Chủ tịch Quốc hội: Không gỡ điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm điểm nghẽn ở luật khác

Luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh hội nghị lần này diễn ra trong thời điểm rất quan trọng.

Theo Chủ tịch Quốc hội, ngay từ đầu nhiệm kỳ, Quốc hội khóa XVI đã xử lý khối lượng lập pháp rất lớn.

Riêng kỳ họp thứ 2 dự kiến xem xét khoảng 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó nhiều dự án có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

“Khối lượng lớn, thời gian gấp, nhưng chất lượng không được phép giảm; càng làm nhanh càng phải chắc; càng sửa nhiều luật, càng phải bảo đảm tính hệ thống; càng phân cấp, phân quyền mạnh càng phải rõ trách nhiệm và kiểm soát quyền lực tốt hơn”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Bày tỏ mong muốn hội nghị lần này thực sự là “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội gợi mở dự án luật phải bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản.

Mỗi dự án luật phải trả lời được những câu hỏi căn bản là đang giải quyết vấn đề gì của thực tiễn; vì sao phải sửa luật; chính sách mới tạo ra giá trị gì; tác động đến ai; chi phí tuân thủ ra sao; nguồn lực thực hiện ở đâu; ai chịu trách nhiệm đến cùng.

Lưu ý phải thể hiện thực chất tư duy lập pháp mới, theo Chủ tịch Quốc hội, luật cần tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; những vấn đề thường xuyên biến động thì giao đúng thẩm quyền để bảo đảm linh hoạt trong điều hành.

Song, Chủ tịch Quốc hội cho rằng phân định giữa lập pháp và lập quy không có nghĩa là chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư.

Những vấn đề liên quan đến quyền con người, quyền công dân, điều kiện kinh doanh, phân bổ nguồn lực, tổ chức quyền lực và trách nhiệm của cơ quan nhà nước phải được quy định đủ rõ ngay trong luật.

Ngược lại, cũng không nên đưa vào luật quá nhiều quy trình kỹ thuật, nghiệp vụ, những nội dung thường xuyên thay đổi.

Tinh thần được Chủ tịch Quốc hội quán triệt là luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách; quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ hơn; ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với thực tiễn.

“Pháp luật phải theo kịp cuộc sống, nhưng theo kịp không có nghĩa là chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Không để người dân, doanh nghiệp phải tự tìm quy định nào được ưu tiên áp dụng

Định hướng nữa được Chủ tịch Quốc hội lưu ý là phải làm luật trong tư duy hệ thống.

Trong một kỳ họp, Quốc hội xem xét nhiều dự án có quan hệ chặt chẽ với nhau. Vì vậy, theo Chủ tịch Quốc hội, nếu chỉ hoàn thiện từng luật riêng lẻ thì chưa đủ. Ông đề nghị rà soát thật kỹ sự thống nhất về khái niệm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phân cấp, phân quyền, đất đai, tài chính, dữ liệu và thời điểm có hiệu lực…

“Không để gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác; không để cùng một vấn đề nhưng mỗi luật quy định một cách; càng không để người dân và doanh nghiệp phải tự đi tìm xem quy định nào được ưu tiên áp dụng”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Chủ tịch Quốc hội cũng cho rằng giá trị của luật chỉ được khẳng định khi đi vào cuộc sống.

Do đó, cần kiểm tra rất kỹ: ai thực hiện, cấp nào thực hiện, nguồn lực ở đâu, dữ liệu ở đâu, trách nhiệm đến đâu, có phát sinh thêm thủ tục hoặc điều kiện hay không?

Đặc biệt, theo Chủ tịch Quốc hội, phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

“Phân cấp không chỉ là chuyển việc xuống; phải chuyển đồng bộ thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm”, Chủ tịch Quốc hội nói và yêu cầu chuyển đổi số phải thực chất.

Theo đó, không thể số hóa một quy trình bất hợp lý rồi coi đó là cải cách; không thể bỏ một hồ sơ giấy nhưng lại tạo thêm một hồ sơ điện tử tương tự.

Văn bản quy định chi tiết phải được chuẩn bị đồng thời. “Không để luật có hiệu lực nhưng phải chờ nghị định, chờ thông tư”, theo yêu cầu của Chủ tịch Quốc hội.

Ông đề nghị các vị đại biểu Quốc hội phát biểu thẳng, ngắn, đi đúng vào những vấn đề còn khác nhau; rõ chính kiến, rõ lập luận, rõ phương án xử lý. Đồng thời, cần cho ý kiến rõ: dự án nào đã đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua; dự án nào còn phải tiếp tục hoàn thiện.

Những dự án mà chính sách lớn còn nhiều ý kiến khác nhau, đánh giá tác động chưa đầy đủ, quan hệ với các luật khác chưa được xử lý thấu đáo hoặc điều kiện thực hiện chưa bảo đảm, đại biểu cần mạnh dạn đề nghị tiếp tục hoàn thiện.

“Quốc hội không làm luật để hoàn thành chương trình lập pháp. Quốc hội làm luật để giải quyết vấn đề của thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và mở đường cho phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt công tác lập pháp của nhiệm kỳ này.

Ông nêu rõ thước đo cuối cùng không phải là thông qua được bao nhiêu luật, mà là sau khi luật được ban hành, bộ máy có vận hành tốt hơn không; người dân, doanh nghiệp có thuận lợi hơn không; nguồn lực xã hội có được giải phóng không; năng lực quản trị quốc gia có được nâng lên không.

Một đạo luật tốt, theo Chủ tịch Quốc hội, phải chắc từ chính sách; chặt trong quy định; thống nhất trong hệ thống; thông suốt khi thực thi.

Tiếp đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp thảo luận về nhóm dự án thuộc lĩnh vực kinh tế, tài chính, gồm các dự án luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập; Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.