Nhiên liệu khan hiếm đẩy nông dân Australia vào thế khó

Tại khu vực Central West, bang New South Wales, khủng hoảng nhiên liệu đang trở thành “giọt nước tràn ly” đối với ngành nông nghiệp sau thời gian dài chịu áp lực từ chi phí tăng, thời tiết bất lợi và nguồn phân bón khan hiếm. Trước rủi ro gia tăng, một số nông dân đã quyết định không xuống giống để tránh thua lỗ.

“Đây là lần đầu tiên trong hơn 60 năm làm nông, tôi phải cân nhắc không gieo trồng chỉ vì thiếu nhiên liệu”, ông Wayne Dunford, nông dân tại Parkes, nói.

Theo ông, điều đáng lo nhất hiện nay không phải là giá cao, mà là nguy cơ không có đủ nhiên liệu cho giai đoạn thu hoạch.

Đầu vụ vốn là thời điểm quyết định cả mùa sản xuất, nhưng năm nay nông dân phải đối mặt đồng thời với thiếu mưa, thiếu phân bón và thiếu nhiên liệu. Giá dầu diesel đã tăng gấp đôi, lên hơn 3 USD/lít, trong khi phân urê – loại phân bón chủ chốt được sản xuất từ khí đốt và dầu mỏ – vừa khan hiếm vừa tăng giá mạnh, đẩy chi phí vượt ngoài khả năng kiểm soát của nhiều trang trại.

Giới phân tích cho rằng giá nhiên liệu có thể tiếp tục tăng nếu căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa hạ nhiệt. Trong bối cảnh đó, giá thực phẩm được dự báo tăng nhanh, với thịt, trái cây và rau củ có thể tăng khoảng 20% chỉ trong vài tuần tới.

Dù chính phủ khẳng định nguồn cung vẫn được đảm bảo, nhiều nông dân cho rằng vấn đề nằm ở khâu phân phối, khi nhiên liệu không đến được những khu vực cần thiết đúng thời điểm.

Nicholson Petroleum, nhà cung cấp nhiên liệu cho hàng trăm nông dân quanh khu vực Forbes, cho biết lượng đặt hàng đã tăng gấp đôi. Đại diện công ty, bà Sonya Drabsch, cho biết nhu cầu từng ở mức 120.000–150.000 lít, nay đã vượt 300.000 lít, trong khi kho dự trữ đã cạn hai lần chỉ trong thời gian ngắn.

Không ít nông dân buộc phải tìm đến các trạm xăng lớn để mua nhiên liệu thay thế, nhưng nhiều nơi từ chối cho đổ đầy vào các bồn chứa phục vụ sản xuất, khiến áp lực lên chuỗi cung ứng gia tăng.

“Có những đơn hàng đáng lẽ giao tới 46.000 lít nhưng cuối cùng bị chuyển sang nơi khác vì bên mua chấp nhận trả giá cao hơn”, ông Richard Smith, người vận chuyển nhiên liệu cho các trang trại, cho biết.

Trước tình hình này, nhiều nông dân phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất. “Những thay đổi này sẽ sớm lan tới thị trường thực phẩm và đời sống người dân”, ông Chris Groves tại Cowra cảnh báo, sau khi giảm diện tích trồng lúa mì và cải dầu để tiết kiệm nhiên liệu.

Tại Mulyan, ông Ed Fagan thậm chí bỏ kế hoạch trồng ngũ cốc vụ đông, chuyển sang trồng củ cải đường, dù vẫn phụ thuộc vào hệ thống bơm tưới chạy bằng diesel.

“Chúng tôi không thể biết khi nào nguồn nhiên liệu tiếp theo sẽ đến, và điều đó khiến sản xuất trở nên quá rủi ro”, ông nói.

Hiện hơn 85% trang trại tại Australia phụ thuộc vào diesel cho các hoạt động từ gieo trồng đến thu hoạch. Sự phụ thuộc này khiến ngành nông nghiệp dễ tổn thương trước biến động năng lượng.

Nhiều nông dân cho rằng cần xem xét lại chính sách năng lượng để đảm bảo tính ổn định cho sản xuất. Theo ông Ed Fagan, các quốc gia sản xuất nông nghiệp lớn như Canada, Mỹ, châu Âu và Nga có lợi thế hơn khi chủ động được nguồn dầu và khí đốt trong nước.

Ông Chris Groves cũng kêu gọi có biện pháp ổn định thị trường trong các giai đoạn cao điểm, đặc biệt là mùa thu hoạch, để nông dân có thể yên tâm sản xuất.

Trong bối cảnh khó khăn kéo dài, tâm lý bất ổn trong cộng đồng nông dân đang gia tăng. Nếu tình hình không sớm cải thiện, tác động được dự báo sẽ không chỉ dừng lại ở sản xuất mà còn lan rộng sang thị trường thực phẩm và đời sống người tiêu dùng.