Đầu tư đúng mức cho khoa học cơ bản
Khoa học cơ bản một lần nữa được định vị chính xác vai trò, vị trí, tầm quan trọng khi mới đây, tại buổi làm việc với Thường trực Ban chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, nghiên cứu khoa học cơ bản là nền tảng chiến lược của phát triển quốc gia. Đầu tư cho khoa học cơ bản là đầu tư cho tương lai lâu dài của dân tộc, cho năng lực tự chủ và chiều sâu phát triển của đất nước.
Suốt nhiều năm qua, hoạt động nghiên cứu khoa học ở nước ta chủ yếu theo hướng “đi tắt đón đầu” (nghiên cứu ứng dụng những thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến của thế giới) mà chưa chú trọng đúng mức đến khoa học cơ bản.
|
| Ảnh minh họa: baochinhphu.vn |
“Đi tắt đón đầu” là cần thiết nhưng chưa đủ, bởi nếu dừng lại ở đó sẽ không thể có tri thức mới, không thể có đột phá về công nghệ, không thể làm chủ được công nghệ nền, công nghệ lõi... Chỉ khi khoa học cơ bản-với tư cách là nền móng của khoa học ứng dụng, được đầu tư phát triển đúng mức thì bài toán đột phá, làm chủ công nghệ mới có thể được giải quyết thỏa đáng.
Nghiên cứu khoa học cơ bản có đặc thù thời gian dài, rủi ro cao, là quá trình tích lũy tri thức nền nên khó thấy hiệu quả kinh tế-xã hội ngay. Bởi vậy, cùng với tăng cường đầu tư nguồn lực, cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu, có chính sách thu hút, đãi ngộ nhà khoa học thì cũng cần có cơ chế quản lý phù hợp theo hướng kiến tạo. Trong đó, phải khắc phục tình trạng thủ tục hành chính rườm rà, cứng nhắc khiến việc nghiên cứu bị trói buộc, hành chính hóa; có cơ chế chấp nhận rủi ro khoa học, đánh giá kết quả dài hạn thay vì tư duy “phải nghiên cứu thành công”, “có sản phẩm ngay”... Tất nhiên, những nội dung này phải gắn với sự liêm chính và trách nhiệm giải trình của nhà khoa học.
