Chạy đua tìm bí mật thế giới cổ đại dưới biển Bắc

Các nhà khoa học chạy đua khám phá thế giới cổ đại dưới biển Bắc

Khoảng 8.000 năm trước, nhiều nền văn minh từng tồn tại trên những đồng bằng nay đã chìm dưới biển Bắc và biển Baltic. Hiện nay, các nhà khoa học từ nhiều viện nghiên cứu Bắc Âu đang triển khai dự án lớn nhằm tìm bằng chứng về các cộng đồng tiền sử này.

Thời gian là yếu tố cấp bách, bởi nhiều khu vực khảo sát cũng đang được quy hoạch thành trang trại điện gió để chống biến đổi khí hậu.

Từ năm 8.000 đến 6.000 trước Công nguyên, biển Bắc và biển Baltic chưa phải là biển, mà là những vùng đất rộng lớn. Khi Kỷ Băng Hà kết thúc, mực nước biển dâng cao đã nhấn chìm toàn bộ khu vực, xóa đi hầu hết dấu vết của các nền văn minh.

Dự án nghiên cứu mang tên SUBNORDICA, với sự tham gia của Đại học Bradford (Anh), Cơ quan Khảo sát Địa chất Hà Lan TNO, Viện Biển Flanders và Đại học York, sẽ tập trung khám phá các nền văn minh đã mất.

Một trong những vùng đất được chú ý là Doggerland, từng tồn tại ở khu vực biển Bắc khoảng 8.200 năm trước.

Công nghệ hiện đại để tái hiện vùng đất đã mất

Giáo sư Vincent Gaffney, lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu Cảnh quan Ngập nước, cho biết: “Hai mươi nghìn năm trước, mực nước biển toàn cầu thấp hơn hiện nay 130 mét. Khi nhiệt độ tăng và mực nước biển dâng, những cảnh quan độc đáo – nơi con người sinh sống hàng thiên niên kỷ – đã biến mất.”

SUBNORDICA sẽ sử dụng công nghệ tiên tiến như lập bản đồ đáy biển, mô phỏng bằng máy tính các khu định cư đã mất, trí tuệ nhân tạo, khảo sát địa chấn và âm học, cùng khoan thăm dò.

Tháng 3/2025, Đại học Bradford công bố kế hoạch phân tích dữ liệu từ khảo sát bằng từ kế, vốn được thực hiện để đánh giá tác động môi trường của các dự án năng lượng xanh.

Theo ước tính, hàng nghìn năm trước có thêm 20 triệu km² đất liền nằm trên mực nước biển, trong đó 3 triệu km² thuộc vùng ven biển châu Âu hiện nay. Các nhà nghiên cứu mô tả đây là “vùng đất hấp dẫn nhất cho cư trú thời tiền sử ở bất kỳ nơi nào trên lục địa.”

Cuộc chạy đua với thời gian

Ngày nay, phần lớn vùng đất này đã trở thành thềm lục địa ven biển, đang được các quốc gia quanh biển Bắc phát triển thành hệ thống điện gió ngoài khơi. Sự mở rộng nhanh chóng của hạ tầng năng lượng xanh có thể hạn chế khả năng tiếp cận của giới khoa học, vì vậy các dự án như SUBNORDICA phải gấp rút tiến hành.

Nhà khảo cổ học Peter Moe Astrup, thuộc Bảo tàng Moesgaard (Đan Mạch), cho biết: “Thông qua khảo sát lặn tại vịnh Aarhus, chúng tôi sẽ xác định mức độ phổ biến của các khu định cư ven biển so với nội địa, cũng như cách con người khai thác tài nguyên biển từ 9.000 đến 8.500 năm trước.”

Trong khi các quốc gia ven biển Bắc Âu tiếp tục cuộc chiến chống mực nước biển dâng, giới khoa học đang chạy đua để tìm hiểu điều gì đã xảy ra với những cộng đồng tiền sử từng đối mặt với sự nóng lên toàn cầu và cuối cùng bị nhấn chìm.