Việt Nam phấn đấu 10% cơ quan công sở, hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà

Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa ký ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30-3-2026 về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Chỉ thị nêu rõ: Bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, liên tục cho sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, có ý nghĩa quyết định đối với tăng trưởng kinh tế và an ninh năng lượng quốc gia.

Năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số, đặt ra yêu cầu rất lớn đối với bảo đảm cung ứng điện, nhất là phát triển các nguồn điện nền và năng lượng sạch trong nước.

Trong khi đó, thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, tác động trực tiếp đến an ninh năng lượng quốc gia, nếu không kịp thời có các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả, nguy cơ mất cân đối cung - cầu điện có thể xảy ra, đặc biệt trong giai đoạn 2026-2028.

Năm 2026 phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc

Để chủ động thực hiện các giải pháp quản lý nhu cầu sử dụng điện năm 2026, Thủ tướng Chính phủ chỉ thị các bộ, ngành, Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước, các tổ chức, cá nhân khẩn trương thực hiện quyết liệt, kịp thời, hiệu quả các nhiệm vụ và giải pháp.

Mục tiêu quản lý nhu cầu sử dụng điện, sử dụng điện tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ: Phấn đấu tiết kiệm điện tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026; trong các tháng cao điểm nắng nóng (tháng 4, 5, 6, 7), thực hiện tiết kiệm tối thiểu 10% điện năng tiêu thụ. 

Phấn đấu hằng năm có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) tự sản xuất, tự tiêu thụ; hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà trong kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà, giai đoạn 2026-2030 của các tỉnh, thành phố. Các địa phương chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà phù hợp với điều kiện thực tế. 

Tập đoàn Điện lực Việt Nam giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống điện dưới 6%.

Xác định rõ chỉ tiêu tiết kiệm điện, lộ trình thực hiện, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị

Các bộ, ban, ngành, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các doanh nghiệp, các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có liên quan thực hiện một số giải pháp.

Yêu cầu chung: Khẩn trương xây dựng và ban hành kế hoạch hành động năm 2026 về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, quản lý nhu cầu điện và phát triển điện mặt trời mái nhà; xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm điện, lộ trình thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị; gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. 

Thực hiện các giải pháp tiết kiệm điện tại cơ quan, công sở, doanh nghiệp sản xuất, hộ gia đình

Yêu cầu cụ thể: Thực hiện tiết kiệm điện tại cơ quan, công sở: Thực hiện nghiêm các giải pháp sử dụng điện trong giờ cao điểm; ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện tiết kiệm điện, mục tiêu tiết kiệm điện theo quý tại cơ quan công sở.

Rà soát, thay thế, loại bỏ các thiết bị tiêu thụ điện hiệu suất thấp; ưu tiên đầu tư, mua sắm thiết bị có hiệu suất năng lượng cao theo quy định; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong giám sát, quản lý tiêu thụ điện tại cơ quan, đơn vị. 

Thực hiện tiết kiệm điện trong chiếu sáng công cộng và chiếu sáng cho mục đích quảng cáo, trang trí ngoài trời: Xây dựng và triển khai kế hoạch tiết kiệm điện đối với hệ thống chiếu sáng công cộng, tắt toàn bộ hệ thống chiếu sáng cho mục đích quảng cáo, trang trí ngoài trời; bảo đảm phấn đấu tối thiểu tiết kiệm 30% tổng điện năng tiêu thụ.

Điều chỉnh thời gian vận hành hệ thống chiếu sáng công cộng theo nhu cầu thực tế; thực hiện tắt, giảm công suất chiếu sáng tại các khu vực ít nhu cầu, các khung giờ cao điểm và sau 23 giờ; bảo đảm tiết kiệm điện nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu về an toàn giao thông, an ninh trật tự.

Các nhà hàng, khách sạn, cơ sở dịch vụ thương mại, tổ hợp văn phòng và tòa nhà chung cư tắt hoặc giảm tối thiểu 50% công suất chiếu sáng quảng cáo trang trí ngoài trời vào cao điểm buổi tối của hệ thống điện theo yêu cầu của đơn vị điện lực tại địa phương; tuân thủ các quy định về chiếu sáng tiết kiệm và hiệu quả.

Thực hiện tiết kiệm điện tại các hộ gia đình: Khuyến khích các hộ gia đình lắp đặt và sử dụng hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng để chủ động một phần nguồn cung cho gia đình và tiết kiệm chi phí tiền điện; lắp đặt hệ thống đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời và các giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo phù hợp.

Các cơ sở sử dụng năng lượng có điện năng tiêu thụ từ 500 nghìn kWh/năm trở lên phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên một đơn vị sản phẩm hoặc phải tiết kiệm ít nhất 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm.

Phấn đấu 10% cơ quan công sở, 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà

Bộ Công Thương có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện hướng dẫn, kịp thời tham mưu giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo thẩm quyền trong thực hiện Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3-3-2025 của Chính phủ; tổng hợp kết quả thực hiện; phấn đấu đạt mục tiêu có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà; hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà trong kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà, giai đoạn 2026-2030 của các tỉnh, thành phố. Báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện trong quý IV-2026. 

Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra, giám sát việc tuân thủ các quy định về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả; tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định.

Đề xuất bố trí ngân sách Nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ về điện mặt trời mái nhà

Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước có trách nhiệm phối hợp với Bộ Công Thương và các bên liên quan nghiên cứu, xây dựng, ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền xem xét cơ chế tài chính cho phép Tập đoàn Điện lực Việt Nam hạch toán vào giá thành các chi phí hợp lý hợp lệ để thực hiện các chương trình quản lý phụ tải điện (DSM) và tiết kiệm điện. 

Về chính sách hỗ trợ cho hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện: Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan để đề xuất giải pháp phù hợp trong việc bố trí nguồn ngân sách Nhà nước cho thực hiện chính sách hỗ trợ về điện mặt trời mái nhà; Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan đề xuất đầu mối tín dụng để thực hiện chính sách, đảm bảo thuận lợi cho người dân và tuân thủ quy định pháp luật liên quan; hoàn thành trong tháng 4-2026. 

Nghiên cứu loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên

Bộ Xây dựng có trách nhiệm nghiên cứu, rà soát đề xuất ban hành, ban hành các quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn về công trình xây dựng mới, tự chủ một phần điện năng thông qua điện mặt trời mái nhà và các giải pháp năng lượng tại chỗ phù hợp; quy định yêu cầu thiết kế "sẵn sàng cho điện mặt trời"; hướng dẫn thống nhất yêu cầu an toàn công trình, phòng cháy, chữa cháy cho điện mặt trời mái nhà /BESS.

Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát hoàn thiện các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về hiệu suất năng lượng đối với các phương tiện, thiết bị tiêu thụ điện. Xây dựng và sửa đổi nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của các phương tiện thiết bị trên 5%, đặc biệt xây dựng lộ trình nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu của động cơ điện lên mức IE2-IE3, nghiên cứu loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên. Nghiên cứu bổ sung lộ trình mức hiệu suất năng lượng tối thiểu đối với thiết bị chuyển đổi điện năng, adapter, thiết bị sạc, trạm sạc điện. 

Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về lợi ích và chính sách sử dụng tiết kiệm điện

Các cơ quan báo chí, truyền thông Trung ương và địa phương đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền về chủ trương, mục tiêu, lợi ích và chính sách sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả; lợi ích, chính sách phát triển điện mặt trời mái nhà, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch xanh.

UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương xây dựng, ban hành và triển khai Kế hoạch tiết kiệm điện năm 2026 tại địa phương. Xác định rõ mục tiêu tiết kiệm điện, chỉ tiêu giảm phụ tải đỉnh và mục tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà; phân bổ chỉ tiêu cụ thể đến từng sở, ngành, địa phương cấp xã và các nhóm khách hàng sử dụng điện.

Chỉ đạo triển khai đồng bộ các giải pháp tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả; tăng cường tuyên truyền đối với các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, các khách hàng tiêu thụ điện lớn trong việc thực hiện tiết kiệm điện và tham gia các chương trình quản lý phụ tải điện. Đẩy mạnh triển khai hệ thống chiếu sáng thông minh tại các đô thị lớn. 

Xây dựng chương trình tuyên truyền, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tham gia lắp đặt điện mặt trời mái nhà; phấn đấu đạt mục tiêu có khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình tại địa phương lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà; hoặc phấn đấu tổng công suất phát triển đạt 20% công suất lắp đặt điện mặt trời mái nhà trong kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà, giai đoạn 2026-2030 của địa phương. Báo cáo Bộ Công Thương về tình hình phát triển điện mặt trời mái nhà tại địa phương theo quy định.

Vận động các khách hàng sử dụng điện lớn tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải; huy động nguồn điện dự phòng tại chỗ khi hệ thống điện có nguy cơ thiếu hụt công suất. 

Đầu tư, cải tạo, nâng cấp lưới điện, tăng cường quản lý kỹ thuật, hạn chế sự cố

Tập đoàn Điện lực Việt Nam có trách nhiệm nghiên cứu, đề xuất các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các cơ chế tài chính thúc đẩy chương trình, dự án tiết kiệm điện, phối hợp Bộ Công Thương xây dựng và hướng dẫn phương pháp xác định, đo lường, kiểm tra, xác minh sản lượng điện tiết kiệm; phấn đấu hoàn thành trong năm 2026.

Phối hợp với Bộ Công Thương và các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai các chương trình quản lý phụ tải điện, tiết kiệm điện năm 2026; xây dựng, tổ chức thực hiện và định kỳ báo cáo kết quả thực hiện theo quy định.

Thực hiện các giải pháp quản lý kỹ thuật, đầu tư, cải tạo và nâng cấp lưới điện, tăng cường công tác quản lý kỹ thuật, hạn chế sự cố, đảm bảo lưới điện vận hành an toàn, ổn định, tin cậy, giảm tổn thất điện năng.

 TTXVN