Kiến tạo sức bật mới cho thể thao Việt Nam

Phóng viên (PV): Nhìn lại chặng đường 80 năm hình thành và phát triển, theo bà, đâu là dấu ấn nổi bật của TTVN?

Bà Lê Thị Hoàng Yến: TTVN đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm, từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn đến quá trình hội nhập và khẳng định vị thế trên đấu trường quốc tế. Khởi nguồn từ Nha Thể dục Trung ương (thuộc Bộ Thanh niên) được thành lập ngày 30-1-1946, đến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua bài viết “Sức khỏe và thể dục” đăng trên Báo Cứu quốc ngày 27-3-1946, thể thao nước ta được xây dựng từ phong trào quần chúng vững chắc, từng bước phát triển lên thành tích cao, chinh phục những đỉnh cao ở sân chơi khu vực, châu lục và thế giới.

Một trong những dấu mốc quan trọng là năm 1980, TTVN lần đầu tham dự Olympic và đến năm 1989 lần đầu góp mặt tại SEA Games, mở ra giai đoạn hội nhập quốc tế mạnh mẽ. Từ tấm huy chương vàng (HCV) đầu tiên của Việt Nam tại SEA Games của xạ thủ Ngô Thị Ngân Hà (năm 1989), đến HCV đầu tiên ở Asian Games của võ sĩ taekwondo Trần Quang Hạ (năm 1994), huy chương bạc Olympic của võ sĩ taekwondo Trần Hiếu Ngân (năm 2000), tới đỉnh cao nhất là HCV Olympic của xạ thủ Hoàng Xuân Vinh (năm 2016).

Với thể thao quần chúng, tỷ lệ người dân tập luyện TDTT thường xuyên hiện đạt khoảng 38,5% dân số, tỷ lệ gia đình thể thao đạt gần 28,9%, cùng với hơn 100.000 câu lạc bộ TDTT đang hoạt động trên cả nước. Ở khắp các phường, xã trên cả nước, phong trào rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại gắn với ngày chạy Olympic vì sức khỏe toàn dân diễn ra sôi nổi; các giải thể thao quần chúng thu hút đông đảo nhân dân tham dự, góp phần phát triển nền tảng sức khỏe, nâng cao tầm vóc người Việt trong kỷ nguyên mới.

Hệ thống chính sách, cơ chế quản lý TDTT ngày càng hoàn thiện; phong trào Olympic được đẩy mạnh; các liên đoàn, hiệp hội thể thao từng bước hội nhập sâu rộng. Hiện nay, Việt Nam tham gia hầu hết các tổ chức, liên đoàn thể thao quốc tế, mở rộng phát triển nhiều môn mới, đồng thời tập trung đầu tư các môn trọng điểm thuộc hệ thống Olympic và Asian Games.

PV: Lấy nền tảng thể thao quần chúng để phát triển thể thao thành tích cao là phương châm của ngành TDTT trong thời gian qua. Trong giai đoạn phát triển mới, TTVN cần tập trung vào những nền tảng mới nào, thưa bà?

Bà Lê Thị Hoàng Yến: Định hướng trọng tâm của TTVN là đầu tư có chọn lọc vào các môn Olympic, đồng thời phát triển mạnh thể thao phong trào nhằm nâng cao sức khỏe cộng đồng, phổ cập thói quen mỗi người tập luyện ít nhất một môn thể thao.

Ở cấp độ thành tích cao, TTVN đặt mục tiêu giữ vững vị thế trong khu vực và phấn đấu giành huy chương Olympic. Nếu như trước đây việc phát triển thể thao thành tích cao của Việt Nam thực hiện theo kiểu “nuôi gà nòi”, tức là chọn những tài năng ở các giải thể thao quần chúng về đào tạo, phát triển, thì nay, chúng ta đã chú trọng vào ứng dụng khoa học-công nghệ vào tuyển chọn, đánh giá tố chất thể thao, các giáo án huấn luyện để nâng cao trình độ, năng lực vận động viên (VĐV).

