CATP Hà Nội tuyên truyền pháp luật trong trường học: Tăng “sức đề kháng” với ma túy từ học đường

Đổi mới cách tiếp cận, đưa pháp luật đến gần học sinh

Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong trường học giữ vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần hình thành ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh ngay từ sớm. Đây không chỉ là “lá chắn” phòng ngừa vi phạm và các hành vi lệch chuẩn, mà còn giúp các em phát triển kỹ năng sống, năng lực ứng xử, từ đó xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh. Trong thời gian tới, hoạt động này còn góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục công dân trong bối cảnh mới - hướng tới những học sinh biết thích ứng, có trách nhiệm, hiểu và tôn trọng pháp luật.

Tại chương trình Cầu truyền hình đặc biệt mang tên “Tiết học Gen Z - Tự hào Hà Nội, sống chuẩn an toàn” do Công an thành phố Hà Nội chủ trì ngày 22-4, kết nối trực tiếp và trực tuyến tới 916 trường với gần 962 nghìn học sinh, các em học sinh không chỉ được nghe mà còn được nhập vai, trải nghiệm, kết nối và rút ra bài học từ những câu chuyện thực tế. Thông qua chương trình, nội dung phòng, chống ma túy được đưa đến gần hơn với học sinh. Không chỉ nâng cao nhận thức, cách làm mới còn góp phần hình thành kỹ năng tự bảo vệ, xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh.

Trong tổng thể chương trình, nội dung phòng, chống ma túy được lựa chọn là một trong những trọng tâm quan trọng. Tại điểm cầu Trường THCS Trần Duy Hưng, chủ đề này được thể hiện thông qua hình thức xây dựng tiểu phẩm, giao lưu, hỏi đáp và xử lý tình huống thực tế và được phát trực tiếp trên nền tảng số. Học sinh được đặt vào các kịch bản gần gũi như: bị bạn bè rủ rê thử chất kích thích, phát hiện dấu hiệu bất thường trong nhóm bạn, hay đối diện với các loại ma túy “ngụy trang” dưới dạng đồ ăn, thức uống; từ đó, các em không chỉ hiểu về tác hại của ma túy mà còn biết cách nhận diện và xử lý... Việc tận dụng công nghệ giúp rút ngắn khoảng cách, đưa kiến thức pháp luật đến với học sinh một cách nhanh chóng, đồng đều và hiệu quả.

Bên cạnh đó, học sinh được cung cấp kiến thức về các dạng ma túy trá hình như thuốc lá điện tử, kẹo, nước uống… cùng những dấu hiệu nhận biết ban đầu. Đây là yếu tố quan trọng giúp các em chủ động phòng tránh. Các em còn được học kỹ năng từ chối, kỹ năng tìm kiếm sự hỗ trợ cũng được lồng ghép trong chương trình. Việc nói “không” đúng lúc, đúng cách, hay biết chia sẻ với thầy cô, gia đình khi gặp nguy cơ, chính là “lá chắn” hiệu quả nhất đối với học sinh.

Em Tăng Xuân Nam, học lớp 8A5, trường THCS Trần Duy Hưng nhấn mạnh: "Chương trình rất ý nghĩa, giúp chúng em hiểu rõ hơn những điều cần thiết cho bản thân trong cuộc sống, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến pháp luật. Khi được tham gia trực tiếp, em hiểu rõ hơn cách xử lý tình huống trong thực tế, biết cách tự bảo vệ mình và ứng xử đúng trong những trường hợp cụ thể. Đặc biệt, với các nội dung về phòng, chống ma túy và thuốc lá điện tử, các kiến thức này giúp chúng em nhận thức rõ tác hại của các tệ nạn, từ đó biết cách tránh xa và bảo vệ bản thân".

Còn em Phạm Minh Phương, học lớp 7A chia sẻ: Ma túy là một tệ nạn xã hội rất nguy hiểm. Một số nguyên nhân có thể là do thiếu sự quan tâm từ gia đình và thầy cô, môi trường học tập chưa tốt, hoặc bị ảnh hưởng từ bạn bè xung quanh. Nếu không có nhận thức đúng thì rất dễ bị lôi kéo. “Chương trình giúp chúng em hiểu rõ hơn về tác hại của ma túy, thuốc lá điện tử và biết cách tránh xa các tệ nạn xã hội. Đặc biệt, mô hình “Trường học không ma túy” ra mắt tại trường có ý nghĩa rất lớn, giúp tạo ra môi trường học tập an toàn, lành mạnh cho học sinh. Từ đó, chúng em có điều kiện tốt hơn để học tập và phát triển”, Phương cho biết.

