Tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát trong thực hiện chính sách hỗ trợ dự án xanh

Công tác thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động xác định dự án xanh được đề xuất bổ sung trong quá trình góp ý dự thảo. Đồ họa: Trang Nguyệt

Kiểm soát quyền lực ngay từ quá trình xây dựng dự thảo chính sách

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.

Quá trình hoàn thiện dự thảo không chỉ tập trung vào các tiêu chí kỹ thuật chuyên ngành mà còn chú trọng đặc biệt đến công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Những cơ chế này được thiết lập nhằm bảo đảm các chính sách ưu đãi, đặc biệt là việc hỗ trợ lãi suất 2%/năm theo Nghị quyết số 198/2025/QH15, được thực hiện đúng đối tượng, công khai, minh bạch và ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách.

Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được Bộ Nông nghiệp và Môi trường quán triệt và thực hiện nghiêm ngặt ngay từ khâu soạn thảo văn bản. Cụ thể, quá trình xây dựng dự thảo Quyết định đã tuân thủ chặt chẽ Quy định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Đồng thời, cơ quan soạn thảo cũng thực hiện nghiêm Nghị quyết số 110/2023/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 126/NQ-CP của Chính phủ về việc ngăn chặn kịp thời, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm và lợi ích cục bộ trong công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật.

Nội dung của dự thảo Quyết định đã được lấy ý kiến rộng rãi và xin ý kiến các cấp ủy đảng, qua đó bảo đảm tuyệt đối không tạo ra các kẽ hở pháp lý dẫn đến lợi ích nhóm hay lợi ích cục bộ. Việc đánh giá kỹ lưỡng phạm vi, mục đích và tác động kinh tế xã hội của Quyết định cũng được thực hiện nhằm bảo đảm các quy định đưa ra là khách quan, bám sát thực tiễn và tuân thủ đúng định hướng của Đảng và Nhà nước.

Quy định chặt chẽ về thanh tra, kiểm tra và giám sát quá trình thực hiện

Để bảo đảm tính khách quan trong việc xác định các dự án, dự thảo Quyết định đã loại bỏ hoàn toàn cơ chế cho phép chủ đầu tư tự đánh giá, thay vào đó, khoản 1 Điều 5 của dự thảo quy định việc xác định dự án xanh và dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn phải được thực hiện thông qua các tổ chức đánh giá độc lập. Các tổ chức này phải đáp ứng các yêu cầu về tư cách pháp nhân và hệ thống quản lý theo các tiêu chuẩn quốc tế như ISO/IEC 17029 hoặc các chuẩn mực kiểm toán như ISAE 3000.

Cùng với đó, khoản 8 Điều 5 của dự thảo Quyết định quy định rõ ràng rằng việc thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với hoạt động xác định dự án của các tổ chức đánh giá độc lập sẽ được thực hiện theo các quy định của pháp luật về thanh tra, kiểm tra, bảo vệ môi trường, chất lượng sản phẩm, hàng hoá, kiểm toán, tiêu chuẩn và quy chuẩn, cũng như pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Về phía cơ quan quản lý Nhà nước tại địa phương, khoản 5 Điều 8 của dự thảo Quyết định giao trách nhiệm trực tiếp cho Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong việc chỉ đạo, tổ chức phân công các cơ quan chuyên môn tiến hành kiểm tra, giám sát việc duy trì tiêu chí đối với dự án xanh, dự án tuần hoàn và việc áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị trên địa bàn quản lý.

Nhằm ngăn chặn tình trạng gian lận hồ sơ hoặc che giấu thông tin, dự thảo Quyết định quy định rất rõ trách nhiệm pháp lý và nghĩa vụ minh bạch thông tin của các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Theo khoản 7 Điều 6 của dự thảo, các chủ thể này phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật, trước cơ quan thực hiện chính sách hỗ trợ lãi suất và các bên liên quan về tính trung thực, chính xác của thông tin, số liệu cung cấp trong báo cáo áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.

Một điểm nổi bật trong dự thảo là việc đưa trực tiếp các yêu cầu về phòng chống tham nhũng vào nội dung bắt buộc của khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Khoản 1 Điều 6 của dự thảo quy định khung tiêu chuẩn này bao gồm các tiêu chí tuân thủ pháp luật liên quan đến nhiều lĩnh vực, trong đó có pháp luật về phòng, chống tham nhũng.

Cụ thể hơn, tại Phụ lục ban hành kèm theo dự thảo Quyết định, cấu phần Quản trị quy định rõ các tiêu chí buộc doanh nghiệp phải tuân thủ bao gồm việc ban hành bộ quy tắc đạo đức và quy tắc ứng xử trong kinh doanh, thiết lập chính sách phòng chống tham nhũng, hối lộ, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ và đặc biệt là phải có cơ chế nhận diện, kê khai và xử lý xung đột lợi ích.

Thanh tra Chính phủ góp ý hoàn thiện cơ chế xác định dự án xanh theo hướng minh bạch, thống nhất

Trong quá trình rà soát và hoàn thiện dự thảo, Thanh tra Chính phủ đã có những ý kiến đóng góp trực tiếp vào việc làm rõ thẩm quyền đánh giá và siết chặt công tác quản lý, giám sát.

Cụ thể, đối với công tác quản lý các tổ chức đánh giá độc lập, Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung nội dung "thanh tra" vào quy định của dự thảo. Dựa trên góp ý này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp thu và bổ sung quy định chi tiết tại khoản 8 Điều 5 của dự thảo Quyết định.

Theo nội dung được chỉnh lý, việc thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với hoạt động xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn của tổ chức đánh giá độc lập sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về thanh tra, kiểm tra, bảo vệ môi trường, chất lượng sản phẩm, hàng hoá, kiểm toán, tiêu chuẩn và quy chuẩn, xử lý vi phạm hành chính cùng các quy định pháp luật khác có liên quan.

Đối với quy định về thẩm quyền đánh giá, xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ sự thống nhất giữa khoản 1 Điều 3 và khoản 1 Điều 7 của dự thảo Quyết định. Theo đó, khoản 1 Điều 3 quy định việc xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn là hoạt động do tổ chức đánh giá độc lập thực hiện. Tuy nhiên, khoản 1 Điều 7 lại cho phép doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh tự đánh giá, xác định dự án của mình hoặc lựa chọn tổ chức đánh giá độc lập để thực hiện việc đánh giá.

Theo Thanh tra Chính phủ, cách quy định này có thể dẫn đến những cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng, ảnh hưởng đến tính thống nhất của dự thảo.

Tiếp thu ý kiến góp ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉnh lý dự thảo theo hướng lược bỏ quy định tại khoản 1 Điều 3 về nội dung xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị. Nội dung này được chuyển sang quy định cụ thể tại Điều 4 và Điều 5 của dự thảo Quyết định nhằm bảo đảm tính rõ ràng, thống nhất và thuận lợi trong quá trình triển khai thực hiện.