Ngành TDTT sẽ chuyển mạnh sang ứng dụng khoa học-công nghệ trong huấn luyện, từ phân tích kỹ thuật, chiến thuật đến dinh dưỡng, hồi phục và quản lý VĐV. Công tác phát hiện, đào tạo tài năng trẻ được chú trọng từ sớm, đầu tư bài bản, tạo nền tảng kế cận cho các thế hệ VĐV xuất sắc như Ánh Viên, Nguyễn Thị Oanh, Nguyễn Thị Huyền hay Hoàng Xuân Vinh. Các môn cơ bản như điền kinh, bơi lội, bắn súng, cử tạ tiếp tục được ưu tiên, cùng với phát triển các môn thể thao tập thể như bóng đá, bóng chuyền, bóng rổ và các môn võ, hạng cân nhẹ. Tất cả hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và nâng tầm TTVN.

PV: Theo bà, cần những cơ chế và cách làm nào để phát triển kinh tế thể thao, góp phần tạo nguồn lực phát triển thể thao nước nhà trong giai đoạn tới?

Bà Lê Thị Hoàng Yến: Phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm” đang trở thành hướng đi quan trọng trong phát triển TTVN. Nếu trước đây mô hình chủ yếu tập trung ở Trung ương với cách đào tạo “tinh hoa”, thì hiện nay đã chuyển sang cơ chế phân cấp, phân quyền rõ ràng giữa Trung ương và địa phương. Với sự tham gia của 34 tỉnh, thành phố và hai ngành Quân đội và Công an, công tác đào tạo, huấn luyện VĐV được triển khai linh hoạt, gắn với đặc thù từng địa phương, đơn vị.

Xã hội hóa tiếp tục đóng vai trò then chốt khi tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia đầu tư vào thể thao, từ cấp phong trào đến đỉnh cao. Mô hình tương tự các câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp cho thấy hiệu quả rõ rệt khi gắn thể thao với lợi ích kinh tế, thương hiệu. Doanh nghiệp đầu tư cho VĐV Olympic không chỉ góp phần nâng cao thành tích quốc gia mà còn gia tăng giá trị hình ảnh. Với nền tảng đạo đức, ý chí, bền bỉ và tính chuyên nghiệp, VĐV Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành đại sứ thương hiệu, mang lại lợi ích kép cho cả thể thao và doanh nghiệp.

PV: Năm 2026 với trọng tâm là Đại hội thể thao toàn quốc và Đại hội thể thao châu Á, bà kỳ vọng gì về thành tích và sự bứt phá của TTVN?

Bà Lê Thị Hoàng Yến: Đại hội thể thao toàn quốc lần thứ X mang ý nghĩa đặc biệt khi được tổ chức tại TP Hồ Chí Minh sau nhiều năm, tạo nên làn gió mới trong công tác tổ chức và phát triển thể thao. Đây là cú hích quan trọng để TP Hồ Chí Minh và các địa phương phía Nam đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng thể thao, đáp ứng yêu cầu tổ chức đại hội cũng như hướng tới đăng cai các sự kiện lớn trong tương lai.

Tại Đại hội thể thao châu Á 2026, TTVN được kỳ vọng tiếp tục duy trì đà tiến bộ và khẳng định vị thế trong khu vực. Mục tiêu thực tế là giữ ổn định nhóm trung bình khá của châu Á, đồng thời phấn đấu giành huy chương vàng ở các môn thế mạnh như bắn súng, cầu mây, võ thuật...

Hai sự kiện trên là “bài kiểm tra” quan trọng để đánh giá hiệu quả đầu tư trọng điểm, đặc biệt trong việc ứng dụng khoa học-công nghệ, dinh dưỡng và phương pháp huấn luyện hiện đại của TTVN trong mục tiêu vươn tầm, mà trước mắt là phấn đấu có huy chương tại Olympic 2028.

PV: Trân trọng cảm ơn bà!