Thi tốt nghiệp THPT 2026: Xoá bỏ "học tủ"

Học sinh lớp 12 đang bước vào giai đoạn ôn thi nước rút, chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT. Ảnh: HH

Đề thi phân hóa, chú trọng vận dụng thực tiễn

Theo định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), đề thi tốt nghiệp THPT 2026 được xây dựng theo hướng tăng cường các câu hỏi gắn với thực tiễn, yêu cầu thí sinh vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề, thay vì chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ.

Nếu như trước đây, học sinh có xu hướng “đoán đề”, học lệch hoặc tập trung vào một số phần trọng tâm, thì nay cách học đó không còn phù hợp. Thay vào đó, các em phải học toàn diện, hiểu sâu bản chất kiến thức và rèn luyện khả năng vận dụng.

Ông Huỳnh Văn Chương, Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) cho biết, nội dung đề thi tốt nghiệp THPT 2026 nằm trong chương trình THPT, chủ yếu là kiến thức lớp 12. Đề thi được xây dựng theo ma trận với các cấp độ tư duy: Biết, hiểu và vận dụng.

Đặc biệt, đề thi năm 2026 tiếp tục định hướng đánh giá năng lực và phẩm chất người học. Trong đó, các câu hỏi vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thực tiễn sẽ tiếp tục được tăng cường, đòi hỏi học sinh không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn biết áp dụng vào các tình huống đời sống.

Đáng chú ý, môn Ngữ văn vẫn thi theo hình thức tự luận nhưng có sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Theo Bộ GD&ĐT, cách ra đề này đã góp phần thúc đẩy đổi mới dạy học, phát triển năng lực, hạn chế tình trạng học thuộc văn mẫu.

Với cách thay đổi trong ra đề thi, đòi hỏi thí sinh phải biết vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề. Em Nguyễn Phương Anh, học sinh lớp 12 Trường THPT Lê Quý Đôn, chia sẻ: Trước đây em hay học theo kiểu chọn lọc, tập trung vào một số phần trọng tâm. Nhưng bây giờ, khi biết đề thi có thể hỏi ở nhiều mức độ khác nhau, em phải học đều hơn và cố gắng hiểu bản chất thay vì chỉ học thuộc.

Chung quan điểm, em Lê Đức An, học sinh lớp 12 Trường THPT Cổ Loa, tâm sự, việc thi chung một đề khiến học sinh không thể học tủ như trước. Em gần như bỏ hẳn cách học tủ. Nếu chỉ học thuộc thì rất khó làm được những câu hỏi mới, đặc biệt là các câu cần suy luận. Vì vậy, em tập trung vào việc hiểu và biết cách vận dụng kiến thức.

Đồng hành cùng học sinh

Thời điểm diễn ra kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đang đến gần, trong giai đoạn “nước rút” quan trọng này, các trường đã chủ động thay đổi phương pháp giảng dạy để đồng hành cùng học sinh.

Ông Lê Văn Chung, Hiệu trưởng Trường THPT Cổ Loa cho biết, ngay từ học kỳ II - năm học 2025-2026, nhà trường đã xây dựng kế hoạch ôn thi theo từng giai đoạn cụ thể.

Giai đoạn đầu tập trung củng cố kiến thức nền, đặc biệt là các môn Toán và Ngữ văn. Sang giai đoạn tiếp theo, việc ôn tập được đẩy mạnh với cường độ cao hơn, kết hợp giữa luyện đề và tổng ôn.

Nhà trường cũng chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng đề cương bám sát cấu trúc đề thi tốt nghiệp THPT, đồng thời lồng ghép các nội dung đánh giá năng lực và tư duy.

Các bài kiểm tra khảo sát, thi thử được tổ chức thường xuyên, nhằm đánh giá thực chất năng lực học sinh, qua đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy.

Trước những đổi mới trong cách ra đề, đặc biệt khi kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ được tổ chức sớm hơn thường lệ. Thời điểm này, nhiều học sinh đang phải chạy đua với lịch học dày đặc.

Chia sẻ với áp lực của học sinh trong giai đoạn “nước rút”, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) đưa ra lời khuyên, các em đã trải qua 12 năm học và nhiều kỳ thi, vì vậy hãy xem kỳ thi tốt nghiệp THPT như một kỳ thi bình thường. Nếu chuẩn bị kỹ, các em sẽ giảm được căng thẳng.

Theo ông, trong giai đoạn này, ngoài việc củng cố kiến thức, học sinh cần thường xuyên luyện đề tham khảo và đề thi thử để tự đánh giá năng lực. Việc bấm giờ khi làm bài là yếu tố quan trọng giúp các em làm quen với áp lực phòng thi và nâng cao khả năng phân bổ thời gian.

Ông cũng chia sẻ, các em cần chủ động tìm hiểu phương thức xét tuyển đại học; đặc biệt với điểm mới năm 2026 là tổ hợp xét tuyển bắt buộc phải có Toán hoặc Ngữ văn, chiếm tối thiểu 1/3 tổng điểm xét tuyển.

Một chiến lược học tập bám sát cấu trúc đề thi minh họa cùng tâm lý vững vàng chính là “chìa khóa” giúp thí sinh vượt qua kỳ thi quan trọng này.