Tuyển sinh đại học năm 2026: Đẩy mạnh xét tuyển kết hợp, tăng tính công bằng

Đây được xem là bước đi nhằm nâng cao chất lượng đầu vào, đồng thời giảm áp lực và tạo cơ hội công bằng cho thí sinh.

Tinh gọn phương thức tuyển sinh

Đại học Kinh tế TPHCM (UEH) vừa công bố thông tin tuyển sinh đại học năm 2026 với nhiều thay đổi quan trọng. Thay vì sử dụng 5 - 6 phương thức như các năm trước, năm nay trường chỉ áp dụng 2 phương thức chính: Xét tuyển thẳng và xét tuyển kết hợp.

Đáng chú ý, UEH xây dựng công thức xét tuyển chung, cho phép đánh giá năng lực thí sinh một cách toàn diện, khách quan và phù hợp với yêu cầu đào tạo hiện đại. Theo lãnh đạo nhà trường, cách tiếp cận này đặc biệt hướng đến nhóm học sinh giỏi toàn diện, có năng lực tiếng Anh tốt và học sinh các trường chuyên - những đối tượng nòng cốt cho các chương trình chất lượng cao, liên kết quốc tế.

Tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, TS Quách Thanh Hải - Phó Hiệu trưởng, cho biết xét tuyển kết hợp sẽ trở thành phương thức chủ đạo năm 2026, thay thế việc xét tuyển độc lập từng tiêu chí như trước.

Ngoài phương thức xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ GD&ĐT và ưu tiên xét tuyển theo đề án riêng của trường, nhà trường sẽ xét tuyển kết hợp kết quả thi tốt nghiệp THPT, học bạ THPT và kết quả kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM cho hầu hết các ngành. Với các ngành đào tạo đặc thù gồm: Kiến trúc, Nội thất, Thiết kế thời trang và Thiết kế đồ họa, ngoài các tiêu chí trên, nhà trường sẽ xét tuyển kết hợp kết quả thi môn năng khiếu.

Trong khi đó, Trường Đại học Công Thương TPHCM dự kiến lộ trình chuyển dần sang đánh giá năng lực tổng hợp. Năm 2026, trường vẫn duy trì 5 phương thức xét tuyển gồm: Điểm thi tốt nghiệp THPT; học bạ THPT theo tổ hợp môn; điểm thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM; điểm thi đánh giá năng lực chuyên biệt của Trường Đại học Sư phạm TPHCM kết hợp học bạ; xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ GD&ĐT. Theo đại diện nhà trường, việc duy trì đa dạng phương thức giúp mở rộng cơ hội cho thí sinh, giảm áp lực khi không phải phụ thuộc vào kỳ thi duy nhất.

Với 8 đơn vị thành viên, Đại học Quốc gia TPHCM cũng xác định năm 2026 sẽ đổi mới tuyển sinh theo hướng tinh gọn, chuẩn hóa và nâng cao chất lượng. Trên cơ sở phân tích hiệu quả từ các phương thức hiện hành, đại học này thống nhất triển khai một phương thức xét tuyển tổng hợp, kết hợp 3 nhóm tiêu chí: Kết quả thi THPT, kết quả đánh giá năng lực và quá trình học tập THPT.

Tỷ trọng giữa các tiêu chí được xác định dựa trên dữ liệu 3 năm gần nhất, nhằm bảo đảm sự phù hợp giữa đầu vào và chất lượng đào tạo. Các đơn vị thành viên vẫn được tự chủ trong triển khai chi tiết nhưng phải tuân thủ khung chung và đảm bảo minh bạch toàn bộ quy trình.