Thầy giáo Nguyễn Ngọc Phúc, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Trần Duy Hưng cho biết, thông qua hình thức sân khấu hóa, giao lưu nghệ thuật, hỏi - đáp trực tiếp và xử lý tình huống giả định, học sinh được “nhập vai” vào những hoàn cảnh cụ thể: bị rủ rê sử dụng chất kích thích, phát hiện bạn bè có dấu hiệu bất thường, hay đối diện với các loại ma túy trá hình. Cách làm này giúp các em không chỉ hiểu mà còn “thấm”, từ đó hình thành phản xạ ứng xử đúng đắn.

“Cách tiếp cận này giúp biến kiến thức pháp luật trở nên dễ tiếp thu, tránh sự khô cứng thường thấy. Đặc biệt, khi được truyền trực tuyến, các tình huống này có sức lan tỏa mạnh, giúp học sinh ở nhiều điểm trường cùng học hỏi và rút kinh nghiệm”, thầy Phúc nhấn mạnh.

Nhận diện nguy cơ từ sớm - “chìa khóa” phòng ngừa hiệu quả

Một trong những thách thức lớn hiện nay là sự xuất hiện của các loại ma túy mới với hình thức “ngụy trang” tinh vi. Ma túy có thể tồn tại dưới dạng thuốc lá điện tử, bánh kẹo, nước uống hay thậm chí là các loại “tem giấy”.

Điều này khiến học sinh, lứa tuổi tò mò, thích khám phá, dễ bị dụ dỗ nếu thiếu hiểu biết. Thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp sử dụng ma túy mà không ý thức được hành vi của mình, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Thầy giáo Nguyễn Ngọc Phúc, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Trần Duy Hưng lo ngại, hiện nay, tội phạm ma túy ngày càng diễn biến phức tạp, len lỏi vào giới học sinh không chỉ ở cấp THPT mà còn các cấp học thấp hơn. Ma tuý không còn tồn tại dưới dạng truyền thống mà đã biến tướng tinh vi, dễ gây nhầm lẫn.

Qua theo dõi thực tế, tình hình học sinh có nguy cơ tiếp cận ma túy đang có những diễn biến đáng lưu ý. Độ tuổi có xu hướng trẻ hóa, trong khi các hình thức tiếp cận ngày càng tinh vi, đặc biệt là qua môi trường mạng. Nguy cơ tập trung nhiều ở nhóm học sinh thiếu sự quan tâm từ gia đình, gặp áp lực tâm lý hoặc bị ảnh hưởng bởi bạn bè có hành vi lệch chuẩn. Dù tỷ lệ sử dụng chưa phổ biến, song nguy cơ lan rộng là hiện hữu. Đáng lo ngại, những biểu hiện ban đầu như thay đổi hành vi, học lực sa sút, thu mình hoặc nổi loạn… thường dễ bị bỏ qua, dẫn đến việc phát hiện chưa kịp thời.

Trước thực tế đó, Trường THCS Trần Duy Hưng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng, chống ma túy trong học sinh. Trường đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức; lồng ghép giáo dục kỹ năng sống như kỹ năng từ chối, tự bảo vệ, xử lý tình huống khi bị dụ dỗ. Song song với đó là tăng cường quản lý, phát hiện sớm các biểu hiện nguy cơ; phối hợp chặt chẽ với gia đình và các lực lượng chức năng, kiểm soát môi trường xung quanh trường học. Nhà trường cũng đặc biệt chú trọng xây dựng môi trường học đường an toàn và nâng cao vai trò của đội ngũ giáo viên, nhất là giáo viên chủ nhiệm.

“Thời gian tới, nhà trường xác định tiếp tục đổi mới phương pháp theo hướng trải nghiệm; tích hợp nội dung phòng, chống ma túy vào chương trình giáo dục một cách thường xuyên, tự nhiên. Cùng với đó là tăng cường phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội; chú trọng xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh. Công tác tư vấn tâm lý học đường sẽ được quan tâm hơn, nhằm phát hiện sớm và hỗ trợ kịp thời những học sinh có nguy cơ. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ và truyền thông hiện đại như mạng xã hội, video ngắn, nội dung trực quan sẽ được đẩy mạnh để tiếp cận học sinh hiệu quả hơn”, thầy Phúc cho biết.

