Không để bị động trước thiên tai

Rút kinh nghiệm từ các mùa mưa bão trước, Hà Nội đang rà soát, hoàn thiện phương án, kế hoạch và cơ chế hiệp đồng. Qua đó, chủ động hơn trong phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả trong mùa mưa bão năm nay và những năm tiếp theo.

Những mắt xích chưa thật chặt

Dù đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, công tác phòng, chống thiên tai ở Hà Nội năm qua vẫn bộc lộ những mắt xích chưa thật chặt. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa đánh giá, sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động và Luật Phòng thủ dân sự có hiệu lực, ở một số nơi việc kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp xã chưa thật kịp thời, phân công nhiệm vụ chưa cụ thể. Công tác thông tin, báo cáo ở một số địa phương còn chậm. Việc kiểm tra, rà soát các điểm xung yếu, khu vực có nguy cơ sạt lở, tràn nước khi lũ về còn thiếu chủ động. Cùng với đó, phương châm “4 tại chỗ” có nơi chưa được chuẩn bị kỹ, vật tư, trang thiết bị chưa đầy đủ, nên khi tình huống xảy ra vẫn lúng túng...

Từ thực tế ở cơ sở, Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực I - Sóc Sơn cũng chỉ ra những bất cập sau mùa mưa bão năm 2025. Có thời điểm, lực lượng tăng cường và phương tiện đã về để hỗ trợ nhưng thiếu đầu mối cấp xã nắm chắc địa bàn, khiến thời gian tiếp cận hiện trường bị ảnh hưởng. Có nơi lực lượng đến nhiều, có nơi lại thiếu. Thậm chí một số địa phương có xuồng lớn nhưng lại thiếu xuồng nhỏ để cơ động đưa nước uống, lương thực, nhu yếu phẩm vào các điểm bị chia cắt. Thực tế đó cho thấy, khâu tổ chức, điều hành, hiệp đồng ngay từ đầu vẫn là điểm cần tiếp tục siết chặt.

Lãnh đạo xã Trung Giã cho rằng, dù địa phương đã chủ động dự trữ khoảng 10.000 bao tải, rà soát các địa điểm sơ tán như nhà văn hóa, trường học, nhưng thực tế năm 2025 cho thấy, nếu gặp tình huống lớn, kéo dài thì chừng đó vẫn chưa đủ. Hơn nữa, lực lượng phòng thủ dân sự tại chỗ ở cơ sở còn mỏng, trong khi kỹ năng cứu hộ, cứu nạn chưa đồng đều...

Không chỉ ở lĩnh vực phòng, chống thiên tai, thực tế xử lý cháy, nổ, tai nạn, sự cố cũng bộc lộ tình trạng tương tự. Thiếu tướng Nguyễn Hồng Ky, Phó Giám đốc Công an thành phố Hà Nội cho biết, trang thiết bị, phương tiện phục vụ chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ của các lực lượng tại chỗ như Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, dân quân tự vệ, dân phòng ở nhiều địa bàn còn thiếu, chưa đáp ứng yêu cầu. Năng lực, kỹ năng xử lý tình huống thực tế của một bộ phận lực lượng tại chỗ còn hạn chế, nên khi xảy ra vụ việc vẫn có lúc lúng túng.

Làm chắc phương án từ cơ sở

Từ thực tế trên, một yêu cầu chung đang được đặt ra là: Muốn giảm thiệt hại thì phải làm chắc từ cơ sở, từ khâu tổ chức lực lượng, chuẩn bị phương án đến bảo đảm đầu mối chỉ huy, thông tin và phương tiện.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa, thành phố đang đồng thời thúc nhiều việc: Xây dựng kịch bản điều hành trực tuyến trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai; hoàn thiện kế hoạch nâng cấp hệ thống đê điều giai đoạn 2026-2030; xây dựng đề án phát huy hiệu quả công năng hệ thống công trình thủy lợi; thúc tiến độ một số hồ điều hòa, trạm bơm đầu mối, công trình tiêu thoát nước; nghiên cứu lắp đặt các trạm quan trắc, cảnh báo thời tiết, mưa lũ để phục vụ chỉ huy, điều hành. Tuy nhiên, cùng với đầu tư công trình, điều quan trọng là từng xã, phường phải rà soát lại vật tư, thiết bị, đầu mối thông tin, phương án ứng phó và trách nhiệm từng người.

Từ thực tế, xã Trung Giã đề xuất khá cụ thể: Cần có bộ đàm cầm tay để giữ liên lạc trực tiếp giữa xã và các đơn vị hiệp đồng; cần có văn bản hiệp đồng xác định rõ đầu mối liên hệ, vị trí tập kết phương tiện; cần xây dựng kịch bản theo tình huống xấu nhất, kể cả phương án thay thế lực lượng sau thời gian dài ứng trực cường độ cao; cần hỗ trợ công nghệ cảnh báo sớm như camera, biển báo ở điểm xung yếu; đồng thời tăng diễn tập theo những tình huống sát thực tế như lũ quét, sạt lở, ngập úng kéo dài, cứu hộ ban đêm.

Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực I - Sóc Sơn cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế chỉ huy, hiệp đồng giữa quân đội, công an và chính quyền địa phương; nâng cao chất lượng thông tin liên lạc; đầu tư thêm phương tiện chuyên dùng; đẩy mạnh huấn luyện, diễn tập; đồng thời phát huy vai trò của nhân dân trong phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai. Thực tế cũng cho thấy, công tác phòng, chống thiên tai không thể chỉ là việc của lực lượng chuyên trách; khi người dân cùng tham gia, hiệu quả ứng phó mới được nâng lên.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn yêu cầu nâng cao chất lượng hiệp đồng, chỉ huy, điều hành; xác định rõ cơ chế phối hợp; tổ chức lực lượng, phương tiện theo hướng tinh gọn, hiệu quả, sẵn sàng cơ động, ứng phó nhanh, xử lý kịp thời. Cùng với đó là phát huy sức mạnh tổng hợp để làm tốt “4 tại chỗ”, tăng luyện tập, diễn tập, quan tâm đầu tư trang thiết bị và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong dự báo, cảnh báo, chỉ huy điều hành.

Từ những gì đã bộc lộ trong năm đầu vận hành mô hình mới, Hà Nội đang siết lại từng khâu để không bị động trước thiên tai, sự cố; trong đó, người dân phải thực sự trở thành trung tâm của các hoạt động phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả.