Định vị công nghiệp Hà Nội để hút FDI thế hệ mới

Cạnh tranh khốc liệt, tăng cường liên kết

Những năm gần đây, cùng với xu hướng dịch chuyển đầu tư, ngày càng có nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) lựa chọn Việt Nam là điểm đến đầu tư về lĩnh vực công nghệ cao và điện tử… Việt Nam nói chung, Hà Nội nói riêng là một trong những thị trường năng động có môi trường đầu tư rất tiềm năng, lực lượng lao động trẻ và tốc độ phát triển công nghiệp nhanh.

Song, xu hướng ngày càng nhiều doanh nghiệp FDI quy mô nhỏ đi theo các tập đoàn lớn như Samsung hay Intel vào Việt Nam, khiến mức độ cạnh tranh đối với doanh nghiệp trong nước trở nên lớn hơn.

Đưa ra quan điểm của mình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam Đỗ Thị Thúy Hương thẳng thắn, mức độ liên kết giữa doanh nghiệp nội địa và FDI vẫn được đánh giá là điểm nghẽn lớn. Thách thức còn ở khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế một cách ổn định và bền vững của doanh nghiệp Việt Nam. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ tìm kiếm nhà cung ứng có giá thành cạnh tranh mà còn yêu cầu đồng thời nhiều yếu tố như chất lượng gần như tuyệt đối, quản trị chuẩn quốc tế, giao hàng đúng hạn, bảo mật dữ liệu, cải tiến liên tục và khả năng mở rộng quy mô.

Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn ở quy mô vừa và nhỏ, nguồn lực cho đầu tư công nghệ còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp dù có thể sản xuất tốt ở giai đoạn thử nghiệm nhưng gặp khó trong việc duy trì chất lượng ổn định trong thời gian dài, hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm định quốc tế.

Một vấn đề khác được nhấn mạnh là sự thiếu liên kết trong hệ sinh thái doanh nghiệp nội địa. Các tập đoàn FDI thường cần một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh từ linh kiện, vật liệu đến logistics và kỹ thuật hỗ trợ, trong khi doanh nghiệp Việt hiện vẫn hoạt động rời rạc.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam Đỗ Thị Thúy Hương cho rằng, liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và khối FDI vẫn là điểm nghẽn lớn. Các tập đoàn toàn cầu không chỉ yêu cầu giá cạnh tranh mà còn đòi hỏi chất lượng ổn định, quản trị theo chuẩn quốc tế, giao hàng đúng hạn, bảo mật dữ liệu và khả năng mở rộng quy mô. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn ở quy mô vừa và nhỏ, hạn chế về nguồn lực công nghệ và khó duy trì tiêu chuẩn quốc tế trong thời gian dài.

Gỡ rào cản

Theo Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) Đậu Anh Tuấn, nhiều doanh nghiệp nội địa vẫn vận hành theo mô hình gia đình, phụ thuộc vốn vay ngắn hạn nên khó đầu tư dài hạn cho công nghệ, nhà xưởng và nhân lực. Vì vậy, doanh nghiệp Việt không thể tiếp tục cạnh tranh bằng giá rẻ mà cần nâng năng lực quản trị, chất lượng và độ tin cậy để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các chuyên gia cũng cho rằng, để tháo gỡ điểm nghẽn, cần hoàn thiện cơ chế pháp lý, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn, công nghệ và xây dựng các chương trình phát triển nhà cung ứng trong nước.

Dưới góc độ doanh nghiệp FDI, Giám đốc Đối ngoại Nestlé Việt Nam Lê Thị Hoài Thương nhận định, Việt Nam đang bước vào giai đoạn “FDI thế hệ mới”, nơi chất lượng môi trường đầu tư và khả năng liên kết chuỗi cung ứng được đặt lên hàng đầu. Theo bà, Việt Nam không chỉ cần thu hút nhà đầu tư mới mà còn phải hỗ trợ các doanh nghiệp FDI hiện hữu mở rộng đầu tư và tăng liên kết với doanh nghiệp nội địa để gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng.

Từ thực tế doanh nghiệp, đại diện TOMECO cho rằng, muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp phải đầu tư đồng bộ về tài chính, công nghệ và nhân lực. Hiện nhà máy công nghiệp hỗ trợ TOMECO SI tại Khu công nghiệp hỗ trợ Nam Hà Nội (HANSSIP) đang được đầu tư hiện đại, hướng tới mở rộng thị trường trong nước và gia tăng giá trị xuất khẩu.

Trong khi đó, SUNHOUSE cũng đẩy mạnh đầu tư công nghệ để phát triển các sản phẩm gia dụng phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu sang nhiều thị trường khó tính.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ TP Hà Nội (HANSIBA) Nguyễn Vân nhấn mạnh, để thu hút FDI chất lượng cao và phát triển công nghiệp hỗ trợ, cần tăng kết nối giữa doanh nghiệp nội địa với khối FDI, thúc đẩy tỷ lệ nội địa hóa và hỗ trợ doanh nghiệp Việt tiếp cận vốn, công nghệ, đào tạo nhân lực. Đồng thời, Hà Nội cần tiếp tục phát triển hạ tầng công nghiệp đồng bộ, đặc biệt tại các khu công nghiệp trọng điểm như HANSSIP, nhằm đón dòng vốn công nghệ cao từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu.