EU đã đầu tư 30 tỷ USD với 2.600 dự án vào Việt Nam

EU - Việt Nam nâng cấp quan hệ, mở rộng hợp tác từ thương mại đến hạ tầng chiến lược

Trong thông điệp gửi tới cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác tại Việt Nam, ông Julien Guerrier - Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam, nhấn mạnh năm 2025 là một dấu mốc đặc biệt trong quan hệ song phương khi hai bên đồng thời kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 5 năm thực thi Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Đây là những cột mốc phản ánh quá trình phát triển bền bỉ suốt nhiều thập kỷ, đồng thời tạo nền tảng để hai bên bước sang một chương hợp tác mới với cấp độ cao nhất: Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Theo Đại sứ Julien Guerrier, trong bối cảnh thế giới đối mặt với bất ổn địa chính trị, xung đột, biến động kinh tế và sức ép ngày càng lớn lên hệ thống đa phương dựa trên luật lệ, các mối quan hệ đối tác dựa trên lòng tin và sự tôn trọng lẫn nhau ngày càng trở nên quan trọng. Việt Nam, với dân số hơn 100 triệu người và những thành tựu phát triển kinh tế nổi bật, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những đối tác ưu tiên hàng đầu của EU tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Năm 2026 mở đầu bằng hai dấu mốc lớn. Trước hết là chuyến thăm chính thức Việt Nam vào tháng 1/2026 của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, được xem là chuyến thăm đầu tiên của một nhà lãnh đạo quốc tế cấp cao ngay sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Sự kiện này góp phần khẳng định tầm quan trọng mà hai bên dành cho quan hệ đối tác và chương trình nghị sự chung.

Đáng chú ý, việc nâng cấp quan hệ EU - Việt Nam lên Đối tác Chiến lược Toàn diện đã đưa Việt Nam trở thành quốc gia Đông Nam Á đầu tiên thiết lập khuôn khổ hợp tác ở cấp độ này với EU. Theo Đại sứ Julien Guerrier, đây không phải là một bước đi mang tính hình thức mà nhằm xây dựng một khuôn khổ hợp tác mạnh mẽ hơn, hướng tới những kết quả cụ thể trong các lĩnh vực thiết yếu đối với người dân và nền kinh tế hai bên.

Quan hệ đối tác mới tạo nền tảng để nâng tầm thương mại và đầu tư dựa trên EVFTA, đồng thời mở rộng hợp tác trong khuôn khổ Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway) của EU. Về thương mại, kim ngạch hai chiều trong năm 2025 đạt gần 74 tỷ USD. Theo số liệu Hải quan Việt Nam được dẫn trong thông điệp của Đại sứ, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 56,18 tỷ USD, tăng 8,6%, trong khi xuất khẩu của EU sang Việt Nam đạt 17,64 tỷ USD, tăng 5,3%.

Những con số này cho thấy EVFTA tiếp tục là nền tảng quan trọng của quan hệ thương mại - đầu tư song phương. Bước nâng cấp mới được kỳ vọng sẽ chuyển hóa thành các kết quả thực chất hơn về thương mại, đầu tư và cơ hội kinh doanh trong các lĩnh vực mà hai bên cùng ưu tiên như viễn thông, vận tải, năng lượng, bán dẫn, nguyên vật liệu thiết yếu và số hóa nền kinh tế.

Theo Đại sứ Julien Guerrier, các doanh nghiệp châu Âu mang đến cho Việt Nam chất lượng, công nghệ cao và các giải pháp trung lập, an toàn, đáng tin cậy. Điều này không chỉ hỗ trợ các mục tiêu tăng trưởng và nâng cấp kinh tế của Việt Nam mà còn góp phần tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và củng cố tự chủ chiến lược quốc gia.

Gói đầu tư hơn 560 triệu euro và kỳ vọng thúc đẩy chuyển dịch xanh, giao thông, hạ tầng

Động lực mới cho hợp tác EU - Việt Nam được thể hiện rõ tại Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU - Việt Nam với chủ đề “Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu: Hợp tác đầu tư hướng tới tương lai bền vững” diễn ra sáng 24/3 tại Hà Nội. Sự kiện quy tụ khoảng 500 đại biểu, bao gồm đại diện cơ quan Chính phủ, tổ chức tài chính và doanh nghiệp hàng đầu từ Việt Nam và châu Âu.

Diễn đàn do Phái đoàn EU tại Việt Nam phối hợp với Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính) và EuroCham tổ chức, diễn ra trong bối cảnh quan hệ hai bên vừa được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện. Sự kiện có sự tham dự của Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc, Cao ủy phụ trách Quan hệ đối tác quốc tế của EU Jozef Síkela, Phó Chủ tịch Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB) Nicola Beer, cùng Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier, Đại sứ các nước thành viên EU và đông đảo cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư quốc tế.

Tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh quan hệ Việt Nam - EU đã phát triển mạnh mẽ trong hơn 30 năm qua, với khuôn khổ hợp tác ngày càng hoàn thiện và EVFTA đóng vai trò động lực thúc đẩy thương mại, đầu tư song phương. Trong bối cảnh thế giới đối mặt nhiều thách thức, Việt Nam coi EU là đối tác tin cậy, lâu dài và mong muốn mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, kinh tế xanh, kinh tế số, công nghệ bán dẫn và hạ tầng chiến lược. Phó Thủ tướng cũng đề xuất EU tăng cường hỗ trợ Việt Nam tiếp cận nguồn tài chính xanh, chuyển giao công nghệ và sớm thúc đẩy hoàn tất phê chuẩn EVIPA.

Tâm điểm của diễn đàn là việc EU công bố gói đầu tư hơn 560 triệu euro dành cho Việt Nam, tập trung vào chuyển dịch năng lượng, phát triển giao thông bền vững và nâng cao năng lực hạ tầng. Theo Cao ủy Jozef Síkela, đây là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa khuôn khổ hợp tác mới, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về năng lượng sạch và phát triển bền vững tại Việt Nam.

Trong cơ cấu hợp tác đó, dự án nhà máy thủy điện tích năng Bắc Ái công suất 1.200 MW được xem là một trong những khoản đầu tư trọng điểm, góp phần ổn định hệ thống điện và nâng cao khả năng tích hợp năng lượng tái tạo. Song song với đó, EU cũng khởi động cơ chế hỗ trợ giao thông bền vững trị giá 40 triệu euro, hướng tới huy động hơn 1 tỷ euro cho các dự án đường sắt và giao thông đô thị quy mô lớn.

Một điểm nhấn khác là thỏa thuận tài trợ 200 triệu euro giữa EIB và Techcombank, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng và giao thông sạch. Theo bà Nicola Beer, EIB sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam bằng nguồn tài chính dài hạn, chuyên môn kỹ thuật và các tiêu chuẩn cao để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Ngoài những gói tài chính mới công bố tại diễn đàn, theo thông điệp của Đại sứ Julien Guerrier, đầu tư châu Âu tại Việt Nam hiện đã đạt 30,44 tỷ USD vốn lũy kế với 2.664 dự án. Đây là nền tảng quan trọng để EU tiếp tục mở rộng hiện diện đầu tư tại Việt Nam trong thời gian tới.

Hợp tác EU - Việt Nam được kỳ vọng đi vào chiều sâu

Không chỉ dừng ở thương mại và đầu tư, quan hệ kinh tế EU - Việt Nam còn được thúc đẩy thông qua hợp tác phát triển, nhất là dưới khuôn khổ Global Gateway. Đại sứ Julien Guerrier cho biết việc thiết lập chính thức khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện trong năm nay sẽ góp phần tăng cường đáng kể nỗ lực của EU trong phát triển hạ tầng thiết yếu, ứng phó biến đổi khí hậu, nâng cao năng lực hệ thống y tế, cũng như củng cố năng lực cạnh tranh và an ninh chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong lĩnh vực chuyển dịch năng lượng, EU đã gia tăng hỗ trợ Việt Nam thông qua nhiều dự án cụ thể. Đáng chú ý là gói tài chính 430 triệu euro cho Dự án Thủy điện tích năng Bác Ái, một dự án trọng điểm trong khuôn khổ Quan hệ Đối tác Chuyển đổi Năng lượng Công bằng (JETP) của Việt Nam. Bên cạnh đó, cơ chế hỗ trợ kỹ thuật Nhóm châu Âu đang được mở rộng để xây dựng danh mục dự án JETP trị giá 2 tỷ euro. EIB cũng đang nghiên cứu các cơ hội hợp tác trong năng lượng tái tạo, lưới điện, hiệu quả năng lượng và giao thông không phát thải carbon.

