Không nên để “bổn cũ soạn lại” đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang dần phục hồi sau giai đoạn biến động, với trọng tâm là nâng cao tính minh bạch và chất lượng hàng hóa. Trước thực trạng đó, xếp hạng tín nhiệm được xem là công cụ quan trọng để tránh những “cú sốc” trong quá khứ.
Không nên để “bổn cũ soạn lại”
Sau “cú sốc lớn” trong giai đoạn 2022-2023, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đã dần phục hồi từ năm 2025. Theo Bộ Tài chính, đến cuối năm 2025, giá trị trái phiếu doanh nghiệp lưu hành đạt hơn 1,38 triệu tỷ đồng, tăng 10,9% so với cùng kỳ.
Tổng giá trị phát hành đạt 644.100 tỷ đồng, tăng 35,4%. Thanh khoản trên thị trường thứ cấp cũng cải thiện đáng kể, với giá trị giao dịch bình quân khoảng 6.100 tỷ đồng mỗi ngày, tăng 28% so với năm trước.
Bước sang năm 2026, thị trường trái phiếu tiếp tục cho thấy trạng thái phục hồi. Theo báo cáo của Hiệp hội Thị trường trái phiếu doanh nghiệp, tính đến cuối tháng 7/2026, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành từ đầu năm đạt 289.911 tỷ đồng.
Trong đó, phát hành riêng lẻ vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo với 180 đợt, tổng giá trị 258.273 tỷ đồng, tương đương 89,09% tổng giá trị phát hành. Điều này cho thấy kênh riêng lẻ vẫn chiếm ưu thế, nhưng xu hướng phát hành công khai, minh bạch hơn đang dần được chú ý.
Tuy nhiên, áp lực đáo hạn vẫn là thách thức lớn. Riêng quý II/2026, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đáo hạn ước xấp xỉ 58.000 tỷ đồng; quý III và quý IV lần lượt khoảng 53.000 tỷ đồng và 62.000 tỷ đồng.
Không nên để “bổn cũ soạn lại” đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Ảnh: Thương T.
Ông Phùng Xuân Minh, Chủ tịch HĐQT PT Group & Saigon Ratings nhận định: Sau một thời gian dài biến động suy giảm mạnh, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào quá trình phục hồi niềm tin.
“Nếu trước đây nhà đầu tư cá nhân trên thị trường thường bị hấp dẫn bởi lãi suất cao, thì hiện nay yếu tố được quan tâm nhiều hơn là khả năng trả nợ, năng lực tài chính, dòng tiền và mức độ minh bạch thông tin “sức khỏe” của tổ chức phát hành”, ông cho hay.
Trước những thách thức còn hiện hữu, việc phát triển hệ thống xếp hạng tín nhiệm không chỉ nhằm hỗ trợ quá trình phục hồi thị trường mà còn góp phần ngăn ngừa nguy cơ lặp lại những “cú sốc” trong quá khứ.
Xếp hạng tín nhiệm không chỉ giúp nhà đầu tư có thêm nguồn thông tin tham khảo khách quan, độc lập và đáng tin cậy để đánh giá năng lực tài chính, khả năng trả nợ và mức độ rủi ro của tổ chức phát hành, mà còn góp phần giải quyết tình trạng bất đối xứng thông tin, một trong những hạn chế lớn của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
“Bên cạnh đó, việc áp dụng xếp hạng tín nhiệm cũng tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa quản trị tài chính, quản trị rủi ro và cải thiện chất lượng hoạt động, từ đó nâng cao khả năng huy động vốn và thúc đẩy thị trường phát triển theo hướng an toàn, minh bạch và bền vững hơn”, ông Minh cho hay.
Xếp hạng tín nhiệm là một “tấm gương” phản chiếu sức khỏe tài chính
Theo ông Phùng Xuân Minh, đối với doanh nghiệp phát hành, xếp hạng tín nhiệm là một “tấm gương” phản chiếu sức khỏe tài chính. Doanh nghiệp có hồ sơ tín nhiệm tốt có thể mở rộng tệp nhà đầu tư, cải thiện khả năng huy động vốn và từng bước giảm chi phí vốn.
Ngược lại, doanh nghiệp có rủi ro cao hơn sẽ phải chấp nhận mức chi phí phù hợp với hồ sơ tín dụng của mình.
“Cơ chế này giúp thị trường thoát khỏi tình trạng “cào bằng rủi ro”, trong đó doanh nghiệp tốt và doanh nghiệp yếu cùng cạnh tranh phát hành trái phiếu chủ yếu bằng lãi suất”, ông nói.
Đối với nhà đầu tư, xếp hạng tín nhiệm góp phần tái lập kỷ luật thị trường. Khi có thêm thông tin độc lập, nhà đầu tư có thể so sánh chất lượng tín dụng giữa các tổ chức phát hành, phân loại trái phiếu theo khẩu vị rủi ro và xây dựng danh mục đầu tư thận trọng hơn.
Đây là điều đặc biệt quan trọng với các định chế tài chính như ngân hàng, công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư và quỹ hưu trí, những chủ thể cần có hệ thống đánh giá rủi ro chuyên nghiệp để phân bổ nguồn vốn đầu tư dài hạn trên thị trường.
Theo ông, tín hiệu tích cực là văn hóa xếp hạng tín nhiệm tại Việt Nam đang mở rộng. Khung pháp lý cũng đang thúc đẩy xu hướng minh bạch hóa.
Cụ thể, Nghị định 245/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã bổ sung yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm đối với trái phiếu doanh nghiệp chào bán ra công chúng trong nhiều trường hợp, đồng thời nhấn mạnh vai trò của tổ chức xếp hạng độc lập và không có liên quan với tổ chức phát hành.
“Đây là bước đi quan trọng trong chính sách quản lý nhằm bảo vệ nhà đầu tư, nâng chuẩn hàng hóa trên thị trường và đưa thị trường trái phiếu Việt Nam tiệm cận thông lệ quốc tế”, ông Minh nhấn mạnh.
Ngày 5/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 200/2026/NĐ-CP về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng của khung pháp lý đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam.
Nghị định Chính phủ đã bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao tính minh bạch, tăng cường kỷ luật thị trường, bảo vệ nhà đầu tư và hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động phát hành, qua đó tạo nền tảng cho sự phát triển an toàn và bền vững của thị trường trong dài hạn.
Chủ tịch HĐQT PT Group & Saigon Ratings khẳng định: Phục hồi niềm tin thị trường sau những biến cố vừa qua không chỉ đến từ sự tăng trưởng về quy mô phát hành, mà quan trọng hơn là chất lượng thông tin, kỷ luật công bố và khả năng định giá rủi ro.
“Xếp hạng tín nhiệm, nếu được thực hiện độc lập, chuyên nghiệp và được thị trường sử dụng rộng rãi, sẽ trở thành nền tảng giúp thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển bền vững theo hướng minh bạch hơn cho nhà đầu tư, kỷ luật hơn với doanh nghiệp phát hành và hiệu quả hơn cho toàn bộ thị trường vốn Việt Nam”, ông nói.
