Bộ sách hữu ích về lịch sử văn minh nhân loại

Trên thực tế một phần bộ sách đã được giới thiệu trước đây với công chúng Việt Nam qua bản dịch của học giả Nguyễn Hiến Lê. Tuy nhiên phải ở lần xuất bản này, độc giả mới được tiếp cận đầy đủ với nguyên tác từ sự phối hợp xuất bản của Nhà xuất bản Khoa học xã hội và Viện Giáo dục IRED.

Việc giới thiệu, truyền bá về các nền văn hóa, văn minh nhân loại luôn là một công việc cần thiết, quan trọng đối với bất cứ quốc gia nào. Chỉ có trên cơ sở tiếp thu những tinh hoa tri thức mà nhân loại dày công sáng tạo trong tiến trình lịch sử, quốc gia đó mới có một hành trang đủ đầy, bền vững để bước tới tương lai. Thật mừng nước ta đã làm khá tốt công việc hữu ích này. Trong mấy chục năm qua, ngành xuất bản đã công bố nhiều ấn phẩm khác nhau về các nền văn minh nhân loại, từ giáo trình, sách chuyên khảo, từ điển...

Cũng như phần lớn các cuốn sách cùng đề tài khác, “Lịch sử văn minh thế giới” của Will Durant và Ariel Durant chứa đựng một khối lượng tri thức khổng lồ của nhân loại trong 2500 năm tiến hóa. Bộ sách bắt đầu với “Di sản Phương Đông”, giới thiệu về những cái nôi văn minh đầu tiên của loài người như Ai Cập, Ấn Độ, Trung Hoa; tiếp đến bộ sách đưa bạn đọc đến với các nền văn minh phương Tây, từ Hy Lạp, La Mã cổ đại cho đến thời kỳ Phục Hưng... Không chỉ bao quát về diện, bộ sách còn hướng chú trọng phục dựng chân dung những vĩ nhân kiệt xuất trong hành trình thúc đẩy văn minh loài người như Phật Thích Ca, Voltaire, Rousseau, Kant... qua đó giúp người đọc có một cái nhìn toàn diện về quá trình phát triển của văn minh loài người. Mặt khác, với cấu trúc dạng module, vừa chặt chẽ vừa linh hoạt (bao gồm 11 phần, mỗi phần gồm từ 3 đến 5 tập độc lập với nhau) bạn đọc không nhất thiết phải đọc theo thứ tự từ đầu đến cuối để tìm hiểu, mà thay vào đó (tùy vào sở thích, nhu cầu, quỹ thời gian...) có thể chọn đọc để tìm hiểu bất kỳ giai đoạn, một nền văn minh nào trong bộ sách.

Ngoài điểm sáng hiển nhiên về tri thức, “Lịch sử văn minh thế giới” còn hấp dẫn bởi phương pháp viết, tiếp cận vấn đề. Các tác giả, như lời giới thiệu của nhà nghiên cứu Giản Tư Trung là “tạo nên một thể loại mới mà họ gọi là “lịch sử tích họp” (integral history) thông qua ngòi bút “kể chuyện” bậc thầy, nhằm thể hiện một cách sinh động nhất những gì đã góp phần vào việc hình thành, phát triển và cả sự suy tàn của các nền văn minh”. Văn phong của họ lôi cuốn, giàu văn chương và đầy tính triết lý. Các tác giả không liệt kê các sự kiện khô khan mà tái hiện lại hơi thở của từng thời đại. Đọc sách, chúng ta có thể mường tượng ra cách một người nông dân Ai Cập tưới ruộng, một triết gia Hy Lạp tranh biện hay một nghệ sĩ Phục Hưng vung cọ tạo nên kiệt tác có giá trị vĩnh hằng. Không đứng trên cao để giảng giải, thuyết giáo, các tác giả cuốn sách đã đặt bản thân vào vị trí người bạn đồng hành thông thái và hóm hỉnh để cùng người đọc khám phá những điều kỳ diệu nhất và cả những tiếc nuối lớn lao nhất mà con người đã tạo ra trong lịch sử.

Để khép lại bài điểm sách nhỏ này, chúng tôi muốn nhắc đến một chi tiết ít người để ý khi tiếp cận bộ sách. Các tác giả đã dành quãng thời gian đến 5 thập kỷ để hoàn thành tác phẩm của đời mình (từ năm 1929 đến 1975). Điều này đã truyền cảm hứng, lan tỏa năng lượng tích cực về lòng đam mê, khả năng tận hiến hết mình với công việc đến với mọi người.