Thương mại điện tử đặt ra yêu cầu mới về nhân lực

Thị trường thay đổi, yêu cầu nhân lực ngày càng cao

Ngày 10-12-2025, Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử và chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động thương mại số. Đặc biệt, trong đó quy định rõ ràng, chi tiết về hoạt động TMĐT xuyên biên giới, các nền tảng kinh doanh, hoạt động livestream bán hàng, tiếp thị liên kết cũng như trách nhiệm và quyền lợi của các bên khi tham gia vào thị trường.

Điều này đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhân lực tham gia thị trường kinh doanh TMĐT. Đối với các doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra với người lao động không còn chỉ dừng lại ở biết việc, thạo việc mà còn phải có khả năng đổi mới, thích ứng và dẫn dắt sự phát triển.

Tại tọa đàm “Đào tạo thực chiến thương mại số thông minh và đổi mới kinh doanh” do Trường Kinh doanh (Trường Đại học Ngoại thương) tổ chức, ông Vũ Bảo Thắng, Tổng giám đốc và nhà sáng lập Công ty Cổ phần Meta Ecom chia sẻ, hiện nay thị trường lao động ngành TMĐT đang vô cùng thiếu nhân lực chất lượng cao, đòi hỏi người lao động cần phải có kiến thức, kỹ năng tổng hợp trong ngành. Nếu như trước đây, một nhân viên tiếp thị chỉ cần bảo đảm về mặt nội dung, chạy quảng cáo thì giờ còn phải hiểu về hiệu quả chi phí quảng cáo, về pháp lý, chính sách nhằm tránh những vi phạm không đáng có và bắt buộc phải biết sử dụng, quản lý trí tuệ nhân tạo (AI) để vận hành kinh doanh hiệu quả.

Theo bà Tracey Đỗ, Giám đốc nhân sự Shopee Việt Nam, cùng với sự phát triển của TMĐT, công việc của nhân sự trong ngành cũng liên tục thay đổi. Trước đây, nhân sự TMĐT chủ yếu đảm nhiệm công việc tìm kiếm, hỗ trợ và quản lý nhà bán hàng. Tuy nhiên, với sự phát triển của xu hướng mua sắm kết hợp giải trí như hiện nay, thị trường đã mở rộng thêm nhiều vị trí liên quan đến sáng tạo nội dung, livestream bán hàng và hợp tác với các KOL/KOC. Bên cạnh đó, việc phân tích kinh doanh ngày càng gắn với tự động hóa và ứng dụng AI, đòi hỏi nhân sự trẻ phải có khả năng thích ứng nhanh, chủ động học hỏi và làm chủ công nghệ.

Ở góc nhìn quản lý nhà nước, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục TMĐT và Kinh tế số (iDEA), Bộ Công Thương nhấn mạnh, trước sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số, nguồn nhân lực ngành TMĐT cần đáp ứng các yêu cầu mới, trong đó, thượng tôn pháp luật là nguyên tắc hàng đầu. Nhân sự làm việc trong lĩnh vực TMĐT và kinh doanh bắt buộc phải nắm vững quy định pháp lý về TMĐT, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, quản lý dữ liệu và sở hữu trí tuệ. Bên cạnh đó, năng lực thấu hiểu thị trường và khách hàng giữ vai trò then chốt, giúp doanh nghiệp nắm bắt chính xác nhu cầu và sự thay đổi trong hành vi của người tiêu dùng.

Gắn đào tạo với thực tiễn, nâng chất lượng nguồn nhân lực

Trước những biến đổi không ngừng của thị trường, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cần được triển khai từ sớm và đồng bộ, trong đó, quan trọng nhất là sự phối hợp chặt chẽ giữa 3 chủ thể: Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp. Hiện nay, để một sinh viên vừa tốt nghiệp có thể đáp ứng được những yêu cầu khắt khe của nhà tuyển dụng thì chương trình học tại các cơ sở đào tạo không chỉ giảng dạy về kiến thức mà còn cần đặc biệt chú trọng đến các trải nghiệm thực tế.

PGS, TS Nguyễn Văn Thoan, Giám đốc Trung tâm Công nghệ thông tin, chủ trì chuyên môn Chương trình Thương mại số thông minh và Đổi mới kinh doanh (SBI) của Trường Kinh doanh (Trường Đại học Ngoại thương), cho biết, sinh viên Trường Đại học Ngoại thương được học kiến thức từ các chương trình chính khóa và được tiếp cận với môi trường thương mại số từ sớm thông qua phương pháp học qua dự án, nghiên cứu tình huống, mô phỏng kinh doanh và phối hợp giảng dạy với chuyên gia doanh nghiệp.

Tuy nhiên, việc trang bị kiến thức chuyên môn trong chương trình đào tạo chỉ là bước khởi đầu. Để đáp ứng được những yêu cầu tuyển dụng ngày càng khắt khe của doanh nghiệp, sinh viên cần chủ động tham gia các dự án thực tế, tìm kiếm cơ hội thực tập và trải nghiệm nhiều vị trí trong lĩnh vực TMĐT. Nhờ vậy, người học sẽ có cái nhìn toàn diện, rõ ràng hơn về lĩnh vực mình theo học, từ đó đối chiếu năng lực cá nhân với nhu cầu thị trường và kịp thời bổ sung những kỹ năng còn thiếu trước khi tốt nghiệp. Điều này giúp sinh viên nhanh chóng thích ứng với môi trường doanh nghiệp ngay khi bước chân vào thị trường lao động, đồng thời làm quen với những biến động trong quá trình vận hành và rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề từ sớm, từ xa. Bởi lẽ, chừng nào doanh nghiệp còn hoạt động, những vấn đề mới vẫn liên tục phát sinh, đòi hỏi người lao động phải chủ động thích ứng và xử lý tình huống. Đây cũng là yêu cầu mà phần lớn doanh nghiệp hiện nay đặt ra đối với đội ngũ nhân sự.

Trong bài toán nhân lực TMĐT, sự phối hợp giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và tuyển dụng, giúp người lao động thích ứng với những thay đổi của công nghệ, thị trường và khung pháp lý. Đây là nền tảng để xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển TMĐT và kinh tế số của Việt Nam trong giai đoạn mới.