Hướng tới đánh giá đúng thực lực thí sinh

Theo các chuyên gia tuyển sinh đại học, trong bối cảnh giáo dục đang chuyển mạnh sang tiếp cận năng lực, việc tìm kiếm một phương thức tuyển sinh phản ánh đúng thực lực và tiềm năng của thí sinh trở nên đặc biệt quan trọng. Một phương thức phù hợp không chỉ giúp các trường lựa chọn được người học tốt và phù hợp nhất, mà còn phải bảo đảm đơn giản, dễ tiếp cận đối với thí sinh, đồng thời góp phần giải quyết bài toán tuyển đủ chỉ tiêu cho nhà trường.

Trong xu thế đó, phương thức xét tuyển kết hợp được nhìn nhận như một giải pháp tối ưu nhằm đánh giá toàn diện người học - không chỉ dựa trên điểm số của một kỳ thi đơn lẻ, mà còn thông qua quá trình học tập, tư duy học thuật và khả năng thích ứng với môi trường giáo dục đại học.

ThS Phạm Thái Sơn - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Công Thương TPHCM, cho rằng về bản chất, xét tuyển kết hợp không khác nhiều so với việc xét tuyển độc lập từng phương thức với tỷ lệ chỉ tiêu nhất định như trước đây. Điểm khác biệt nằm ở cách các trường “gom” các tiêu chí lại trong một công thức chung để đánh giá thí sinh một cách đồng bộ và nhất quán hơn.

Các trường hoàn toàn có thể xây dựng công thức xét tuyển với các trọng số thành phần khác nhau, phù hợp với mục tiêu và định hướng đào tạo của mình. Ví dụ, trường có thể tăng trọng số cho học bạ, điểm thi tốt nghiệp THPT hoặc cho kết quả kỳ thi đánh giá năng lực, tùy theo đối tượng tuyển sinh mà trường hướng tới.

Theo ông Sơn, cách làm này cũng tương đồng với mô hình tuyển sinh của nhiều đại học lớn trên thế giới. Tại Mỹ, các trường thường xét học bạ kết hợp với bài luận cá nhân và điểm SAT, thay vì chỉ dựa vào một kỳ thi duy nhất. Cách tiếp cận đó cho phép các trường đánh giá toàn diện năng lực, động lực học tập và tiềm năng phát triển của thí sinh trong một quá trình dài, thay vì chỉ nhìn vào kết quả tức thời.

Từ thực tiễn triển khai, nhiều cơ sở đào tạo cho rằng xét tuyển kết hợp không chỉ giúp nâng cao chất lượng đầu vào, mà còn hạn chế được những rủi ro do yếu tố may rủi trong thi cử. Đồng thời, phương thức này tạo thêm cơ hội cho những thí sinh học tốt, có quá trình rèn luyện ổn định nhưng không đạt kết quả cao ở một kỳ thi cụ thể.

Tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật TPHCM, việc điều chỉnh phương thức tuyển sinh theo hướng kết hợp cũng nhằm bảo đảm sự công bằng cho thí sinh. Đại diện nhà trường cho biết, hầu hết thí sinh có điểm học bạ và điểm thi tốt nghiệp THPT để tham gia xét tuyển. Đối với những em không dự thi kỳ thi đánh giá năng lực, nhà trường sẽ áp dụng công thức tính điểm riêng, dựa trên các tiêu chí còn lại như học bạ và kết quả thi tốt nghiệp.

Từ năm 2022, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM) đã áp dụng xét tuyển tổng hợp làm phương thức chủ đạo. Điểm xét tuyển của thí sinh được cấu thành từ nhiều thành phần, bao gồm kết quả kỳ thi đánh giá năng lực, kết quả thi tốt nghiệp THPT và kết quả học tập THPT.

Thí sinh có thể linh hoạt sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT hoặc kỳ thi đánh giá năng lực để tham gia xét tuyển. Kết quả triển khai nhiều năm qua cho thấy, phương thức này giúp giảm phức tạp trong công tác tuyển sinh, bảo đảm tính công bằng, mở rộng cơ hội tiếp cận cho thí sinh và nâng cao chất lượng đầu vào.