nếu điện cực trung tâm bị bao phủ bởi chất lỏng, dòng điện sẽ không thể phóng tia lửa đúng cách mà bị “lệch đường”. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến gây hiện tượng bỏ máy hoặc động cơ hoạt động không ổn định.

Bugi có thể bị ướt ngay từ đầu vì nhiều lý do khác nhau. Hiện tượng bugi bị ướt xăng thường gặp trên các động cơ cũ sử dụng bộ chế hòa khí.

Trong thời tiết lạnh, việc cố khởi động nhiều lần, thậm chí đạp ga liên tục, có thể khiến động cơ bị ngập xăng, làm ướt bugi. Trên các xe đời mới dùng phun xăng điện tử, tình trạng này vẫn có thể xảy ra nếu kim phun bị rò rỉ hoặc van phun cho chế độ khởi động nguội không đóng kín.

Nước cũng là một nguyên nhân khiến bugi bị ướt. Điều này có thể xảy ra khi rửa khoang động cơ, xe chạy qua vùng ngập nước hoặc đơn giản là do mưa lớn. Độ ẩm cao cũng có thể gây hiện tượng ngưng tụ hơi nước bên trong giếng bugi.

Trên các động cơ đời cũ, nước còn có thể xâm nhập qua nắp bộ chia điện hoặc dây cao áp. Đây là một trong những lý do khiến các nhà sản xuất dần chuyển sang sử dụng cuộn đánh lửa riêng cho từng bugi, dù trên thực tế nước vẫn có thể lọt vào giếng bugi nếu điều kiện không thuận lợi.

Dầu bôi trơn về nguyên tắc không bao giờ được xuất hiện trong giếng bugi. Nếu phát hiện dầu tại đây, đó thường là dấu hiệu của những vấn đề nghiêm trọng hơn như xéc măng piston mòn, phớt xu páp hư hỏng, hệ thống thông hơi cácte hoạt động kém hoặc phớt tăng áp bị rò rỉ.

Có rất nhiều nguyên nhân khiến dầu lọt vào bugi, và hầu như không có trường hợp nào là vô hại. Đáng lo ngại nhất là khi bugi bị dính nước làm mát, bởi đây có thể là dấu hiệu của gioăng quy lát bị hỏng hoặc rò rỉ ở đường nạp.

Khi bugi bị ướt, cách xử lý sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân. Nếu bugi chỉ bị ướt nước, người dùng có thể chờ cho chúng khô tự nhiên rồi mới khởi động lại xe. Trường hợp động cơ bị ngập xăng tạm thời, việc chờ đợi cũng là một giải pháp hợp lý.

Trên nhiều xe hiện đại, nhà sản xuất còn tích hợp chế độ hỗ trợ xả ngập. Người lái chỉ cần đạp hết chân ga khi đề máy, hệ thống sẽ ngắt phun nhiên liệu trong lúc khởi động, giúp hút thêm không khí vào buồng đốt và làm khô bugi.

Một cách khác là tháo bugi ra để kiểm tra. Lúc này, người dùng cần quyết định nên thay bugi mới hay làm sạch và sấy khô bugi cũ bằng bàn chải kim loại hoặc giấy nhám mịn.

Dù lựa chọn phương án nào, khe hở điện cực của bugi cũng cần được kiểm tra và điều chỉnh trước khi lắp lại. Ngay cả bugi mới xuất xưởng cũng nên được kiểm tra khe hở, bởi thông số này có thể thay đổi theo thời gian hoặc trong quá trình sử dụng.

Trong những trường hợp bugi bị ướt do dầu hoặc nước làm mát, việc quan trọng nhất vẫn là xử lý triệt để nguyên nhân gốc rễ trong động cơ. Bugi bị ướt sẽ không thể đánh lửa, nhưng đây không phải là tình trạng không thể khắc phục nếu được xử lý đúng cách.