Mạnh tay với trò quảng cáo phóng đại

Việc quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ gắn liền với những từ ngữ mang tính chất đại ngôn, khoa trương mà không có cơ sở khoa học chứng minh thực chất là quảng cáo sai sự thật, quảng cáo "nổ", quảng cáo lố. Các chiêu trò quảng cáo này có chung đặc điểm là cố ý trau chuốt từ ngữ nuột nà, đánh bóng hình ảnh hoàn hảo về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ nhằm huyễn hoặc về thị giác, thính giác và cảm giác đối với khách hàng.

Theo quy định của Luật Quảng cáo, nội dung quảng cáo phải trung thực, chính xác, rõ ràng; không gây hiểu nhầm về tính năng, chất lượng, công dụng, tác dụng của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Tuy nhiên, thời gian qua xuất hiện nhiều quảng cáo gắn liền với những từ ngữ mang tính chất hoàn hảo, dễ đánh lừa tâm lý, thị hiếu khách hàng, ví dụ như: “Đây là đồ uống ngon nhất thế giới có mặt ở Việt Nam”; “Dược phẩm duy nhất này mang lại sức khỏe hoàn hảo cho bạn”; “Dịch vụ tốt nhất được khách hàng ưa chuộng”... 

“Nhất” là đứng đầu, không thể thay thế. “Duy nhất” là chỉ có một, không có hai, không có cái khác sánh bằng. “Tốt nhất” là phẩm hạng cao nhất, nổi trội, không thể so sánh. “Số một” là đứng đầu tiên, không có cái khác ngang hàng, bình đẳng.

Bản chất từ ngữ không có lỗi. Cái lỗi là các chủ thể (doanh nghiệp, bộ phận tiếp thị, bán hàng...) lạm dụng từ ngữ để cường điệu, phóng đại về chất lượng, công dụng của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ nhằm thao túng cảm xúc, tâm lý khách hàng. Theo quy luật tâm lý, khi sự thổi phồng, khuếch trương được nhắc đi nhắc lại nhiều lần trên các phương tiện truyền thông đại chúng và trên các nền tảng số, người tiêu dùng dễ bị chi phối, thậm chí bị “dắt mũi” bởi các quảng cáo sai sự thật mà không hề hay biết. 

Tại sao phải xử lý mạnh tay đối với các trường hợp quảng cáo gắn với từ ngữ khuếch đại, khoa trương? Bởi theo luật định, thông tin quảng cáo sản phẩm, dịch vụ trước hết phải giữ gìn sự trong sáng, chuẩn mực của tiếng Việt, bảo đảm sự minh bạch, rõ ràng, dễ hiểu và phục vụ lợi ích chính đáng, hợp pháp của người tiêu dùng. Mặt khác, đấu tranh phòng ngừa các trường hợp quảng cáo lợi dụng chữ nghĩa để thổi phồng chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ nhằm siết chặt kỷ luật thương mại, củng cố đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp, doanh nhân, góp phần xây dựng môi trường văn hóa kinh doanh lành mạnh.

Việc lạm dụng các từ ngữ mang tính chất hoàn hảo, không thể so sánh như “nhất”, “duy nhất”, “tốt nhất”, “số một” trong thiết kế, trưng bày, phổ biến, truyền thông quảng cáo các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cũng là một dạng khoác lác theo kiểu “Trăm voi không được bát nước xáo”. Hàm ý của câu thành ngữ nhằm chê bai, phê phán những kẻ khoác lác, thùng rỗng kêu to, làm không hay như nói. Vì vậy, mỗi chúng ta phải luôn tỉnh táo, sáng suốt để không bị mắc bẫy vào những mỹ từ “có cánh” của các nhà quảng cáo “Trăm voi không được bát nước xáo”.