Mở lối sinh kế bền vững cho người khuyết tật

Thực tế tại Hà Nội cho thấy, nhiều mô hình đào tạo nghề, tạo việc làm đang từng bước phát huy hiệu quả, không chỉ giúp người khuyết tật ổn định cuộc sống mà còn khẳng định năng lực, giá trị của bản thân, đóng góp tích cực cho xã hội.

Những mô hình nhân văn thắp sáng nghị lực sống

Ẩn mình trong không gian làng nghề truyền thống, Hợp tác xã Vụn Art (phường Vạn Phúc, Hà Nội) là mô hình tiêu biểu cho cách làm sáng tạo, giàu tính nhân văn trong hỗ trợ người khuyết tật. Từ những mảnh vải vụn tưởng chừng bỏ đi, các sản phẩm nghệ thuật được tạo nên bởi bàn tay của người khuyết tật, mang theo câu chuyện về nghị lực và khát vọng sống có ích.

Người sáng lập mô hình, anh Lê Việt Cường, từng có thời gian công tác tại Viện Châm cứu Trung ương. Qua quá trình tiếp xúc với nhiều bệnh nhân khuyết tật, anh nhận thấy điều trị y học chỉ là bước khởi đầu, còn để hòa nhập bền vững, người khuyết tật cần có việc làm và thu nhập ổn định. Từ trăn trở đó, anh kiên trì tìm hướng đi phù hợp và đến năm 2017 đã thành lập Vụn Art.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất sản phẩm thủ công, Vụn Art chú trọng đào tạo nghề bài bản. Các lớp học được tổ chức thường xuyên, giúp học viên từng bước làm quen kỹ thuật, rèn luyện sự tỷ mỉ và nâng cao tay nghề. Dù quá trình đào tạo còn nhiều khó khăn, song sau 9 năm hoạt động, mô hình đã tạo việc làm cho hơn 20 lao động khuyết tật, góp phần giúp họ có thu nhập và tự tin hơn trong cuộc sống.

Quan trọng hơn, Vụn Art trở thành môi trường nuôi dưỡng sự tự tin cho người khuyết tật. Từ chỗ mặc cảm, nhiều người đã vươn lên trở thành những “nghệ nhân”, góp phần gìn giữ giá trị làng nghề. Trường hợp của Bùi Thu Dung là một ví dụ điển hình. Trước đây thiếu tự tin, hạn chế trong nhận thức, nhưng khi tham gia làm việc tại đây, Dung đã trở nên hoạt bát, đảm nhiệm các công đoạn trong sản xuất và có thu nhập hơn 2,5 triệu đồng mỗi tháng, đủ trang trải nhu cầu cơ bản.

“Đến với Vụn Art, em có nhiều bạn bè, trở nên cởi mở và tự tin hơn, dù thu nhập không quá cao, nhưng nó giúp em cảm thấy cuộc sống của mình có giá trị và ý nghĩa. Em muốn gửi lời cảm ơn chú Cường và Vụn Art vì đã mở ra một cuộc đời mới cho em”, Thu Dung chia sẻ.

Cùng với Vụn Art, một mô hình khác tại phố Thể Giao cũng đang âm thầm lan tỏa những giá trị tích cực. Quán cà phê Flow-ee, nơi phần lớn nhân viên là người khiếm thính, mang đến không gian phục vụ đặc biệt với sự giao tiếp bằng ngôn ngữ ký hiệu, ánh mắt và nụ cười.

Được thành lập từ tháng 8-2023, Flow-ee hướng tới mục tiêu tạo môi trường làm việc phù hợp để người điếc rèn luyện kỹ năng và khẳng định bản thân. Nhân viên được đào tạo từ pha chế đến kỹ năng phục vụ, đồng thời học cách tương tác linh hoạt với khách hàng. Dù thời gian đầu còn nhiều bỡ ngỡ, nhưng bằng sự kiên trì, mô hình đã dần ổn định, thu hút khách hàng không chỉ bởi chất lượng dịch vụ mà còn bởi trải nghiệm giàu tính nhân văn.

