Tư duy chiến lược mới về bảo đảm quyền con người

Với nhiều thủ đoạn, chiêu trò khác nhau, các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước đã tìm mọi cách đưa ra những thông tin sai lệch, xuyên tạc về cơ chế bảo đảm quyền con người ở Việt Nam dưới các hình thức “dân chủ”, “nhân quyền” trên nhiều khía cạnh khác nhau. Chúng xuyên tạc và lan truyền những thông tin sai sự thật, cho rằng Đảng, Nhà nước Việt Nam vi phạm quyền con người trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là vi phạm quyền con người trong lĩnh vực dân tộc, tôn giáo. Lợi dụng việc Việt Nam ban hành Luật Tín ngưỡng, tôn giáo để xuyên tạc cho rằng đây là cơ sở pháp lý nhằm kìm hãm, kiểm soát tôn giáo, làm suy giảm quyền tự do tín ngưỡng của nhân dân, đi ngược lại các cam kết quốc tế về quyền con người mà Việt Nam đã tham gia ký kết hoặc thừa nhận.

Hay như trong lĩnh vực hình sự, các thế lực thù địch, phản động sử dụng nhiều thủ đoạn để xuyên tạc, bóp méo thực tế về việc thực thi pháp luật tại Việt Nam, cho rằng Bộ luật Hình sự được áp dụng một cách thiếu công bằng. Chúng đưa ra những luận điệu rằng Việt Nam thực hiện chính sách không nhất quán trong việc bắt, giam giữ; lan truyền thông tin sai sự thật về việc sử dụng các biện pháp tra tấn, bức cung, nhục hình đối với người bị tạm giữ, tạm giam...

Do tầm quan trọng trong việc bảo đảm quyền con người, Đảng, Nhà nước ta luôn xác định trách nhiệm là của cả hệ thống chính trị. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã khẳng định nhất quán tư duy về phát huy tối đa nhân tố con người trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước. Đảng ta xác định con người là trung tâm, là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và mục tiêu của sự phát triển bền vững đất nước. Định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030, Đảng ta khẳng định: “Mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước phải thực sự xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân; lấy việc tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, hạnh phúc và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo và mục tiêu phấn đấu”.

Trên thực tế, Nhà nước ta luôn kịp thời luật hóa các văn kiện pháp lý quốc tế về quyền con người trong Hiến pháp và các văn bản quy phạm pháp luật, tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý trong việc bảo đảm, bảo vệ quyền con người cho phù hợp, tương thích với những nguyên tắc, tiêu chuẩn quốc tế về quyền con người. Thông qua hệ thống quy định pháp luật, trước hết là Hiến pháp và các văn bản pháp luật liên quan, trong đó có sự ghi nhận, tôn trọng quyền con người của mỗi cá nhân trên các lĩnh vực chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội... Hiến pháp năm 2013, sửa đổi, bổ sung năm 2025 đánh dấu bước phát triển tư duy quan trọng trong việc quy định về quyền con người, thể hiện sự quan tâm ngày càng sâu sắc và nhận thức đầy đủ hơn về vai trò của quyền con người cũng như yêu cầu bảo đảm, bảo vệ các quyền này trong thực tiễn. Trên cơ sở Hiến pháp, hệ thống văn bản pháp luật ngày càng hoàn thiện và đầy đủ hơn, góp phần bảo đảm, bảo vệ tốt nhất các quyền con người như: Bộ luật Dân sự, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Lao động, Luật Trẻ em, Luật Bình đẳng giới, Luật Tiếp cận thông tin, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân...

Trong giai đoạn hiện nay, trước yêu cầu hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia và trách nhiệm giải trình, Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh quan điểm: “Xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân do Đảng lãnh đạo; bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, tôn trọng bảo đảm và bảo vệ quyền con người, quyền công dân”. Do đó, công nhận quyền con người là yếu tố cần thiết cho sự phát triển của xã hội hiện đại. Đây là yêu cầu, đòi hỏi phải có sự thống nhất, đồng bộ của cả hệ thống chính trị cũng như toàn xã hội để bảo vệ và thúc đẩy quyền lợi của tất cả mọi người; qua đó, các quyền tự do cơ bản của con người luôn được thừa nhận, bảo vệ và thực hiện trong xã hội.

Trên cơ sở những chiến lược, kế hoạch và thể chế được ban hành về tôn trọng quyền con người, yêu cầu đặt ra đối với các chủ thể có trách nhiệm phải chủ động xây dựng chương trình, có biện pháp cụ thể để quyền con người của mỗi cá nhân luôn được tôn trọng và hưởng thụ một cách đầy đủ nhất trong thực tiễn. Vì vậy, đối với các cấp, các ngành và cả hệ thống chính trị cần có sự phối hợp chặt chẽ, thực hiện đồng bộ, phát huy vai trò của các cơ quan, tổ chức, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức tôn trọng quyền con người. Qua đó sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp quan trọng trong việc thiết lập cơ sở và điều kiện cần thiết để hiện thực hóa việc tôn trọng quyền con người.

Trong phạm vi chức trách, nhiệm vụ của mình, yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền cần chủ động và thực hiện tốt những biện pháp hữu hiệu trong phòng, chống, ngăn chặn kịp thời đối với những hành vi vi phạm đến quyền con người do các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân thực hiện. Chủ động ngăn chặn các hành vi phân biệt, đối xử, đe dọa quyền con người trong những lĩnh vực của đời sống xã hội. Để thực hiện tốt việc bảo đảm quyền con người, đối với các chủ thể có thẩm quyền và trách nhiệm bảo đảm quyền con người, trong quá trình thực thi nhiệm vụ phải nắm chắc nhiệm vụ, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm đối với việc bảo đảm các quyền con người.

Để việc công nhận và bảo đảm quyền con người đạt hiệu quả cao hơn, các chính sách cần được xây dựng theo hướng khả thi, thiết thực và hiệu quả, khắc phục tình trạng hình thức hoặc ban hành nhưng không thực hiện, nhất là trong việc bảo vệ quyền lợi của nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương trong xã hội; công tác bảo đảm, bảo vệ quyền con người cần phải được thực hiện với nhiều phương thức, biện pháp khác nhau. Cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức nhằm bảo đảm tốt nhất quyền con người; tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận và thực hiện các quyền của mình.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, chúng ta cần phải luôn nêu cao tinh thần cảnh giác, không bị động trước những thông tin sai lệch, luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động; kiên quyết đấu tranh, phản bác với những âm mưu, thủ đoạn thâm độc đó. Chủ động, kịp thời nắm bắt tình hình, dự báo được những âm mưu, thủ đoạn và phương thức chống phá của các thế lực thù địch để chủ động đưa ra những đối sách, phương án đấu tranh nhằm vô hiệu hóa những hành vi, thủ đoạn đó. Cần phải có các biện pháp xử lý nghiêm đối với các hành vi kích động, lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo... để gây rối, làm ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội, an ninh và ổn định chính trị đất nước.