Nước Đức và nỗi ám ảnh phía sau những lễ hội
Cuối tuần trước, cả nước Đức bàng hoàng khi một chiếc xe hơi lao vào đám đông tại một lễ hội ở thủ đô Berlin, khiến 1 người thiệt mạng và 17 người bị thương, trong đó nhiều người bị thương nặng. Bộ trưởng Nội vụ Đức Alexander Dobrindt nói rằng tất cả bằng chứng đều cho thấy đây là một vụ tấn công khủng bố.
Vụ tấn công ở Berlin gợi lại ký ức về hàng loạt vụ tấn công chết người bằng phương tiện giao thông, từng làm rung chuyển nước Đức trong những năm gần đây và làm dấy lên cuộc tranh luận gay gắt về vấn đề an ninh tại quốc gia được coi là “đầu tàu” kinh tế của châu Âu. Điển hình là năm 2016, một người đàn ông gốc Tunisia đã lái xe tải đâm vào khu chợ Giáng sinh ở Berlin, khiến tổng cộng 13 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Hay như cuối năm 2024, một tài xế đã lao xe vào chợ Giáng sinh ở thành phố Magdeburg, khiến 6 người thiệt mạng và nhiều người bị thương. Năm ngoái cũng xảy ra 2 vụ đâm xe riêng biệt ở các thành phố Mannheim và Munich. Gần đây nhất, đầu tháng 5-2026, 2 người đã thiệt mạng và 20 người bị thương sau khi một chiếc xe hơi lao vào đám đông ở thành phố Leipzig, miền Đông nước này.
|
Cảnh sát Đức thu giữ chiếc xe dùng để đâm vào đám đông trong lễ hội ở Berlin, ngày 26-7-2026. Ảnh: AP |
Truyền thông Đức thống kê rằng, kể từ năm 2018 đến nay, hơn 30 người đã thiệt mạng trong các vụ tấn công mà các nghi phạm điều khiển xe tải, xe SUV và xe van lao vào người đi bộ ở những nơi công cộng tại Đức. Quá trình điều tra cho thấy các vụ tấn công này không chỉ mang tính chất khủng bố mà động cơ cũng rất đa dạng, có thể liên quan đến vấn đề sức khỏe tâm thần hoặc chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan. Kể từ vụ tấn công vào chợ Giáng sinh Breitscheidplatz ở Berlin năm 2016, cảnh sát Đức thường xuyên phát đi cảnh báo an ninh và tăng cường giám sát các cuộc tụ tập đông người, chợ Giáng sinh, lễ hội hóa trang và các cuộc biểu tình.
Không chỉ có Đức mà nhiều quốc gia cũng chứng kiến những vụ sử dụng phương tiện giao thông như một thứ vũ khí để tấn công dân thường trong những năm gần đây. Chuyên gia an ninh Raphael Bossong thuộc Viện Nghiên cứu quốc tế và An ninh Đức (SWP) cho biết, trong khoảng 10 năm qua, châu Âu đã chứng kiến hàng loạt vụ tấn công bằng xe hơi.
Trong báo cáo công bố tháng 9-2025, hai tác giả Brian Michael Jenkins và Bruce R.Butterworth thuộc Viện Giao thông Vận tải Mineta (Mỹ) thống kê rằng trong vòng 7 tháng tính từ ngày 1-11-2024 đến 31-5-2025, số vụ tấn công bằng cách đâm xe vào đám đông đã tăng đột biến, với 27 vụ được ghi nhận trên toàn thế giới, trong đó có 4 vụ ở Mỹ. Kể từ năm 2012, phần lớn các vụ tấn công như vậy xảy ra ở các quốc gia có nền kinh tế phát triển, như Mỹ, Anh và số người thiệt mạng liên quan đến các vụ tấn công bằng phương tiện giao thông cũng có chiều hướng gia tăng tại Mỹ.
Cũng có ý kiến cho rằng sự gia tăng các vụ tấn công bằng xe cộ trong những năm gần đây dường như được thúc đẩy bởi lời kêu gọi của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng về việc sử dụng ô tô làm vũ khí và như một chiến thuật để gieo rắc nỗi sợ hãi.
Đến nay, một số nước đã nghiên cứu các xu hướng tấn công bằng xe cũng như xem xét các vấn đề như quy hoạch giao thông, thiết kế đường phố và bảo đảm an ninh cho các sự kiện nhằm đối phó với mối đe dọa ngày càng tăng từ các vụ đâm xe vào đám đông.
Mặc dù vậy, chuyên gia Raphael Bossong cho rằng rất khó ngăn chặn những vụ tấn công như vậy, bởi các nghi phạm chủ yếu sử dụng phương tiện giao thông thông thường. Bên cạnh đó, dù các biện pháp an ninh đã được tăng cường và lực lượng cảnh sát thường xuyên hiện diện đông đảo tại các sự kiện công cộng nhưng việc xác định và ngăn chặn những kẻ tấn công tiềm năng trước khi chúng ra tay vẫn là thách thức lớn.
