Hà Nội xác lập mô hình quản trị thông minh dựa trên dữ liệu và theo thời gian thực
Ứng dụng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), đã bắt đầu hiện diện sâu rộng trong đời sống, từ dịch vụ công đến hỗ trợ bảo đảm an ninh trật tự… Đây cũng chính là mục tiêu mà Hà Nội hướng tới nhằm xác lập mô hình quản trị thông minh, hiện đại, dựa trên dữ liệu và theo thời gian thực, với sự hỗ trợ của AI.
Quản trị đô thị thông minh bằng AI
Lực lượng chức năng giám sát giao thông qua camera AI. Ảnh: Phạm Công
Các đô thị thông minh đang sử dụng AI như một “hệ điều hành”, có khả năng tự học, tự thích ứng và tự ra quyết định. Tại Hà Nội, AI đang được ứng dụng mạnh mẽ phục vụ người dân và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Thông tin từ Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố Hà Nội), sau hơn 4 tháng triển khai hệ thống camera AI, số lượng vi phạm giao thông đã có xu hướng giảm rõ rệt. Nếu như thời gian đầu ghi nhận khoảng 2.000-3.000 trường hợp vi phạm mỗi tháng, thì hiện nay, con số này đang giảm dần, cho thấy tác động thay đổi hành vi của người tham gia giao thông.
Điểm đặc biệt, hệ thống camera AI còn đóng vai trò quan trọng trong điều hành giao thông theo thời gian thực. Từ dữ liệu đo đếm lưu lượng phương tiện theo thời gian thực, hệ thống tự động điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu, tối ưu hóa lưu thông.
Ngoài điều hành giao thông, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội đã chủ động thử nghiệm các mô hình mới, đưa AI vào quy trình hỗ trợ người dân và doanh nghiệp giải quyết thủ tục hành chính.
“Nhân viên AI” phục vụ 24/24 giờ qua tổng đài 1900 1009 - giúp người dân tra cứu quy trình và giải đáp thắc mắc mọi lúc, mọi nơi mà không cần đến trực tiếp cơ quan công quyền; hệ thống ghi nhận 66.380 cuộc gọi thành công với 78.000 phút gọi, giúp giảm tải đáng kể cho cán bộ và tăng tính minh bạch (số liệu năm 2025).
Sử dụng chatbot AI của Công an thành phố Hà Nội trên ứng dụng Hanoi. Ảnh: hanoimoi
Chatbot hỗ trợ dịch vụ công cũng được triển khai trên nhiều nền tảng (iHanoi, tích hợp vào các kênh OTT và ki ốt dịch vụ tự động), trở thành kênh giao tiếp thuận lợi của người dân. Hệ thống này đã xử lý hơn 332.000 lượt tương tác hỏi đáp, giúp người dân chuẩn hóa hồ sơ trước khi nộp, rút ngắn thời gian chờ đợi. Đặc biệt, ứng dụng iHanoi với sự hỗ trợ của AI đã thu hút gần 6 triệu người dùng và xử lý hiệu quả hơn 82% phản ánh, kiến nghị của người dân trong năm qua.
Thành phố cũng đã thí điểm robot “tiếp dân” tại điểm phục vụ hành chính công phường Cửa Nam, với các nhóm chức năng: Tư vấn - hướng dẫn - cấp số thứ tự; hỗ trợ tra cứu thông tin; thu thập phản hồi; giao tiếp hội thoại; hỗ trợ người dân tại khu vực chờ. Trong khi đó, các ki ốt thông minh chứng thực bản sao số giúp xác thực khuôn mặt, cho phép người dân tự chứng thực và nhận kết quả chỉ trong 3-5 phút (so với 15 phút của quy trình thủ công).
Theo Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin (VINASA) Nguyễn Văn Khoa, xây dựng đô thị thông minh không chỉ đơn thuần là việc triển khai nhiều cảm biến hay phần mềm, mà quan trọng là sự kết nối thật sự giữa chính quyền - doanh nghiệp - cộng đồng, cùng sự liên thông về dữ liệu, quy trình, chính sách và nguồn lực.
Đô thị thông minh theo định nghĩa mới là đô thị vận hành dựa trên dữ liệu, công nghệ số và đổi mới sáng tạo, trong đó con người là trung tâm, chính quyền đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là động lực, còn công nghệ là công cụ. Mục tiêu là tối ưu quản trị, nâng cao chất lượng sống, phát triển kinh tế bền vững và bảo vệ môi trường.
Theo định hướng Quy hoạch Thủ đô trong thời kỳ mới, Hà Nội được xác định phát triển với tầm nhìn 100 năm, hướng tới mục tiêu xây dựng Thủ đô văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc. Định hướng này không chỉ đặt ra yêu cầu về phát triển không gian đô thị, mà còn đòi hỏi một phương thức quản trị đô thị hiện đại, hiệu quả, phù hợp với quy mô và vai trò đặc biệt của Thủ đô.
Xây dựng đô thị thông minh Hà Nội
Hệ thống camera AI được lắp đặt tại hàng loạt nút giao thông trọng điểm, ghi nhận vi phạm và đo đếm lưu lượng giao thông. Ảnh: Phan Anh
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định việc xây dựng đô thị thông minh. Trong đó, thành phố Hà Nội xác định trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm kinh tế tri thức và đô thị thông minh hàng đầu khu vực.
Điều này không chỉ yêu cầu nâng cấp hạ tầng kỹ thuật mà còn đòi hỏi đổi mới mô hình quản trị theo hướng dựa trên dữ liệu thống nhất, tích hợp hệ thống đa ngành, kết nối thời gian thực giữa các sở ngành và khả năng điều hành dự báo bằng trí tuệ nhân tạo. Ngoài ra, Hà Nội cần xử lý hiệu quả các vấn đề, lĩnh vực căn bản của đô thị thông minh và gắn với các vấn đề đang tồn tại như sự quá tải về y tế, giáo dục, tình trạng ngập lụt, ùn tắc giao thông…
Bên cạnh đó, phát triển kinh tế số và đổi mới sáng tạo đòi hỏi thành phố phải cung cấp nền tảng dữ liệu mở, sandbox thử nghiệm công nghệ và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ cao.
Vì không có một mô hình đô thị thông minh mẫu áp dụng chung cho mọi quốc gia hay thành phố, cho nên việc xây dựng đô thị Hà Nội thông minh cần dựa vào hạ tầng, nguồn lực và bản sắc của mình. Từ kinh nghiệm của các thành phố thông minh đã triển khai trên thế giới, thành phố xác định, đô thị thông minh Hà Nội là mô hình quản trị đô thị dựa trên dữ liệu thống nhất, vận hành theo thời gian thực, ứng dụng AI và các nền tảng số xuyên suốt, nhằm giải quyết hiệu quả các vấn đề đô thị, nâng cao chất lượng sống của người dân, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Trợ lý ảo hành chính trên VNeID. Ảnh chụp màn hình
UBND thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai đồng bộ Đề án “Đô thị Hà Nội thông minh”. Mục tiêu tổng quát là đưa Hà Nội trở thành đô thị thông minh hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trong đó, mô hình đô thị thông minh được xác lập với dữ liệu là nền tảng, điều hành thông minh là phương thức quản trị chủ đạo, góp phần giải quyết các điểm nghẽn và vấn đề cấp bách trong phát triển đô thị.
Thành phố xác định người dân và doanh nghiệp vừa là trung tâm phục vụ, vừa là chủ thể tham gia quản lý, vận hành và khai thác giá trị từ đô thị thông minh. Toàn bộ hệ thống sẽ được vận hành theo nguyên tắc lấy mức độ hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả.
Về mục tiêu cụ thể, Hà Nội phấn đấu đến năm 2030 cơ bản đáp ứng các tiêu chí đô thị thông minh bền vững, nằm trong nhóm 50 thành phố thông minh hàng đầu thế giới. Thành phố sẽ vận hành quản trị dựa trên dữ liệu, cung cấp dịch vụ công trực tuyến 24/24 giờ, đồng thời xây dựng nền tảng dữ liệu đô thị thống nhất, chia sẻ trong toàn vùng Thủ đô.
Một trong những nội dung trọng tâm là xây dựng Trung tâm Điều hành đô thị thông minh (IOC) cấp thành phố, kết nối với IOC cấp cơ sở và các nền tảng chuyên ngành. Trên nền tảng này, Hà Nội từng bước ứng dụng AI để phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định trong các lĩnh vực như: Giao thông, môi trường, an ninh, quy hoạch và phòng cháy, chữa cháy. Hà Nội đặt mục tiêu cung cấp 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình, đồng thời phát triển ứng dụng công dân số iHanoi như “cửa ngõ số” để người dân tiếp cận dịch vụ, phản ánh hiện trường và tham gia giám sát hoạt động đô thị.
Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc xây dựng kho dữ liệu đô thị dùng chung, kết nối dữ liệu từ các sở, ngành theo nguyên tắc “một lần tạo lập - dùng chung toàn thành phố”, coi dữ liệu là tài sản chiến lược. Dữ liệu sẽ được thu thập, phân tích theo thời gian thực, phục vụ điều hành và ra quyết định…
Chia sẻ về định hướng xây dựng đô thị thông minh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh, cách tiếp cận của Hà Nội về đô thị thông minh xuất phát từ yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và chất lượng đời sống của người dân. Điểm đổi mới căn bản trong tư duy của Thủ đô là chuyển từ quản lý theo ngành sang quản trị đô thị dựa trên dữ liệu và liên thông hệ thống. Hà Nội sẽ xây dựng đô thị thông minh xoay quanh một số trục lớn mang tính định hướng, bảo đảm sự cân bằng giữa phát triển, quản trị và các giá trị xã hội…
