Đề xuất đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử… không phụ thuộc địa giới hành chính

Hộ tịch là những sự kiện xác định tình trạng nhân thân từ khi sinh ra đến khi chết, bao gồm: khai sinh; kết hôn; giám hộ, giám sát việc giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi thông tin hộ tịch; tình trạng hôn nhân; khai tử.

Theo Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng, dự thảo Luật Hộ tịch gồm 4 chương, 30 điều (giảm 3 chương, 47 điều so với luật hiện hành).

Một trong những nội dung sửa đổi là dự thảo luật giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch. Các việc hộ tịch được đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú, không phụ thuộc địa giới hành chính.

Dự thảo luật chỉ quy định thẩm quyền, đối tượng, phạm vi của từng thủ tục đăng ký hộ tịch. Các quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, thời gian, trình tự, thủ tục đăng ký hộ tịch - những nội dung dễ biến động, dự thảo luật giao Chính phủ quy định chi tiết.

Đáng chú ý, với việc sửa đổi luật lần này, Chính phủ đề xuất người yêu cầu có quyền lựa chọn nộp hồ sơ, nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến hoặc trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính.

Dự thảo luật giao Chính phủ quy định chi tiết theo hướng trực tuyến toàn trình với hầu hết các thủ tục hộ tịch (trừ thủ tục đăng ký kết hôn, giám hộ phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch khi nhận kết quả - là những việc có điều kiện, cần thể hiện rõ sự tự nguyện, khả năng đáp ứng của các bên).

Giấy tờ hộ tịch bao gồm: Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn, Giấy chứng tử và Văn bản xác nhận hộ tịch. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về việc cấp giấy tờ hộ tịch (bản điện tử, bản giấy, bản chính, bản sao).

Dự thảo luật đã bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trong cơ sở dữ liệu liên quan (phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu).

Cơ quan đăng ký hộ tịch chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác không đầy đủ, không chính xác.

Dự thảo luật cũng bổ sung quy định khẳng định giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử có giá trị như giấy tờ hộ tịch bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính và các giao dịch khác.

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết ủy ban này tán thành sửa đổi toàn diện Luật Hộ tịch, cũng như phạm vi điều chỉnh của dự thảo luật.

Về thẩm quyền đăng ký hộ tịch (khoản 2, Điều 7), dự thảo luật quy định Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định, trừ Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn, Giấy chứng tử và giấy tờ hộ tịch trong trường hợp đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài.

Quy định này được đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhất trí. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị quá trình xây dựng nghị định của Chính phủ quy định chi tiết thủ tục cấp các giấy tờ hộ tịch cần lưu ý trình tự, thủ tục cũng như thời gian giải quyết yêu cầu đăng ký hộ tịch để đáp ứng kịp thời nhu cầu sử dụng các loại giấy tờ hộ tịch trên, nhất là Giấy chứng tử.

Ý kiến khác trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng, Giấy chứng tử là loại giấy tờ hộ tịch cần thiết để thực hiện các thủ tục tang lễ với người đã chết.

Theo đó, việc quy định Chủ tịch UBND cấp xã không được ủy quyền ký Giấy chứng tử dẫn đến có thể kéo dài thời gian thực hiện thủ tục hành chính, không đáp ứng yêu cầu giải quyết nhanh chóng, kịp thời với loại giấy tờ hộ tịch này.

Do đó ý kiến này đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng không loại trừ trường hợp Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký Giấy chứng tử.

Thảo luận tại tổ sau đó, đại biểu Bùi Mạnh Cường (đoàn Khánh Hòa) tán thành cần quy định Chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền cấp Giấy chứng tử.

“Không ủy quyền thì việc cấp Giấy chứng tử rất khó khăn, nhất là ở các TP lớn”, ông Cường nói và nêu thực tế, trong 1-2 ngày phải tổ chức tang lễ rồi, nếu không ủy quyền thì sẽ rất khó khăn cho người dân.