Nghĩa cử đặc biệt

Trong hai ngày 10 và 11-8-2026, Việt Nam để tang đồng chí Xaysomphone Phomvihane theo nghi thức Quốc tang. Đoàn đại biểu cấp cao Đảng, Nhà nước Việt Nam do đồng chí Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội dẫn đầu đã sang thủ đô Vientiane (Lào) viếng, ghi sổ tang tưởng niệm đồng chí Xaysomphone Phomvihane.

Những nghĩa cử ấy không chỉ thể hiện sự trân trọng đối với một nhà lãnh đạo Lào mà còn là biểu tượng sinh động của mối quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt, hợp tác toàn diện, gắn kết chiến lược Việt Nam-Lào. Có những cuộc chia ly để lại khoảng trống trong một gia đình. Có những mất mát trở thành nỗi đau của một dân tộc. Và cũng có những sự ra đi vượt qua ranh giới địa lý, trở thành nỗi tiếc thương chung của hai dân tộc. Sự ra đi của đồng chí Xaysomphone Phomvihane là một mất mát như thế.

Muốn hiểu vì sao Việt Nam để tang đồng chí Xaysomphone Phomvihane theo nghi thức Quốc tang, không thể chỉ nhìn vào nghi lễ ngoại giao mà cần nhìn sâu vào lịch sử. Quan hệ Việt Nam-Lào không bắt đầu từ những văn kiện ngoại giao. Càng không chỉ được tạo dựng bởi những cuộc gặp gỡ giữa các nhà lãnh đạo. Cội nguồn của mối quan hệ ấy nằm trong sự gần gũi về địa lý, tương đồng về lịch sử, sự gắn bó giữa nhân dân hai nước và đặc biệt là quá trình hai dân tộc cùng đấu tranh chống thực dân, đế quốc, giành và bảo vệ độc lập dân tộc.

Trong những năm tháng gian khổ nhất của thế kỷ 20, người Việt Nam sang Lào chiến đấu, người Lào sát cánh cùng Việt Nam. Trên dãy Trường Sơn, giữa những cánh rừng đại ngàn, những con đường chiến lược và những bản làng xa xôi, biết bao người con của hai dân tộc đã cùng chia nhau từng hạt gạo, từng ngụm nước, cùng chịu bom đạn, cùng đối mặt với hiểm nguy và cùng hướng tới một mục tiêu: Độc lập, tự do cho mỗi dân tộc. Có những người Việt Nam đã nằm lại trên đất Lào. Có những người Lào đã hy sinh vì sự nghiệp cách mạng của hai nước. Máu của họ hòa vào đất. Nước mắt của họ hòa vào lịch sử. Và từ những hy sinh ấy, một chân lý được hình thành: Việt Nam và Lào không chỉ là hai nước láng giềng mà là hai dân tộc đã từng chia sẻ với nhau những thời khắc sinh tử của lịch sử.

Mối quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào do Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Kaysone Phomvihane và Chủ tịch Souphanouvong đặt nền móng, được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp, đã trở thành một hình mẫu hiếm có trong quan hệ quốc tế. Bởi vậy, mỗi khi Lào vui, Việt Nam vui cùng Lào. Khi Lào gặp khó khăn, Việt Nam ở bên Lào. Và nay, khi Lào mất đi một nhà lãnh đạo, Việt Nam cùng Lào chia sẻ nỗi đau. Đó chính là bản chất của hai chữ thủy chung.

Quyết định của Đảng, Nhà nước Việt Nam để tang đồng chí Xaysomphone Phomvihane trong hai ngày 10 và 11-8-2026 theo nghi thức Quốc tang là một nghĩa cử lớn. Trong thông cáo đặc biệt, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nêu rõ quyết định nhằm tỏ lòng thương tiếc đồng chí Xaysomphone Phomvihane và xuất phát từ quan hệ đặc biệt Việt Nam-Lào.

Hai ngày Quốc tang không dài nếu tính bằng thời gian. Thế nhưng hai ngày ấy đủ để nói với nhân dân Lào rằng trong giờ phút đau thương, nhân dân Việt Nam không đứng ngoài nỗi đau của nhân dân Lào; đủ để nói với thế hệ hôm nay rằng những gì mà thế hệ cha ông hai nước đã gây dựng không phải là một khẩu hiệu mà là một giá trị sống động; đủ để nói với thế giới rằng trong một thế giới nhiều biến động, nơi lợi ích quốc gia thường được đặt lên hàng đầu, vẫn có mối quan hệ được bồi đắp bằng tình đồng chí, tình anh em và lòng thủy chung qua nhiều thế hệ.

Đoàn đại biểu cấp cao Đảng, Nhà nước Việt Nam do Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu sang Lào dự lễ tang càng làm nổi bật ý nghĩa ấy. Người Việt Nam sang Lào hôm ấy không chỉ để tiễn biệt một nhà lãnh đạo mà đó còn là sự hiện diện của tình hữu nghị, là lời nhắn gửi của Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam tới Đảng, Nhà nước và nhân dân Lào: Việt Nam trước sau như một, luôn coi trọng và dành ưu tiên cao nhất cho mối quan hệ đặc biệt với Lào.

Đồng chí Xaysomphone Phomvihane đã đi xa ở tuổi 70, nhưng những đóng góp của đồng chí đối với đất nước Lào và mối quan hệ Việt Nam-Lào sẽ tiếp tục được ghi nhớ. Từ mất mát hôm nay, chúng ta càng nhận thức sâu sắc hơn nghĩa tình Việt-Lào, càng hiểu rằng có những mối quan hệ không thể đo đếm chỉ bằng lợi ích trước mắt mà phải được nhìn bằng chiều sâu của lịch sử và chiều dài của tương lai.