Theo Đại sứ EU, các nỗ lực này sẽ giúp EU và Việt Nam tiếp tục đồng hành chặt chẽ trong mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Đây cũng là một trong những trụ cột giúp quan hệ hai bên đi vào chiều sâu và tạo ra các giá trị phát triển lâu dài.

Song song với đó, Sách trắng EuroCham 2026 tiếp tục được xem là nguồn thông tin, khuyến nghị và định hướng quan trọng cho hợp tác EU - Việt Nam trong năm tới. Đây là ấn bản lần thứ 17, phản ánh tiếng nói của hơn 1.400 doanh nghiệp thuộc 9 hiệp hội doanh nghiệp thành viên và chuyên môn của 20 Tiểu ban Ngành nghề. Theo Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert, ấn phẩm năm nay mang chủ đề “Cải cách & Bứt phá: Kỷ nguyên mới của Việt Nam trong nền kinh tế toàn cầu”, không chỉ phản ánh khát vọng tăng trưởng nhanh mà còn hướng tới một nền kinh tế minh bạch, đổi mới và bền vững.

Sách trắng cũng đưa ra nhiều dữ liệu đáng chú ý về kinh tế Việt Nam. Năm 2025, GDP Việt Nam tăng trên 8%, lần đầu tiên đưa quy mô nền kinh tế vượt 500 tỷ USD, trong khi tăng trưởng xuất nhập khẩu đạt trên 17%. Theo EuroCham, Chỉ số Niềm tin Kinh doanh đã đạt 80,0 điểm vào cuối năm 2025, mức cao nhất trong 7 năm, với 88% doanh nghiệp châu Âu lạc quan về triển vọng dài hạn của Việt Nam.

Các kết quả vận động chính sách của EuroCham cũng được lượng hóa rõ nét. Sau một năm triển khai khái niệm “Ưu tiên Chiến lược của EuroCham”, đã có 10 khuyến nghị được giải quyết hoàn toàn, 7 khuyến nghị được chấp thuận một phần và 22 khuyến nghị đang tiếp tục thực hiện. Những tiến bộ này được phản ánh qua việc mở rộng một số chính sách miễn thị thực, cải thiện thủ tục giấy phép lao động, điều chỉnh quy định xuất nhập khẩu tại chỗ, cũng như các bước tiến trong lĩnh vực dược phẩm, kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và thực thi Luật Sở hữu trí tuệ.

Một trong những cảnh báo đáng chú ý từ Chủ tịch EuroCham là thách thức về môi trường và chất lượng không khí. Theo Sách trắng, thiệt hại trực tiếp do thiên tai tại Việt Nam đã lên tới hơn 1,3 tỷ USD chỉ trong 10 tháng đầu năm 2025. Tại một số trung tâm đô thị, chỉ số chất lượng không khí thường xuyên vượt ngưỡng 200, thậm chí có thời điểm lên tới 300 - 500, cho thấy yêu cầu cấp thiết phải đẩy nhanh điện hóa giao thông, phát triển năng lượng sạch và quy hoạch đô thị xanh.

Trong bối cảnh ấy, việc EU và Việt Nam nâng cấp quan hệ, mở rộng hợp tác đầu tư, thúc đẩy tài chính xanh và đẩy nhanh các dự án hạ tầng chiến lược không chỉ mang ý nghĩa kinh tế đơn thuần. Đây còn là bước đi quan trọng để hai bên cùng thích ứng trước biến động toàn cầu, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở ra một kỷ nguyên hợp tác mới dựa trên niềm tin, cải cách và phát triển bền vững.