Tôn vinh những giá trị truyền thống

Bản sắc Hà Nội qua nghệ thuật

Trong khuôn khổ liên hoan, những giá trị văn hóa truyền thống của người Hà Nội cùng thông điệp về lòng yêu nước, tinh thần sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc đã được cán bộ, chiến sĩ, nghệ sĩ Nhà hát Kịch nói Quân đội truyền tải một cách nhẹ nhàng mà lắng đọng qua vở diễn “Người con gái Hà Nội”. Khán phòng Nhà hát Quân đội (phường Phú Diễn, TP Hà Nội) âm vang tiếng vỗ tay lúc vở diễn kết thúc; những giây phút khán giả cùng khóc, cười, lặng yên cảm nhận cùng nhân vật đã góp phần làm nên thành công của liên hoan.

Vở kịch “Người con gái Hà Nội” có nhân vật trung tâm là cô giáo Mai, một cô gái Hà Nội thanh lịch, nhân hậu, trí tuệ và giàu lý tưởng cách mạng. Mai xung phong vào chiến trường, rồi bị thương. Dù bị thương và mất một chân, nhưng cô giáo Mai vẫn tiếp tục dạy học và thủy chung với Thanh, bác sĩ quân y, cũng là người yêu, đồng chí, đồng đội. Qua những biến cố, vẻ đẹp tâm hồn, cốt cách thanh lịch và những giá trị của người Hà Nội toát lên tự nhiên mà sâu sắc.

Theo Đại tá, Nghệ sĩ Ưu tú Lê Thị Mai Phương, Giám đốc Nhà hát Kịch nói Quân đội: Dấu ấn mà đơn vị muốn để lại tại liên hoan là một tác phẩm về mảnh đất, con người Hà Nội đậm chất lính. Chất lính ấy không chỉ thể hiện qua câu chuyện, nhân vật trong hoàn cảnh chiến tranh của vở diễn mà còn qua phong cách sáng tạo nghệ thuật, công tác chuẩn bị, tổ chức chu đáo cho đêm thi của nhà hát. Việc góp mặt trong liên hoan là cơ hội để đội ngũ nghệ sĩ của Nhà hát lan tỏa hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ, tăng cường sự gắn bó quân-dân; đồng thời khẳng định màu sắc của một đơn vị nghệ thuật của Quân đội.

Không chỉ kịch nói, các tác phẩm thuộc loại hình nghệ thuật chèo, cải lương, xiếc... cũng khéo léo truyền tải những thông điệp về Hà Nội. Nghệ thuật tuồng vốn kén đề tài và kén người xem, song, qua vở diễn “Dấu thiêng Hà Nội-Cho những gì còn mãi” của Nhà hát Sân khấu truyền thống quốc gia Việt Nam, nhận được sự quan tâm, phản hồi tích cực của khán giả. Câu chuyện về 60 ngày đêm chiến đấu hào hùng của quân và dân Thủ đô giai đoạn cuối năm 1946, đầu năm 1947 đã được khắc họa sống động qua các lớp diễn, hình tượng nhân vật, các thủ pháp tuồng truyền thống và cách xử lý âm nhạc, mỹ thuật hiện đại. Qua đó, vở tuồng làm sáng bừng một “dấu thiêng” trong ký ức dân tộc, ca ngợi lòng yêu nước, ý chí kiên cường của quân và dân Thủ đô. Lần đầu tiên xem tuồng, Trần Ngọc Long, 18 tuổi, sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) chia sẻ: “Vở diễn bồi đắp trong tôi tình yêu Hà Nội, lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và sự trân quý cuộc sống hòa bình hiện tại. Đồng thời, khiến tôi thích thú và tò mò hơn về các loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống”.

Hội tụ các giá trị

Liên hoan quy tụ 15 vở diễn thuộc nhiều loại hình sân khấu, đến từ 15 đơn vị nghệ thuật của Trung ương, TP Hà Nội, Thái Nguyên, Hà Tĩnh và TP Hồ Chí Minh; đã tạo nên “bữa tiệc” nghệ thuật cho người dân Thủ đô. Như một hương vị mới lạ từ phương Nam, vở kịch “Cuốn truyện bị đốt” của Sân khấu Kịch Hồng Vân gây bất ngờ khi kể câu chuyện hậu chiến chính kịch thiên về bi kịch mà vẫn dí dỏm. Vở diễn nhiều tính kịch, nhiều xung đột và được giải quyết mềm mại; sự pha trộn giữa giọng miền Bắc và giọng miền Nam trên một sân khấu khá ăn khớp, hài hòa và khéo léo thể hiện nội dung tác phẩm.

Nghệ sĩ Ưu tú Phạm Thị Thanh Vân (nghệ danh Ốc Thanh Vân), một trong những diễn viên chính của vở diễn, cho biết: “Đặc trưng của Sân khấu Kịch Hồng Vân là những vở diễn thiên về tiếng cười. Bởi vậy, trong vở diễn “Cuốn truyện bị đốt”, các phân đoạn bi kịch đều được để ngỏ một chút lạc quan, một chút hy vọng. Yếu tố gây cười được lồng ghép phù hợp với hoàn cảnh và tính cách nhân vật để vở diễn nhẹ nhàng và gần gũi. Qua liên hoan, chúng tôi muốn giao lưu, học hỏi nghiệp vụ từ nhiều đơn vị nghệ thuật khác, cùng các nghệ sĩ nâng cao chất lượng hoạt động sân khấu và phục vụ khán giả”.

Không chỉ tái hiện các sự tích dân gian và lát cắt lịch sử, nhiều vở diễn tại liên hoan đề cập đến những vấn đề nổi bật của đời sống đương đại. Cách mỗi người gìn giữ tình cảm gia đình, đối diện với trách nhiệm và những điều ta chọn giữ lại trong đời sống tinh thần là những điều mà vở diễn “Ai là cha tôi” của Nhà hát Kịch Hà Nội gợi mở cảm nhận cho khán giả. Những sự thật bị che giấu, những biến chuyển nội tâm của các nhân vật xoay quanh một gia đình đơn thân thời hiện đại, nhắc về một điều luôn tồn tại trong mỗi người: Khao khát được yêu thương. Không (vội vàng) phân biệt đúng sai, vở diễn để lại nhiều khoảng lặng để người xem tự cảm nhận và đối thoại với chính mình.

Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, Trưởng ban chỉ đạo liên hoan nhận định: Các tác phẩm tham gia liên hoan có nội dung, hình thức phong phú, giới thiệu vẻ đẹp mảnh đất, con người Hà Nội và Việt Nam, phản ánh nhiều mặt của đời sống xã hội. Chúng tôi ghi nhận sự lao động nghệ thuật nghiêm túc, trách nhiệm, sự cố gắng của các nghệ sĩ, các đơn vị nghệ thuật. Mong rằng qua liên hoan lần này, các nghệ sĩ có thêm những kiến thức và kinh nghiệm nghề nghiệp, tiếp tục tạo ra nhiều tác phẩm ý nghĩa, chất lượng cao phục vụ nhân dân. Đặc biệt, người làm nghệ thuật sân khấu cần tập trung trí lực cống hiến, đóng góp vào công cuộc phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô và đất nước.