Nỗ lực giảm tỷ lệ bệnh răng miệng trong cộng đồng

Hơn 90% người Việt mắc bệnh răng miệng

Theo Tổ chức Y tế thế giới, trên toàn cầu, khoảng 3,5 tỷ người đang sống chung với các bệnh răng miệng. Điều này khiến bệnh răng miệng trở thành nhóm bệnh không lây nhiễm phổ biến nhất hiện nay.

Tại Việt Nam, theo kết quả Điều tra Sức khỏe răng miệng toàn quốc lần thứ ba, hơn 90% người đang gặp các bệnh lý răng miệng ở nhiều mức độ khác nhau. Đáng chú ý, hơn 85% trẻ từ 6–8 tuổi bị sâu răng sữa; ở người trưởng thành và cao tuổi, tỷ lệ sâu răng vĩnh viễn vượt 80%. Trong khi, hơn 60% trẻ em và trên 80% người lớn bị viêm lợi hoặc viêm quanh răng. Khoảng 30% người trưởng thành xuất hiện túi mủ quanh chân răng – một ổ nhiễm khuẩn tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm. Những con số này nói lên một thực tế, bệnh răng miệng không phải là vấn đề nhỏ của từng cá nhân, mà là một thách thức sức khỏe cộng đồng cần được quan tâm đúng mức.

Theo các chuyên gia y tế, các bệnh lý như sâu răng, viêm lợi, viêm nha chu là nguyên nhân hàng đầu gây mất răng sớm. Khi mất răng, các răng kế cận dễ xô lệch, răng đối diện trồi lên, làm rối loạn khớp cắn và ảnh hưởng đến khớp thái dương hàm. Trong khi đó, nếu được phát hiện sớm, việc điều trị sẽ đơn giản, ít tốn kém và hiệu quả cao hơn. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo, sâu răng ở trẻ nếu không được điều trị kịp thời có thể dẫn đến viêm tủy, hoại tử tủy, thậm chí gây biến chứng như viêm xoang hàm, viêm hạch hay viêm xương; không chỉ ảnh hưởng sức khỏe, tình trạng này còn tác động trực tiếp đến ăn uống, giấc ngủ và khả năng học tập của trẻ.

PGSTS Trần Cao Bính, Giám đốc Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương, Chủ tịch Hội Răng Hàm Mặt Việt Nam cho biết, nhiều năm qua, hội đã phối hợp các đơn vị triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Sức khỏe răng miệng thế giới (ngày 20-3), góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng bệnh răng miệng. Các hoạt động này đã được cộng đồng nha khoa quốc tế ghi nhận như một mô hình hiệu quả, mang ý nghĩa xã hội sâu rộng. Năm 2026, Hội tiếp tục phát động tháng khám, tư vấn và chăm sóc sức khỏe răng miệng miễn phí cho cộng đồng, đến nay đã có hơn 50 cơ sở răng hàm mặt công lập và tư nhân đăng ký hưởng ứng chương trình, sẽ khám cho hơn 47.000 trẻ em và người dân trên toàn quốc.

Chung tay cải thiện sức khỏe răng miệng

Thời gian qua, Hà Nội đã triển khai nhiều chương trình chăm sóc răng miệng học đường, khám sàng lọc và tư vấn miễn phí cho học sinh, góp phần phát hiện sớm và điều trị kịp thời các bệnh lý phổ biến.

Bác sĩ Nguyễn Vũ Trung, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hà Đông (Hà Nội), Phụ trách khoa Răng Hàm Mặt cho biết, phần lớn các bệnh lý răng miệng phổ biến như sâu răng, viêm lợi, viêm nha chu… đều có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu mỗi người duy trì thói quen vệ sinh răng miệng đúng cách và khám răng định kỳ.

Nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh, giáo viên và phụ huynh về việc chăm sóc răng miệng ngay từ sớm, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông đã khám, tư vấn và sàng lọc các bệnh lý răng miệng thường gặp như sâu răng, viêm lợi, lệch khớp cắn… cho 350 học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Trãi (phường Hà Đông). Đồng thời, các em còn được hướng dẫn cách vệ sinh răng miệng đúng cách, kỹ thuật chải răng khoa học và xây dựng những thói quen tốt để bảo vệ răng miệng.

Ngoài ra, tại phòng khám Răng Hàm Mặt, Bệnh viện Đa khoa Hà Đông cũng khám, tư vấn sức khỏe răng miệng miễn phí cho người dân trên địa bàn Hà Nội và các khu vực lân cận trong tháng 3. Chương trình đặc biệt khuyến khích trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và những người đang gặp các vấn đề về răng miệng đến khám để được các bác sĩ chuyên khoa tư vấn, phát hiện sớm và hướng dẫn chăm sóc răng miệng đúng cách.

GS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa quốc gia nhấn mạnh, phần lớn các bệnh răng miệng đều có thể phòng ngừa được, nếu mỗi người dân có kiến thức đúng và duy trì những thói quen chăm sóc răng miệng khoa học. Hiện nay hệ thống chuyên môn của ngành răng hàm mặt đã được chuẩn hóa với 360 quy trình kỹ thuật. Đồng thời, các y bác sĩ đã làm chủ nhiều kỹ thuật cao trong phẫu thuật và chỉnh hình hàm mặt, góp phần nâng cao chất lượng điều trị.

Ở góc độ chiến lược, chăm sóc sức khỏe răng miệng không chỉ là một lĩnh vực chuyên môn riêng của ngành răng hàm mặt. Đó là một cấu phần quan trọng của y tế dự phòng và của hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn dân. Một hệ thống y tế hiện đại không chỉ chữa bệnh tốt, mà còn phải giúp người dân phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ những thói quen nhỏ nhất trong đời sống hằng ngày. Và chăm sóc răng miệng chính là một trong những thói quen quan trọng.

Nhiều năm qua, Bộ Y tế đã có nhiều chỉ đạo và triển khai các hoạt động nhằm tăng cường chăm sóc sức khỏe răng miệng cho cộng đồng như tăng cường truyền thông, giáo dục sức khỏe; chuẩn hóa hệ thống chuyên môn và mở rộng các mô hình chăm sóc răng; triển khai khám và tư vấn chăm sóc răng miệng miễn phí trên toàn quốc.

“Để cải thiện thực sự sức khỏe răng miệng của người dân cần có sự chung tay của toàn xã hội. Cụ thể, các cơ quan quản lý cần tiếp tục quan tâm đầu tư cho các chương trình chăm sóc răng miệng cộng đồng. Các nhà trường cần giáo dục thói quen chăm sóc răng miệng cho học sinh ngay từ nhỏ. Mỗi người dân chủ động chăm sóc sức khỏe răng miệng cho bản thân và gia đình”, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nêu rõ.

Với thông điệp “Nụ cười đẹp – Cuộc sống vui”, ngành y tế khuyến cáo người dân thực hiện quy tắc “2:2:2:2”: chải răng 2 lần mỗi ngày, mỗi lần ít nhất 2 phút, hạn chế ăn trong 2 giờ sau khi chải răng và khám răng định kỳ 2 lần mỗi năm. Đây là những thói quen đơn giản nhưng mang lại lợi ích lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.

“Trong khuôn khổ “Hành trình thanh niên tình nguyện vì sức khỏe cộng đồng năm 2026”, Đoàn phường Hoàn Kiếm phối hợp cùng Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương tổ chức chương trình số 1: “Chăm sóc sức khỏe răng miệng học đường”. Tại đây, các y bác sĩ trẻ đã trực tiếp tuyên truyền và hướng dẫn vệ sinh răng miệng đúng cách cho 400 học sinh Trường Tiểu học Nguyễn Du.