Bên cạnh đó, để bảo đảm hiệu quả và phù hợp với tâm lý lứa tuổi, Trường THCS Trần Duy Hưng đã triển khai đa dạng các hình thức tuyên truyền, giáo dục pháp luật. Nội dung được lồng ghép linh hoạt trong các tiết học chính khóa, đồng thời được tăng cường qua các buổi sinh hoạt dưới cờ, chuyên đề, ngoại khóa. Trường cũng luôn chú trọng áp dụng phương pháp giáo dục tích cực, gần gũi với tâm lý tuổi teen; tận dụng công nghệ, mạng xã hội để tăng tính tương tác; phát huy vai trò của Đoàn - Đội, các câu lạc bộ; phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường - gia đình - xã hội, cùng với hoạt động tư vấn, hỗ trợ cá nhân nhằm kịp thời định hướng cho học sinh.

Xây dựng “trường học không ma túy” từ nền tảng bền vững

Điểm cốt lõi của công tác phòng, chống ma túy trong học đường là hướng tới học sinh, chủ thể vừa cần được bảo vệ, vừa có thể trở thành lực lượng lan tỏa tích cực. Khi được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng, mỗi học sinh có thể trở thành một “tuyên truyền viên nhỏ tuổi”, biết nói không với ma túy và nhắc nhở bạn bè xung quanh. Những hành động nhỏ nhưng thiết thực như chia sẻ thông tin, hỗ trợ bạn gặp khó khăn hay báo cáo kịp thời các dấu hiệu bất thường đều góp phần ngăn chặn nguy cơ từ sớm.

Đồng thời, việc xây dựng môi trường học đường lành mạnh với các hoạt động văn hóa, thể thao, kỹ năng sống cũng là giải pháp căn cơ. Khi học sinh có sân chơi tích cực, được định hướng giá trị đúng đắn, nguy cơ tìm đến các chất kích thích sẽ giảm đi đáng kể.

Mô hình “Trường học văn minh - cộng đồng gắn kết” và "Trường học không ma tuý" tại các cơ sở giáo dục vừa được ra mắt tại chương trình "Bản lĩnh Gen Z: Tự hào Hà Nội - Sống chuẩn an toàn" nhằm tạo cơ chế phối hợp cụ thể giữa các bên. Khi mỗi nhà trường trở thành một “pháo đài” phòng, chống ma túy, sức lan tỏa sẽ được nhân lên trong toàn xã hội.

Thượng tá Bùi Nhật Quang, Trưởng phòng Tham mưu, Công an thành phố Hà Nội chia sẻ: Mô hình trường học không ma tuý có tiêu chí trường học không có học sinh, cán bộ giáo viên nhà trường vi phạm pháp luật liên quan đến ma tuý (không nghiện ma tuý, không sử dụng trái phép chất ma tuý, không chứa chấp tổ chức sử sử dụng trai phép chất ma túy, không mua bánm vận chuyển, tàng trữ trái phép chất ma tuý). Nhà trường tổ chức ít nhất 1 buổi tuyên truyền về phòng chống ma tuý cho toàn bộ học sinh, cán bộ, giáo viên trong năm học…

Cuộc chiến phòng, chống ma túy trong học đường không thể giải quyết trong "một sớm một chiều", nhưng hoàn toàn có thể tạo chuyển biến bền vững nếu đi đúng hướng. Khi nhà trường đổi mới cách làm, gia đình đồng hành và học sinh chủ động tự bảo vệ, “lá chắn” phòng ngừa sẽ ngày càng vững chắc - góp phần giữ gìn một môi trường giáo dục an toàn, vì tương lai của thế hệ trẻ. Đúng như Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thanh Tùng, Uỷ viên Thường vụ Thành ủy, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội khẳng định: “Mỗi thế hệ đều có một sứ mệnh. Sứ mệnh của các cháu học sinh là làm chủ tri thức, làm chủ công nghệ và góp phần xây dựng một xã hội văn minh, an toàn. Để làm được điều đó, các cháu cần rèn luyện cho mình một bản lĩnh vững vàng, giữ vững đạo đức và ý thức chấp hành pháp luật. Hãy luôn ghi nhớ: "Tri thức là sức mạnh, đạo đức là nền tảng, và pháp luật chính là hành lang bảo vệ các cháu trên mọi chặng đường phát triển".