Áp lực giá vật liệu leo thang, nhiều công trình đối mặt nguy cơ đội vốn
Đà tăng của giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng đang lan rộng, tác động trực tiếp đến chi phí đầu tư, khiến nhiều dự án phải thi công cầm chừng và đối diện nguy cơ chậm tiến độ.
Áp lực giá vật liệu leo thang, nhiều công trình đối mặt nguy cơ đội vốn. Ảnh: Quang Dân..
Giá vật liệu tăng, tiến độ thi công bị “bào mòn”
Theo thông tin từ chủ đầu tư dự án cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) – Trà Lĩnh (Cao Bằng), hiện dự án đang chịu áp lực lớn khi chỉ còn hơn một tháng để hoàn thành mục tiêu thông xe giai đoạn 1 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Biến động của thị trường thế giới đã tác động trực tiếp đến giá và nguồn cung nhiên liệu, vật liệu xây dựng trong nước, đẩy chi phí đầu vào tăng cao, vượt mức dự phòng trượt giá trong tổng mức đầu tư. Hệ quả là nhiều mũi thi công phải tạm dừng hoặc duy trì ở mức cầm chừng.
Các nhà thầu gặp khó trong việc tăng ca, tăng thiết bị, không thể phát huy tối đa năng lực, từ đó ảnh hưởng đến mục tiêu rút ngắn tiến độ.
Đáng chú ý, giá nhiên liệu tăng kéo theo chi phí vận chuyển, ca máy và giá vật liệu đồng loạt leo thang, đẩy dự án vào nguy cơ vượt tổng mức đầu tư.
Không chỉ riêng dự án này, nhiều công trình trên cả nước cũng đang chịu tác động tương tự.
Theo Bộ Xây dựng, sau giai đoạn ổn định trong năm 2025 và đầu năm 2026, từ tháng 3/2026, giá nhiên liệu, đặc biệt là dầu diesel đã tăng mạnh, kéo theo giá vật liệu xây dựng tăng theo.
Tính đến cuối tháng 3, giá xi măng tăng hơn 7%, thép tăng trên 2%, gạch lát gần 5%, trong khi cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5% đến 23,3%. Riêng nhựa đường ghi nhận mức tăng gần 32%.
Các công trình giao thông trọng điểm có thể phát sinh thêm khoảng 42.300 tỷ đồng chi phí do giá nguyên vật liệu tăng cao. Ảnh: Quang Dân.
Bộ Xây dựng dự báo xu hướng tăng giá sẽ còn tiếp diễn, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí đầu tư, đặc biệt là các công trình giao thông.
Ước tính chi phí xây dựng có thể tăng từ 1,91% đến 8,09% tùy loại công trình; riêng lĩnh vực giao thông chịu tác động mạnh nhất.
Trong kịch bản giá nhiên liệu tăng gấp đôi so với tháng 2/2026, chi phí xây dựng giao thông có thể tăng xấp xỉ 16%.
Hiện có 44 dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng đang được theo dõi, trong đó giá trị xây dựng còn lại khoảng 267.000 tỷ đồng.
Nếu giá nhiên liệu tiếp tục tăng mạnh, riêng các công trình giao thông trọng điểm có thể phát sinh thêm khoảng 42.300 tỷ đồng chi phí, gây áp lực lớn lên ngân sách Nhà nước.
Ở lĩnh vực xây dựng dân sự, tình trạng khó khăn cũng được ghi nhận. Cử tri TP.HCM phản ánh việc khan hiếm nguồn cung cát, đá, đất đắp tại một số địa phương phía Nam, khiến giá tăng cao, ảnh hưởng đến hoạt động xây dựng và sản xuất kinh doanh.
Trước thực trạng này, cử tri kiến nghị Bộ Xây dựng rà soát, điều tiết nguồn cung nhằm đảm bảo cân đối giữa nhu cầu dự án và nhu cầu dân sinh.
Đối với dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh, chủ đầu tư đã kiến nghị UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo Chính phủ xem xét các giải pháp bình ổn giá, bù chi phí và điều chỉnh tổng mức đầu tư để đảm bảo tiến độ.
Tìm giải pháp bình ổn thị trường
Trước áp lực gia tăng từ giá vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng đã đưa ra nhiều khuyến nghị nhằm ổn định thị trường.
Theo đó, trong bối cảnh xung đột Trung Đông tiềm ẩn nguy cơ kéo dài, tiếp tục gây áp lực lên giá xăng dầu, Bộ Xây dựng đề nghị các địa phương chủ động cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành các công trình hạ tầng trọng điểm.
Đồng thời, các cơ quan liên quan được yêu cầu thực hiện nghiêm việc quản lý, công bố và cập nhật giá vật liệu xây dựng sát với mặt bằng thị trường.
Bộ Xây dựng đưa ra nhiều giải pháp nhằm gia tăng nguồn cung, ổn định thị trường, đáp ứng nhu cầu cho các dự án hạ tầng trọng điểm. Ảnh: Quang Dân.
Thời gian qua, Bộ Xây dựng đã tham mưu Chính phủ ban hành nhiều công điện và văn bản chỉ đạo nhằm tăng cường quản lý, bình ổn giá; đồng thời yêu cầu các địa phương rà soát, công bố giá vật liệu, đơn giá nhân công, giá ca máy và chỉ số giá xây dựng, góp phần hạn chế biến động và thiếu hụt nguồn cung.
Song song đó, Bộ cũng phối hợp hoàn thiện khung pháp lý về địa chất, khoáng sản; tham mưu ban hành các nghị định theo hướng rút ngắn thủ tục cấp phép, nâng công suất khai thác và tăng phân cấp cho địa phương trong quản lý tài nguyên vật liệu xây dựng.
Những giải pháp này nhằm gia tăng nguồn cung, ổn định thị trường, đáp ứng nhu cầu cho các dự án hạ tầng trọng điểm.
Hiện Bộ Xây dựng đang trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch triển khai Chỉ thị của Ban Bí thư về tăng cường quản lý, phát triển vật liệu xây dựng trong giai đoạn mới.
Trọng tâm là xây dựng cơ chế đảm bảo vật liệu san lấp, đẩy mạnh điều tra – quy hoạch – cấp phép khai thác khoáng sản, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu quốc gia về vật liệu xây dựng nhằm xử lý căn cơ tình trạng thiếu hụt và biến động giá trong thời gian tới.
