Nhật Bản siết kiểm soát xuất khẩu vàng để ngăn trốn thuế
Bộ Tài chính Nhật Bản dự kiến tăng cường quyền hạn cho cơ quan hải quan nhằm ngăn chặn buôn lậu và xuất khẩu vàng không rõ nguồn gốc, trong bối cảnh kim ngạch xuất khẩu kim loại quý này tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về tình trạng trốn thuế và gian lận hoàn thuế.
Theo thống kê thương mại, Nhật Bản nhập khẩu chính ngạch khoảng 10 tấn vàng trong năm 2025, trong khi lượng xuất khẩu lên tới 228 tấn. Do không phải là quốc gia sản xuất vàng lớn, Nhật Bản có thể đang xuất khẩu một lượng vàng đáng kể được đưa vào nước này qua các kênh không chính thức, sau đó được gia công trong nước.
Bộ Tài chính Nhật Bản đang xem xét sửa đổi Luật Hải quan và các quy định liên quan, hướng tới triển khai khung pháp lý mới sớm nhất trong năm tài chính 2027. Đề xuất sửa đổi dự kiến được đưa ra thảo luận tại hội đồng chuyên gia vào tháng tới, trước khi các nội dung cải cách được hoàn tất vào cuối năm nay.
Ảnh minh họa: Nikkei Asia.
Theo kế hoạch, cơ quan hải quan sẽ được trao thêm thẩm quyền yêu cầu doanh nghiệp xuất khẩu cung cấp thông tin về tên, địa chỉ nhà cung cấp và lịch sử chuỗi cung ứng của vàng. Những lô hàng không đáp ứng yêu cầu về thông tin nguồn gốc có thể bị từ chối cấp phép xuất khẩu.
Các biện pháp này nhằm hạn chế tình trạng vàng được đưa vào chuỗi xuất khẩu mà không thể xác minh nguồn gốc, đồng thời tăng cường khả năng phát hiện và xử lý các đường dây buôn lậu có tổ chức.
Một trong những vấn đề được nhà chức trách quan tâm là khả năng các tổ chức tội phạm tham gia vào toàn bộ chuỗi hoạt động phi pháp, từ buôn lậu vàng, gia công trong nước đến phân phối và xuất khẩu. Các đối tượng có thể trốn thuế tiêu thụ phải nộp khi nhập khẩu vàng, sau đó tiếp tục lợi dụng cơ chế hoàn thuế đối với hàng xuất khẩu để thu lợi bất chính.
Quy mô xuất khẩu vàng của Nhật Bản đã tăng đáng kể trong những năm gần đây. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt mức kỷ lục 3,78 nghìn tỷ yên (khoảng 23,9 tỷ USD), gấp 4 lần so với 5 năm trước đó. Trong cùng giai đoạn, ngoài tác động từ giá vàng tăng cao, khối lượng xuất khẩu cũng tăng khoảng 50%.
Giá vàng leo thang có thể làm gia tăng động cơ buôn lậu và gian lận thuế, bởi lợi nhuận tiềm năng từ các hoạt động này trở nên lớn hơn. Nếu không được kiểm soát, những hành vi trên không chỉ làm thất thu ngân sách mà còn tạo điều kiện để các mạng lưới buôn lậu tiếp tục mở rộng.
Việc siết chặt quy định về truy xuất nguồn gốc được kỳ vọng sẽ giúp Nhật Bản tăng cường giám sát dòng vàng lưu thông qua biên giới, đồng thời hạn chế nguy cơ cơ chế hoàn thuế bị lợi dụng để trục lợi.