Nếu như Vụn Art và Flow-ee đại diện cho lĩnh vực thủ công và dịch vụ, thì mô hình “Giặt là sẻ chia” lại cho thấy cơ hội việc làm có thể bắt đầu từ những công việc rất đời thường. Ra đời trong bối cảnh dịch Covid-19, mô hình hướng tới tạo việc làm ổn định cho những người gặp hạn chế trong vận động.

Tại đây, người lao động được đào tạo nghề, làm việc trong môi trường chuyên nghiệp, có thu nhập 7-9 triệu đồng mỗi tháng và được hỗ trợ chỗ ở. Đáng chú ý, mô hình đã thay đổi cách tiếp cận khi công khai việc sử dụng lao động khuyết tật, từ đó nhận được sự đồng cảm, chia sẻ của khách hàng.

Đến nay, từ một cơ sở ban đầu, hệ thống đã mở rộng với nhiều điểm hoạt động, tiếp tục tạo thêm cơ hội việc làm cho người yếu thế, đồng thời hình thành môi trường làm việc gắn kết, nhân văn.Tạo nền tảng để người khuyết tật khẳng định vai trò trong xã hội

Tạo nền tảng để người khuyết tật khẳng định vai trò trong xã hội

Thực tiễn từ các mô hình trên cho thấy, việc làm đóng vai trò then chốt trong quá trình hòa nhập của người khuyết tật. Khi có thu nhập ổn định, họ không chỉ cải thiện đời sống mà còn nâng cao sự tự tin, từng bước khẳng định năng lực và vị trí của mình trong xã hội.

Thực tế cho thấy, với công việc phù hợp và được đào tạo bài bản, người khuyết tật hoàn toàn có thể làm việc hiệu quả, thậm chí thể hiện sự bền bỉ, trách nhiệm cao.

Thạc sĩ Đào Thu Hương - cán bộ Chương trình Hòa nhập Người khuyết tật, UNDP tại Việt Nam cho rằng, vẫn còn tồn tại những rào cản về nhận thức, việc đồng nhất “khuyết tật” với “bệnh tật” khiến nhiều người khuyết tật bị đánh giá thấp năng lực, từ đó hạn chế cơ hội hòa nhập.

Bà Hương nhấn mạnh: Cần phân biệt rõ khái niệm bệnh tật và khuyết tật trong quy định pháp luật. Khi được công nhận đủ sức khỏe để làm việc, người khuyết tật cũng đồng nghĩa đủ sức khỏe để đóng góp cho xã hội. Chính vì vậy, việc khuyến khích, hỗ trợ để người khuyết tật tham gia bầu cử, ứng cử và các hoạt động chính trị là điều hết sức cần thiết.

Thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm bảo đảm quyền lợi cho người khuyết tật, trong đó có Luật Người khuyết tật và các chương trình hỗ trợ từ các bộ, ngành. Đây là cơ sở quan trọng để thúc đẩy bình đẳng cơ hội, hướng tới một xã hội bao trùm.

Song, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự tham gia tích cực của các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc nhân rộng các mô hình tạo sinh kế hiệu quả. Những sáng kiến từ thực tiễn như Vụn Art, Flow-ee hay “Giặt là sẻ chia” chính là minh chứng rõ nét cho hướng đi đúng đắn, cần được khuyến khích và hỗ trợ.

Ở góc độ rộng hơn, việc tạo việc làm còn mở ra cơ hội để người khuyết tật tham gia sâu hơn vào đời sống xã hội, trong đó có các hoạt động chính trị - xã hội. Khi được trao cơ hội, họ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trở thành chủ thể đóng góp, góp phần xây dựng cộng đồng ngày càng văn minh, tiến bộ.