Trái đất có nguy cơ liên tiếp phá kỷ lục nóng trong 5 năm tới

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết việc con người tiếp tục đốt than, dầu và khí đốt đang khiến nhiệt độ toàn cầu tăng cao, kéo theo nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như lũ lụt, hạn hán và sóng nhiệt.

75% khả năng vượt mốc 1,5 độ C

Theo WMO và Văn phòng Khí tượng Anh, có 75% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu trong giai đoạn 2026-2030 sẽ vượt quá mức 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Đây là ngưỡng giới hạn được cộng đồng quốc tế thống nhất trong Thỏa thuận Paris năm 2015.

Một báo cáo khoa học của Liên hợp quốc trước đó cảnh báo việc vượt quá mốc 1,5 độ C sẽ làm gia tăng nguy cơ tử vong, thiệt hại hệ sinh thái và mất mát đa dạng sinh học. Những hệ sinh thái mong manh như san hô hay sông băng được cho là đặc biệt dễ tổn thương ngay cả khi nhiệt độ chỉ tăng thêm vài phần mười độ C.

WMO cho biết có tới 91% khả năng ít nhất một trong 5 năm tới sẽ vượt ngưỡng 1,5 độ C và 86% khả năng một năm trong số đó sẽ phá kỷ lục nóng nhất từng được ghi nhận vào năm 2024. Tổ chức này dự báo nhiệt độ trung bình toàn cầu hằng năm đến năm 2030 có thể cao hơn từ 1,3 đến 1,9 độ C so với cuối thế kỷ 19.

Melissa Seabrook, đồng tác giả báo cáo và là nhà khoa học khí hậu thuộc Văn phòng Khí tượng Anh, cho rằng mỗi mức tăng nhiệt dù nhỏ đều kéo theo hậu quả nghiêm trọng hơn. Bà dẫn chứng đợt nắng nóng kỷ lục xảy ra tại châu Âu trong tháng 5 vừa qua như một ví dụ rõ rệt về tác động của biến đổi khí hậu.

Năm 2027 có thể vượt kỷ lục nhiệt độ năm 2024

Các mô hình dự báo cũng cho thấy hiện tượng El Nino mạnh có khả năng sớm quay trở lại và có thể kéo dài đến năm 2028. Hiện tượng nóng lên tự nhiên này ở Thái Bình Dương thường khiến nhiệt độ toàn cầu tăng cao hơn. Theo Seabrook, năm 2027 có khả năng sẽ vượt qua kỷ lục nhiệt độ của năm 2024.

Nếu nhiệt độ trung bình trong 5 năm tới vượt mốc 1,5 độ C, tốc độ nóng lên của Trái đất sẽ đạt khoảng 0,25 độ C mỗi thập kỷ, nhanh hơn mức khoảng 0,2 độ C mỗi thập kỷ trước đây.

Các nhà khoa học hiện vẫn tranh luận liệu quá trình nóng lên toàn cầu có đang tăng tốc hay không. Seabrook cho rằng nếu các dự báo hiện nay trở thành sự thật, đó sẽ là thêm bằng chứng cho thấy biến đổi khí hậu đang diễn ra nhanh hơn dự kiến.

Báo cáo dựa trên khoảng 200 lần mô phỏng bằng máy tính sử dụng 13 mô hình khí hậu khác nhau. Kết quả cho thấy Bắc Cực đang nóng lên nhanh gấp khoảng 3,5 lần phần còn lại của thế giới do diện tích băng và tuyết phản xạ ánh sáng Mặt trời ngày càng giảm.

“Khi nhiệt độ tăng lên, lượng băng biển tan chảy càng nhiều và tình hình càng trở nên nghiêm trọng hơn”, Seabrook nói.

Mối nguy từ sự nóng lên ở Bắc Cực và Amazon

Theo WMO, mùa đông ở Bắc Cực trong giai đoạn 2020-2025 đã ấm hơn khoảng 1,2 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020. Trong 5 mùa đông tiếp theo, mức nhiệt tại khu vực này có thể tiếp tục cao hơn khoảng 2,8 độ C so với bình thường. Báo cáo cũng dự báo băng biển Bắc Cực sẽ tiếp tục thu hẹp trong mùa hè.

Tại lưu vực Amazon, điều kiện thời tiết được dự báo sẽ nóng và khô hơn bình thường, làm tăng nguy cơ cháy rừng và gây tác động nghiêm trọng đến người dân địa phương cũng như hệ thống khí hậu toàn cầu.

Theo Seabrook, nếu cháy rừng gia tăng, Amazon có nguy cơ chuyển từ khu vực hấp thụ khí carbon dioxide sang khu vực phát thải khí nhà kính, khiến khủng hoảng khí hậu thêm trầm trọng.

Trong khi đó, khu vực Sahel ở châu Phi, nơi vốn đang khô hạn kéo dài, có thể sẽ xuất hiện lượng mưa lớn hơn bình thường, kéo theo nguy cơ lũ lụt.

Các quan chức Liên hợp quốc nhận định những nỗ lực hiện nay nhằm kiểm soát biến đổi khí hậu vẫn chưa đủ mạnh.

Simon Stiell, người đứng đầu cơ quan khí hậu của Liên hợp quốc, cho rằng nhiệt độ cực đoan tại châu Âu, Ấn Độ và nhiều nơi khác cho thấy hậu quả ngày càng nghiêm trọng của việc nhân loại tiếp tục sử dụng nhiên liệu hóa thạch với quy mô lớn.

Ông cảnh báo mọi quốc gia đều đang phải trả giá đắt cho cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu, từ nắng nóng cực đoan, siêu bão, lũ lụt, cháy rừng diện rộng cho tới hạn hán ảnh hưởng đến nguồn cung lương thực và giá cả.