Lào Cai đặt mục tiêu chấm dứt xuất khẩu khoáng sản thô vào năm 2030

UBND tỉnh Lào Cai vừa ban hành Kế hoạch số 494/KH-UBND, nhằm triển khai thực hiện Kế hoạch số 130-KH/TU ngày 21/9/2026 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về thực hiện Kết luận số 83-KL/TW ngày 8/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển công nghiệp vật liệu Việt Nam.

Theo kế hoạch, Lào Cai xác định công nghiệp vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng, trụ cột, có vai trò quan trọng trong cơ cấu lại ngành công nghiệp, nâng cao giá trị gia tăng và thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Tỉnh định hướng phát huy lợi thế về apatit, đồng, sắt, đất hiếm, graphit, đá vôi trắng, cao lanh, felspat, thạch anh cùng nền tảng công nghiệp luyện kim, hóa chất, phân bón đã hình thành tại Khu công nghiệp Tằng Loỏng.

Mục tiêu của tỉnh là xây dựng Lào Cai trở thành trung tâm công nghiệp vật liệu chiến lược của vùng Trung du và miền núi phía Bắc và cả nước. Trọng tâm gồm luyện kim, hóa chất, phân bón từ apatit, phốt pho; chế biến sâu đất hiếm, graphit, đá vôi trắng và các khoáng chất công nghiệp.

Tỉnh hướng tới hình thành các chuỗi công nghiệp khép kín từ khai thác, chế biến sâu đến sản phẩm ứng dụng cuối cùng; từng bước làm chủ công nghệ, tham gia sâu vào chuỗi giá trị vật liệu chiến lược quốc gia, nhất là vật liệu bán dẫn, vật liệu pin, lưu trữ năng lượng, đất hiếm và hợp kim đặc chủng.

Đến năm 2030, Lào Cai phấn đấu tốc độ tăng chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) bình quân đạt trên 12%/năm; tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GRDP đạt 13,8%. Thu ngân sách nhà nước từ hoạt động khoáng sản bình quân đạt từ 3.250 tỷ đồng/năm trở lên.

Đáng chú ý, tỉnh đặt mục tiêu thu hút, triển khai ít nhất 3 dự án chế biến sâu vật liệu chiến lược, gồm đất hiếm, graphit, phốt pho, hóa chất tinh khiết cấp điện tử và vật liệu pin.

Để bảo đảm nguồn nguyên liệu, Lào Cai sẽ đẩy nhanh thủ tục cấp phép các khai trường apatit theo quy hoạch; tháo gỡ vướng mắc để đưa các nhà máy tuyển quặng apatit nghèo tại phường Cam Đường và xã Bảo Thắng vào vận hành trong năm 2027. Việc mở rộng tuyển quặng loại II, loại IV, tuyển lại quặng đuôi và thu hồi apatit loại III tại các kho lưu cũng được đặt ra nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Đối với khoáng sản đồng và sắt, kế hoạch nêu nhiệm vụ thăm dò mở rộng, xuống sâu và nâng công suất các mỏ đồng Sin Quyền, Tả Phời, Vi Kẽm; bảo đảm nguồn quặng sắt Quý Xa cho Nhà máy Gang thép Lào Cai. Việc cấp phép khai thác được gắn với cam kết cung ứng nguyên liệu cho các nhà máy luyện đồng, gang thép trên địa bàn.

Với đất hiếm và graphit, tỉnh phối hợp với các bộ, ngành Trung ương triển khai các dự án thăm dò, khai thác, chế biến tại Bến Đền, xã Gia Phú; Yên Phú, xã Xuân Ái và các mỏ graphit Bảo Hà, Nậm Thi, Làng Khoai - Làng Mạ. Nguyên tắc đặt ra là khai thác phải gắn với nhà máy chế biến sâu trên địa bàn.

Trong lĩnh vực sản xuất, tỉnh định hướng phát triển các sản phẩm sau phốt pho có giá trị gia tăng cao như phốt pho đỏ, axit phosphoric cấp thực phẩm, hợp chất phốt phát và hóa chất tinh khiết. Đối với đồng, kế hoạch đặt mục tiêu phát triển dây, thanh, ống đồng và hợp kim đồng phục vụ công nghiệp điện, điện tử. Với graphit, tỉnh ưu tiên thu hút đầu tư các nhà máy sản xuất graphit tinh khiết trên 99% carbon, graphit cầu hóa và vật liệu anode cho pin lithium-ion.

Chuyển đổi xanh, tăng cường quản lý tài nguyên

Cùng với phát triển chế biến sâu, kế hoạch đặt ra yêu cầu gắn công nghiệp vật liệu với chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính.

Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu hoàn thành chuyển đổi Khu công nghiệp Tằng Loỏng sang khu công nghiệp sinh thái; xử lý, tái chế tối thiểu 50% lượng bã thải gyps và xỉ lò phốt pho phát sinh hằng năm. Các loại chất thải này được định hướng tái chế làm phụ gia xi măng, vật liệu xây dựng và vật liệu san lấp theo các tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan.

Tỉnh cũng đặt mục tiêu có 62% doanh nghiệp công nghiệp áp dụng giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; chuyển đổi 40% cơ sở sản xuất gạch đất sét nung sang vật liệu không nung và hình thành ít nhất một trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định vật liệu tại tỉnh.

Trong năm 2027, Lào Cai phải hoàn thành số hóa 100% dữ liệu địa chất, khoáng sản và công nghiệp vật liệu. Tỉnh đồng thời định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, viễn thám và hệ thống thông tin địa lý trong quản lý, giám sát sản lượng khai thác, chất lượng môi trường và công nghệ sản xuất.

Kế hoạch yêu cầu kiểm soát sản lượng khai thác bằng trạm cân, camera giám sát, dữ liệu vệ tinh và hệ thống dữ liệu liên thông với cơ quan quản lý. Tỉnh sẽ kiên quyết thu hồi giấy phép, chấm dứt hoạt động đối với các dự án chậm tiến độ, không thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc sử dụng công nghệ lạc hậu gây lãng phí, thất thoát tài nguyên.

Đối với môi trường, các cơ quan chức năng được giao tăng cường kiểm soát bãi thải, khu lưu chứa chất thải công nghiệp; giám sát việc cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về khoáng sản, môi trường.

Về tổ chức thực hiện, UBND tỉnh giao Sở Công Thương làm cơ quan thường trực theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và tổng hợp kết quả. Các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường phải xây dựng kế hoạch triển khai theo chức năng, nhiệm vụ được giao, hoàn thành trước ngày 30/11/2026.

Theo tầm nhìn đến năm 2045, Lào Cai hướng tới trở thành trung tâm công nghiệp vật liệu chiến lược hiện đại, xanh, tuần hoàn hàng đầu cả nước; làm chủ một số công nghệ chế biến sâu đất hiếm, graphit, phốt pho tinh khiết và hợp kim đặc chủng. Tỉnh đặt mục tiêu 100% cơ sở sản xuất gạch đất sét nung chuyển đổi sang vật liệu không nung, vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường.