Đề xuất tổ chức kỳ thi quốc gia cấp chứng chỉ hành nghề luật sư

3 nội dung chính sách với nhiều nội dung mới

Trình bày hồ sơ chính sách dự án Luật, bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ Tư pháp cho biết, Luật Luật sư (sửa đổi) tập trung vào 3 nhóm chính sách lớn.

Chính sách 1: Xây dựng đội ngũ luật sư có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và năng lực chuyên môn; đảm bảo kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động hành nghề của luật sư.Trọng tâm là bổ sung tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị” vào tiêu chuẩn của luật sư; bãi bỏ việc miễn đào tạo nghề (thay thế bằng hình thức giảm thời gian đào tạo từ 12 tháng xuống còn 6 tháng) và tổ chức kỳ thi quốc gia để cấp chứng chỉ hành nghề; bổ sung quy định viên chức giảng dạy tại cơ sở đào tạo chuyên ngành pháp luật có thể trở thành luật sư khi bảo đảm một số điều kiện nhất định.

Chính sách 2: Phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề luật sư hoạt động chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hội nhập quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.

Trong đó, phân định rõ khái niệm “dịch vụ pháp lý” là hoạt động kinh doanh có điều kiện chỉ dành cho luật sư, trong khi các tổ chức khác chỉ được thực hiện “hỗ trợ pháp lý” không thu thù lao; cho phép luật sư ký hợp đồng tư vấn thường xuyên cho cơ quan nhà nước trong các vụ việc quốc tế và bảo vệ lợi ích công; quy định rõ ràng hơn phạm vi hành nghề của luật sư nước ngoài.

Chính sách 3: Đổi mới quản lý Nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư theo hướng hiệu lực, hiệu quả, thực hiện phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số; nâng cao năng lực, trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

Cụ thể, Nhà nước tập trung quản lý vĩ mô, tổ chức kỳ thi quốc gia cấp chứng chỉ hành nghề và tăng cường thanh tra, kiểm tra. UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm bồi dưỡng chính trị, tư tưởng hàng năm cho luật sư. Xác định rõ vị trí pháp lý của Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các đoàn luật sư là hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.

Bám sát Văn kiện Đại hội XIV của Đảng để hoàn thiện hồ sơ chính sách

Phát biểu tại hội nghị, các đại biểu đều đánh giá cao hồ sơ chính sách dự án Luật Luật sư (sửa đổi) được chuẩn bị kỹ lưỡng, khẩn trương, chất lượng.

Ông Đỗ Đức Hồng Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với sự cần thiết phải xây dựng và ban hành Luật Luật sư (sửa đổi), xuất phát từ các yêu cầu cấp thiết về chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Các chính sách đề xuất trong dự án luật cơ bản phù hợp với chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền. Nội dung dự thảo luật bám sát Hiến pháp năm 2013, đặc biệt là các quy định về quyền con người, quyền công dân trong tư pháp và quyền bào chữa.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu và hoàn thiện, bám sát Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV để hoàn thiện hồ sơ chính sách. Đẩy nhanh tiến độ xây dựng dự thảo luật để kịp trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 theo đúng Chương trình xây dựng pháp luật năm 2026.

Đồng thời, tiếp tục nghiên cứu để phân định hợp lý, khoa học giữa mô hình quản lý Nhà nước và cơ chế tự quản nghề nghiệp; thiết kế các quy chuẩn chặt chẽ về tiêu chuẩn, đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề luật sư; xây dựng cơ chế phát triển thị trường dịch vụ pháp lý hiệu quả, cạnh tranh lành mạnh; rà soát toàn diện để bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế.

Cần cân nhắc về thuật ngữ “kiểm tra hành chính”

Đồng tình với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Luật sư cũng như 3 chính sách lớn được đưa ra trong hồ sơ, bà Tạ Thị Tài, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Thanh tra Chính phủ) góp ý nội dung liên quan đến công tác kiểm tra.

Cụ thể, tại chính sách 3 có nội dung: “UBND cấp xã thực hiện việc kiểm tra hành chính về tổ chức và hoạt động của luật sư phù hợp với điều kiện, yêu cầu nhiệm vụ của từng địa phương”.

Theo bà Tài, nội dung này xuất phát từ thực tiễn quản lý tại một số thành phố lớn trong thời gian qua, nhưng cần cân nhắc về thuật ngữ “kiểm tra hành chính”.

“Luật Thanh tra hiện nay không phân ra thành thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành như trước đây. Về kiểm tra, chúng ta có Nghị định số 217/2025/NĐ-CP về kiểm tra chuyên ngành. Do đó, cần làm rõ kiểm tra hành chính ở đây khác với kiểm tra chuyên ngành tại Nghị định số 217 như thế nào để quy định sao cho đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật”, bà Tạ Thị Tài nhấn mạnh.

Làm rõ tiêu chí đánh giá tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị”

PGS. TS Nguyễn Minh Hằng, Phó Giám đốc Học viện Tư pháp cho rằng, việc tổ chức kỳ thi quốc gia để cấp chứng chỉ hành nghề luật sư là hướng đi đúng, bảo đảm nâng cao chất lượng cho đội ngũ luật sư ở Việt Nam.  

Liên quan đến nội dung này, LS.TS Đào Ngọc Chuyền, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam đề nghị nên xem xét lại sự cần thiết của việc tổ chức kỳ thi luật sư với việc thành lập Hội đồng thi luật sư có sự tham gia của Bộ Tư pháp, các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở đào tạo nghề luật sư vào kỳ kiểm tra tập sự hành nghề luật sư.

Bên cạnh đó, PGS. TS Nguyễn Minh Hằng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ hơn nội dung tiêu chuẩn về “bản lĩnh chính trị”, đạo đức nghề nghiệp của luật sư đã được chuyển thể tinh thần lớn tại Nghị quyết 27 và Nghị quyết 66.  

Đồng tình với quan điểm của bà Hằng, ông Đặng Bá Bắc, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Quảng Ninh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ nội hàm, tiêu chí đánh giá tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị” vững vàng theo hướng cụ thể, có thể kiểm chứng, tránh quy định mang tính khái quát, khó áp dụng trong thực tiễn. Nội dung này giao Chính phủ quy định chi tiết nhưng bảo đảm minh bạch, khách quan, tránh phát sinh khiếu nại.

Cũng theo ông Bắc, cần quy định rõ, minh bạch các trường hợp được giảm thời gian đào tạo, tập sự, bảo đảm thống nhất, tránh các hiểu và áp dụng khác nhau giữa các địa phương.

Về cơ chế có điều kiện cho phép viên chức được hành nghề luật sư, ông Nguyễn Minh Khuê, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) đề nghị mở rộng phạm vi áp dụng chính sách này đối với tất cả viên chức có chuyên môn pháp luật phù hợp.