Tai biến sau tiêm chủng: Người dân được quyền khiếu nại, giám định lại và khởi kiện

Bộ Y tế lấy ý kiến đã làm rõ hơn cơ chế xử lý khi xảy ra tai biến sau tiêm chủng. Ảnh minh họa: T.L

Mở rộng quyền bảo vệ người dân khi xảy ra tai biến sau tiêm chủng

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh đang được Bộ Y tế lấy ý kiến đã làm rõ hơn cơ chế xử lý khi xảy ra tai biến sau tiêm chủng.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là quyền của người dân khi không đồng ý với kết luận chuyên môn về nguyên nhân tai biến.

Theo đại diện Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), người dân hoặc thân nhân người bị thiệt hại hoàn toàn có quyền khiếu nại kết luận của Hội đồng tư vấn chuyên môn nếu cho rằng việc xác định nguyên nhân chưa khách quan hoặc chưa chính xác.

Ngoài ra, có thể đề nghị cơ quan quản lý y tế cấp trên xem xét lại hoặc thành lập Hội đồng tư vấn chuyên môn cấp Trung ương để đánh giá lại toàn bộ vụ việc.

Đáng chú ý, dự thảo cũng khẳng định người dân có quyền khởi kiện vụ án dân sự hoặc hành chính tại tòa án theo quy định pháp luật cũng là điểm tiến bộ quan trọng, giúp đảm bảo quyền tiếp cận công lý của người dân trong các sự cố y khoa, vốn là lĩnh vực nhạy cảm và phức tạp.

Cùng với đó, Hội đồng tư vấn chuyên môn được thiết kế với thành phần đa dạng, bao gồm các chuyên gia từ Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur, các trường Đại học Y và bệnh viện tuyến Trung ương.

Những người trực tiếp tham gia hoạt động tiêm chủng sẽ không được tham gia Hội đồng, nhằm đảm bảo tính độc lập, khách quan trong quá trình đánh giá.

Cơ chế này không chỉ giúp người dân có thêm kênh bảo vệ quyền lợi, mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình trong lĩnh vực tiêm chủng.

Phân định rõ trách nhiệm Nhà nước và cơ sở tiêm chủng

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là việc phân định rõ cơ chế bồi thường giữa tiêm chủng bắt buộc và tiêm chủng tự nguyện.

Theo quy định tại Điều 23 Luật Phòng bệnh, đối với các trường hợp tiêm chủng bắt buộc trong chương trình tiêm chủng mở rộng hoặc chống dịch, nếu xảy ra tai biến nghiêm trọng, Nhà nước sẽ đứng ra chi trả bồi thường từ ngân sách. Cơ chế này được thiết kế theo hướng “Nhà nước là lá chắn đầu tiên”, nhằm đảm bảo hỗ trợ kịp thời cho người dân.

Tuy nhiên, đối với tiêm chủng tự nguyện tại các cơ sở tư nhân, trách nhiệm bồi thường thuộc về cơ sở cung cấp dịch vụ theo quy định của pháp luật dân sự. Cụ thể, nếu xác định có lỗi trong việc cung ứng dịch vụ hoặc chất lượng vắc xin không đảm bảo, cơ sở tiêm chủng hoặc nhà sản xuất phải bồi thường thiệt hại cho người bị ảnh hưởng.

Theo Cục Phòng bệnh, sự phân định này nhằm đảm bảo minh bạch giữa trách nhiệm an sinh của Nhà nước và trách nhiệm dân sự của các đơn vị cung ứng dịch vụ, không tạo ra sự bất bình đẳng trong bảo vệ tính mạng và sức khỏe người dân.

Về mức bồi thường, dự thảo kế thừa quy định từ Nghị định 104 ngày 1/7/2016 của Chính phủ, người bị thiệt hại do di chứng dẫn đến khuyết tật được hỗ trợ tối đa 30 lần mức lương cơ sở, kèm theo chi phí khám chữa bệnh. Trường hợp tử vong, thân nhân người bị thiệt hại được hỗ trợ tổn thất tinh thần ở mức 100 triệu đồng.

Đáng lưu ý, trong trường hợp tai biến được xác định do lỗi của nhà sản xuất, bảo quản hoặc thực hành tiêm chủng, các đơn vị này sẽ phải hoàn trả lại khoản tiền mà Nhà nước đã chi trả. Cơ chế này vừa đảm bảo quyền lợi cho người dân, vừa tạo áp lực nâng cao chất lượng dịch vụ trong toàn bộ chuỗi cung ứng vắc xin.

Việc hoàn thiện các quy định về bồi thường và giải quyết khiếu nại trong tiêm chủng được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng một hệ thống phòng bệnh minh bạch, công bằng và đáng tin cậy hơn, qua đó củng cố niềm tin của người dân đối với hoạt động tiêm chủng trong bối cảnh mới.